Związek Banków Polskich – izba gospodarcza zrzeszająca banki w Polsce, powołana do życia w styczniu 1991 roku.
Misją Związku Banków Polskich jest „działanie na rzecz tworzenia warunków zrównoważonego rozwoju polskiego sektora bankowego, wspierania przez banki wzrostu gospodarczego kraju oraz jednolitego europejskiego rynku usług finansowych i wzmacniania roli polskich banków”. Członkostwo ma charakter dobrowolny i obejmuje banki działające na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, utworzone i funkcjonujące zgodnie z normami polskiego prawa. Do Związku Banków Polskich należy łącznie 106 banków komercyjnych, oddziałów instytucji kredytowych oraz banków spółdzielczych, których aktywa obejmują ponad 95% sektora bankowego w Polsce.
Siedziba organizacji znajduje się przy ul. Kruczkowskiego 8 w Warszawie.
Historia Idea powstania ZBP sięga lipca 1990, kiedy przedstawiciele banku PKO BP (Marian Krzak), Narodowego Banku Polskiego i Urzędu Rady Ministrów (Jacek Ambroziak, Krzysztof Pietraszkiewicz) podjęli decyzję o zawiązaniu grupy inicjatywnej w sprawie utworzenia organizacji samorządowej banków działających w Polsce. 17 lipca 1990 roku odbyło się kolejne spotkanie z udziałem prezesów banków państwowych oraz działających w formie spółek akcyjnych, a także przedstawicieli bankowości spółdzielczej pod przewodnictwem prezesa NBP Władysława Baki. W następstwie poczynionych uzgodnień wyłoniono Grupę Inicjatywną, której powierzono prowadzenie prac organizacyjnych nad powstaniem związku. W skład grupy weszli prezesi 9 banków: Marian Krzak (PKO BP) jako przewodniczący, a także Marian Kanton (Pekao S.A.), Antoni Maciejewski (Bank Ziemski), Romuald Meyer (Bydgoski Bank Komunalny), Aleksy Misiejuk (Agrobank), Zygmunt Niewiarowski (Banku Amerykański w Polsce), Marian Rajczyk (Bank Śląski), Andrzej Szukalski (Powszechny Bank Gospodarczy w Łodzi) i Ryszard Ślązak (Warszawski Bank Zachodni). W wyniku jej pracy sporządzono koncepcję funkcjonowania związku, podstawę prawną działania i treść aktu założycielskiego.
Związek został założony na mocy aktu założycielskiego sygnowanego przez przedstawicieli 102 banków (banku państwowego, banków w formie spółki akcyjnej i banków spółdzielczych) 24 stycznia 1991. Przedstawiciele 5 banków wymienionych w akcie nie złożyli na nim swoich podpisów.
Uchwalono także statut i wybrano pierwsze władze ZBP.
Zadania Do zadań statutowych Związku należy reprezentowanie i ochrona wspólnych interesów jego członków, m.in. w zakresie uregulowań prawnych dotyczących ustawodawstwa bankowego, a także wydawanie opinii i ekspertyz oraz delegowanie przedstawicieli do udziału w pracach instytucji doradczo-opiniodawczych dotyczących działania banków, uczestnictwo w charakterze ekspertów w pracach legislacyjnych komisji Sejmu i Senatu, współpraca z Narodowym Bankiem Polskim, rządem i właściwymi ministerstwami w zakresie funkcjonowania przepisów prawa odnoszących się do polskiego systemu bankowego, organizowanie wymiany informacji pomiędzy bankami, promocja sektora bankowego i jego usług, budowa infrastruktury międzybankowej, wspieranie standaryzacji produktów i usług bankowych, upowszechnianie wiedzy na temat bankowości, prowadzenie postępowania pojednawczego i sądownictwa polubownego dla banków, upowszechnianie zasad dobrej praktyki bankowej, popieranie kształcenia zawodowego i koordynacja programów szkoleniowych dla kadry bankowej.
