thumb|300px|Tokamak JET w 1991 roku Joint European Torus (JET) – największy tokamak; znajduje się w Wielkiej Brytanii w pobliżu miasta Culham.
Budowę prowadziły wspólnie kraje europejskie – rozpoczęła się w 1978 r., a pierwsze eksperymenty przeprowadzono w 1983 r. Badania prowadzone z użyciem JET koordynuje organizacja European Fusion Development Agreement.
Reaktor jest przystosowany do reakcji syntezy termojądrowej z wykorzystaniem deuteru i trytu. JET osiągnął rekordową moc syntezy termojądrowej – 16 MW. Aktualnie prowadzone z jego użyciem eksperymenty mają posłużyć głównie do projektowania reaktora ITER.
Kalendariumhttp://www.efda.org/jet/history-anniversaries/ JET – History and Anniversaries (ang.). 1973 – Rozpoczęcie prac projektowych 1977 – Wybór Culham jako lokalizacji dla JET 25 czerwca 1983 – Pierwsze uzyskanie plazmy w tokamaku JET 9 kwietnia 1984 – Oficjalne otwarcie JET przez królową Elżbietę II 9 listopada 1991 – Pierwsze na świecie kontrolowane pozyskanie energii z syntezy jądrowej 1993 – Zastosowanie diwertora w nowej konfiguracji JET 1997 – JET uzyskuje 16 MW mocy, co jest rekordem świata w dziedzinie syntezy jądrowej 1998 – Pierwsze użycie zdalnego sterowania pracą wewnątrz komory 2000 – Koordynacja badań zostaje oparta na „Europejskim porozumieniu w sprawie rozwoju syntezy jądrowej” (EFDA), które zostało podpisane przez wszystkie 27 państw członkowskich UE oraz Szwajcarię 2006 – JET rozpoczyna pracę w „ITERowej” konfiguracji magnetycznej 2009–2011 – Instalacja nowej ściany tokamaka w celu testowania materiałów, które zostaną użyte w reaktorze ITER 2011 – Eksperymenty z nową ścianą typu „all-metal” 14 lipca 2014 – Komisja Europejska podpisała kontrakt na finansowanie kwotą 283 mln EUR następnych 5 lat eksperymentów w JET w marcu 2019, w czasie trwających rozmów związanych z wyjściem UK z Unii Europejskiej, przedłużono kontrakt z JET na następne 5 lat, do końca 2023 rokuhttps://www.gov.uk/government/news/future-of-jet-secured-with-new-european-contract UK’s nuclear fusion site ends experiments after 40 years (ang.). 14 października 2023 ogłoszono, że działalność JET zostanie w tym miesiącu zakończonahttps://www.bbc.com/news/science-environment-67101176 UK’s nuclear fusion site ends experiments after 40 years (ang.).; rozbiórka reaktora JET zaplanowana została do roku 2040https://www.gov.uk/government/news/jet-experiments-to-test-electronics-in-fusion-environments JET experiments to test electronics in fusion environments (ang.).
Dane techniczne Waga komory próżniowej: 100 ton Waga toroidalnych cewek: 384 tony Waga żelaznego rdzenia: 2800 ton Wykonanie ścian: beryl, wolfram Większy promień plazmy: 2,96 m Mniejszy promień plazmy: 2,10 m (w poziomie), 1,25 m (w pionie) Długość impulsu: 20–60 s Toroidalne pole magnetyczne (w osi plazmy): 3,45 T Prąd plazmy: 3,2 MA (w plazmie w kształcie okrągłym), 4,8 MA (w kształcie litery D) Trwałość plazmy: 5–30 s Dodatkowe źródła ogrzewania: Ogrzewanie wiązką cząstek neutralnych ≤23 MW Ogrzewanie falami radiowymi ≤15 MW Główna diagnostyka: Kamery w zakresie widzialnym i podczerwonym Liczne cewki magnetyczne – zapewniają pomiary pola magnetycznego, prądu i energii Spektroskopia – dostarcza wiedzy o temperaturze elektronów i gęstości elektronowej plazmy Interferometr – pomiary gęstości plazmy Spektrometry zakresów widzialnego / UV / promieniowania X – pomiary temperatur i gęstości Bolometr – pomiar strat energii z plazmy Różnego typu sondy umiejscowione w plazmie – dokładne pomiary natężenia przepływu i temperatury Kamery miękkiego promieniowania X badające magnetohydrodynamiczne właściwości plazmy Monitory twardego promieniowania rentgenowskiego Diagnostyka neutronowa: Zliczanie neutronów: liczba neutronów opuszczających plazmę wiąże się bezpośrednio z mocą fuzji. Spektroskopia neutronowa: energia neutronów jest ściśle związana z reaktywnością paliwa i rozkładem prędkości jonów.
Przyszłość Naukowcy z Oxfordshire przygotowują się do przeprowadzenia kolejnych prób fuzji, które mają rozpocząć się w 2015. Spodziewają się oni pobicia ich własnego rekordu świata w ilości mocy (16 MW) wyprodukowanej w wyniku fuzji jądrowejhttp://www.world-nuclear-news.org/-NN_JET_to_relaunch_060911a.html – JET to relaunch (ang.)..
Przypisy
Linki zewnętrzne oficjalna strona reaktora (Archiwum)
Kategoria:Nauka w Wielkiej Brytanii Kategoria:Reaktory termojądrowe