thumb|Nagrobek pisarza Jurij Brězan (ur. 9 czerwca 1916 w Worklecach, zm. 12 marca 2006 w Kamjencu) – pisarz serbołużycki, tworzący w języku górnołużyckim oraz niemieckim. Ze względu na walory artystyczne książek oraz ogromny dorobek uważany za jednego z najważniejszych pisarzy łużyckich XX w.
Życiorys Na jego świadectwie urodzenia widnieje nazwisko w niemieckiej pisowni Georg Bresan, jednak zawsze korzystał z pisowni łużyckiej. Uczęszczał do gimnazjum w Budziszynie, z którego z powodów politycznych został usunięty w roku 1936. Zabroniono mu zdawania w Niemczech matury, zdał ją w końcu w gimnazjum z językiem niemieckim w polskim Toruniu.
Od roku 1933 był aktywny w stowarzyszeniu Domowina i w łużyckiej grupie oporu. Posługiwał się czasami pseudonimem Dušan Šwik. W latach 1937–1938 przebywał na emigracji w Pradze, po powrocie trafił 1938–1939 do więzienia. W latach 1942–1944 został powołany do Wehrmachtu i trafił do amerykańskiej niewoli. Po opuszczeniu obozu jenieckiego udał się do rodzinnych Łużyc. Ożywiony ideą renesansu łużyckiego języka i literatury pracował najpierw w regionalnych organizacjach kulturalnych. W latach 1945–1948 był młodzieżowym działaczem Domowiny, od roku 1946 członkiem SED. Od roku 1949 zajmował się twórczością literacką. W latach 1969–1989 był wiceprezesem Związku Pisarzy NRDPisarze niemieckojęzyczni XX wieku. Leksykon encyklopedyczny PWN pod red. Marka Zybury. Warszawa – Wrocław: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996, s. 43-44. ISBN 83-01-11995-0 (autor biogramu: Zbigniew Światłowski)..
Do końca życia mieszkał w miejscowości Horni Hajnk w pobliżu miejsca urodzenia. Jego grób znajduje się w Crostwitz/Chrósćicy.
Twórczość Jest autorem opowiadań, powieści, reportaży, związanych z przeszłością i teraźniejszością Łużyc. W swoim opus magnum, autobiograficznej trylogiiGimnazjalista, Semestr straconego czasu, Lata męskie (wydania polskie - ukazały się w 1971). ukazał burzliwe losy nonkonformistycznego bohatera w III Rzeszy i na froncie oraz lata powojenne, czyli powrót do swej duchowej ojczyzny we wschodnich Niemczech.
Za zróżnicowaną formalnie (powieści, opowiadania, nowele, książki dla dzieci) i tematycznie twórczość był wielokrotnie nagradzany w NRD, a jego książki były tłumaczone w sumie na 25 języków, w tym na język polski. 1950 – Do noweho časa – zběrka basni 1951 – Prěnja brózda 1951 – Swĕt budźe rjeńši 1952 – Stara Jančowa 1953 – Mjez Čornobohom a Błótami 1955 – Wo jednorym žiwjenju – filmowy scenarij 1955 – Naš wšědny dźeń – zbĕrka basni 1955 – Po dróze a při dróze: zapiski pućowaceho 1956 – Započatki 1958 – Madlena a druhe powědančka a skicy 1958 – Feliks Hanuš 1. - Šuler 1958 – Christa – stawizna młodeje holcy 1959 – Trix a woł Jonas 1960 – Marja Jančowa: wobrazy ze žiwjenja serbskeho ludu 1960 – Feliks Hanuš 2. - Wučbne lěta 1961 – Robert a Sabina 1963 – Kak je elefant do hribow šoł 1964 – Feliks Hanuš 3. – Zrałe lěta 1966 – Nawrót do Krakowa 1966 – Wulke dyrdomdejstwa małeho kocora 1968 – Čorny młyn 1972 – Łužiske impresije 1975 – Hajdanec dźěd a šerjenja 1976 – Krabat 1979 – Moja protyka 1981 – Kamuški a skała 1982 – Stary nan 1985 – Psowe prózdniny 1985 – Stara liška 1991 – Módry konik Digidonk 1992 – Moja archa Horni Hajnk 1992 – Lijeńca 1993 – Rifko – z dźenika dakla 1993 – Hadrijan a Awgustina 1994 – Krabat. Druha kniha 1994 – Braškowe powědanja 1996 – Čitanka 1997 – Salowčenjo 1997 – Naš wuj z Ameriki 1998 – Rozmyslenja a domyslenja 2000 – Štwórtk, tři běrtlki na štyri 2001 – Ze studnje lět 2002 – Rokotowy kerk 2003 – Die Einladung (Novelle)
Przypisy
Linki zewnętrzne strona internetowa Jurija Brezana
Kategoria:Artyści związani z Kamenz Kategoria:Ludzie urodzeni w Räckelwitz Kategoria:Łużyccy twórcy literatury dziecięcej i młodzieżowej Kategoria:Odznaczeni Nagrodą Państwową NRD Kategoria:Odznaczeni Orderem Karla Marksa Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi dla Ojczyzny (NRD) Kategoria:Pisarze związani z Budziszynem Kategoria:Pisarze związani z Pragą Kategoria:Prozaicy niemieckojęzyczni Kategoria:Prozaicy XX wieku Kategoria:Prozaicy XXI wieku Kategoria:Scenarzyści XX wieku Kategoria:Urodzeni w 1916 Kategoria:Wschodnioniemieccy pisarze Kategoria:Zmarli w 2006