Do zadań Związku należy w szczególności:
1. tworzenie sprzyjających warunków organizacyjnych i prawnych rozwoju sektora bankowego poprzez współdziałanie z organami państwa
2. organizowanie współdziałania banków na rzecz rozwoju sektora bankowego i infrastruktury międzybankowej, zwłaszcza w zakresie: rozliczeń pieniężnych, obrotu czekowego i kartowego standaryzacji instrumentów rynków finansowych zbierania, przetwarzania i wymiany informacji bankowej i gospodarczej kształcenia kadr bankowych i upowszechniania wiedzy bankowej bezpieczeństwa banków i przeciwdziałania wykorzystywaniu banków w działalności przestępczej prowadzenia działalności informacyjnej i promocyjnej, tworzenia forum dyskusji i spotkań środowiska bankowego kształtowania zasad dobrej praktyki bankowej 3. podejmowanie działań na rzecz tworzenia i rozwoju instytucji obsługujących sektor bankowy, zwłaszcza w zakresie: rozliczeń pieniężnych organizacji izb rozliczeniowych wymiany informacji bankowej i gospodarczej podpisu elektronicznego i certyfikacji szkolnictwa bankowego i badań nad bankowością postępowania pojednawczego i sądownictwa polubownego arbitrażu bankowego na rzecz klientów banków (konsumentów).
Zadania ZBP realizują specjalnie powołane w tym celu zespoły, rady i komitety. W ramach Związku i jego biura działa kilkadziesiąt zespołów problemowych, komitetów, rad, komisji i podkomisji, których zadaniem jest opracowywanie i wydawanie opinii oraz stanowisk w sprawach decydujących dla funkcjonowania polskiego systemu bankowego. Pełnią one także rolę integrującą środowisko bankowe wokół wspólnie realizowanych przedsięwzięć.
Przedstawiciele Związku biorą udział w pracach Rady ds. Systemu Płatniczego przy NBP, Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, konsultacjach z Ministerstwem Finansów, komisjami stałymi Sejmu RP, Komisją Nadzoru Finansowego, a także czynnie uczestniczą w pracach Koalicji na rzecz Obrotu Bezgotówkowego i Mikropłatności oraz Związku Województw RP. Związek uczestniczy w pracach Fundacji Godła „Teraz Polska”, patronuje Forum Finansowemu „Twoje Pieniądze”, jest organizatorem cyklicznych konferencji: Forum Bankowe, SEPA Forum Polska, Kongres Gospodarki Elektronicznej, Forum Korporacyjne, Kongres Finansowania Nieruchomości Mieszkaniowych oraz spotkań Klubu Polska 2025+.
Władze Rada Związku ma uprawnienia nadzorcze i kontrolne. Organ ten określa zasadnicze założenia dla środowiska bankowego i wskazuje zakres prac zarządu Związku Banków Polskich. Funkcje przewodniczącego rady pełnią kolejno przez rok przewodniczący trzech sekcji bankowych. Związek reprezentuje na zewnątrz oraz kieruje jego bieżącą działalnością operacyjną zarząd, wybierany przez walne zgromadzenie na trzyletnią kadencję. W skład zarządu wchodzą prezes oraz od 1 do 4 wiceprezesów. Kandydatów do zarządu zgłasza rada, która także sprawuje stały nadzór nad działaniami. Taka kompozycja naczelnych organów Związku umożliwia bankom członkowskim inicjowanie wielu działań realizowanych przez ZBP.
Rada Związku Banków Polskich Artur Adamczyk – prezes zarządu Bank Polskiej Spółdzielczości Brunon Bartkiewicz – prezes zarządu ING Banku Śląskiego Krzysztof Dubejko – prezes zarządu mBanku Hipotecznego Michał Gajewski – prezes zarządu Santander Bank Polska Przemysław Gdański – prezes zarządu BNP Paribas Bank Polska Paulina Górecka – dyrektorka Departamentu Prawnego i Zgodności Industrial and Commercial Bank of China S.A. Oddział w Polsce Alicja Huczyńska – prezeska zarządu Banku Spółdzielczego w Koronowie Joao Bras Jorge – prezes zarządu Banku Millennium Krzysztof Karwowski – prezes zarządu Banku Spółdzielczego w Szczytnie Dariusz Kucharski – dyrektor generalny HSBC Continental Europe (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce Cezary Maciejewski – prezes zarządu Kujawsko-Dobrzyńskiego Banku Spółdzielczego Karolina Miłaszewska – wicedyrektorka oddziału CaixaBank SA (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce Maciej Semeniuk – członek Prezydium Rady, prezes zarządu Danske Bank A/S S.A. Oddział w Polsce Mirosław Skiba – prezes zarządu SGB Banku Cezary Stypułkowski – prezes zarządu mBanku, przewodniczący Rady Elżbieta Świętopełk-Czetwertyńska – prezeska zarządu Banku Handlowego w Warszawie
Zarząd Związku Banków Polskich Tadeusz Białek – prezes Włodzimierz Kiciński – wiceprezes Bartosz Kublik – wiceprezes Agnieszka Wachnicka – wiceprezeska
Lista byłych prezesów 1991–1996: Marian Krzak 1996–2000: Andrzej Szukalski 2000–2003: Andrzej Topiński 2003–2023: Krzysztof Pietraszkiewicz
Struktura organizacyjna Biura ZBP Zespoły problemowe i inne komórki organizacyjne Biura ZBP:
Zespół Ekonomiczno-Regulacyjny i Rozwoju Kadr Bankowych Zespół Systemów Płatniczych i Bankowości Elektronicznej Zespół Bezpieczeństwa Banków Zespół Prawno-Legislacyjny Zespół Bankowości Detalicznej i Rynków Finansowych Zespół ds. Programów Publicznych i Środowisk Gospodarczych Zespół Finansów i Kadr Zespół Prezydialno-Organizacyjny i IT Zespół Komunikacji i PR Zespół Statutowej Działalności Gospodarczej Zespół Badań i Analiz Zespół Współpracy Międzynarodowej Przedstawicielstwo ZBP w Brukseli Klub Bankowca Inspektor Ochrony Danych
Inne jednostki działające przy ZBP:
Sąd Polubowny (Arbitrażowy) Komisja Etyki Bankowej Arbiter Bankowy oraz Rada Arbitra Bankowego Krajowy Punkt Kontaktowy ds. Instrumentów Finansowych Programów Unii Europejskiej
Rady i Komitety działające przy ZBP:
Komitet Doradczy ds. Regulacji Nadzorczych Komitet ds. Kadr Bankowych i Szkolenia Komitet ds. Standardów Kwalifikacyjnych w Bankowości Polskiej Komitet Europejskiego Certyfikatu Bankowca (European Foundation Certificate in Banking) Komitet ds. Kredytu Konsumenckiego Komitet ds. Finansowania Nieruchomości Komitet Agentów Rozliczeniowych Komitet ds. Jakości Usług Finansowych Komitet Bankowe Centrum Cyberbezpieczeństwa Komitet Zarządzania Aktywami i Pasywami Polski Komitet Użytkowników SWIFT Rada Prawa Bankowego Rada ds. Public Relations Rada ds. Podatków Rada ds. Nieskarbowych Papierów Dłużnych Rada Banków Depozytariuszy Rada Banków Samochodowych Rada ds. Usług Płatniczych Rada Bezpieczeństwa Banków Rada Wydawców Kart Bankowych Rada Bankowości Elektronicznej Rada ds. Zarządzania Środkami Finansowymi Rada ds. Mikro, Małych i Średnich Przedsiębiorstw Forum Technologii Bankowych SEPA Polska
Międzybankowe zespoły kontaktowe ds. Programów publicznych Zespół ds. Funduszy UE Zespół ds. Finansowania Rolnictwa, Rybołówstwa i Obszarów Wiejskich Zespół ds. Finansowania Energetyki i Projektów Proekologicznych Zespół ds. Finansowania Jednostek Samorządu Terytorialnego Zespół ds. Finansowania Prewencji i Likwidacji Skutków Klęsk Żywiołowych.
Związek Banków Polskich w instytucjach międzynarodowych Europejska Federacja Bankowa ( – EBF) ZBP jest członkiem EBF od 1994 roku. Federacja powstała w 1960 roku i obecnie reprezentuje ok. 5000 europejskich banków zrzeszonych w 31 narodowych asocjacjach. Prace EBF są prowadzone na podstawie systemu Komitetów i Grup Roboczych, w których uczestniczą przedstawiciele związków banków państw członkowskich UE i Europejskiego Obszaru Gospodarczego, jak również przedstawiciele instytucji bankowych z tych państw. ZBP – poza pracami Komitetu Wykonawczego, w którego skład wchodzą dyrektorzy lub sekretarze generalni związków banków – uczestniczy w posiedzeniach Rady Federacji (w jej skład wchodzą prezesi zarządów związków banków).
Europejska Rada ds. Płatności ( – EPC) EPC jest organizacją powołaną w roku 2002 wspólnie przez trzy związki banków szczebla europejskiego oraz przez grupę ok. 50 największych światowych banków działających na rynku europejskim. ZBP jest członkiem EPC od początku jej istnienia. EPC to partner Komisji Europejskiej i Europejskiego Banku Centralnego we wszystkich kwestiach związanych z rozwojem paneuropejskich systemów płatniczych. Głównym zadaniem EPC jest koordynacja prac nad uruchomieniem jednolitego obszaru płatności w euro.
International Chamber of Commerce – a world business organisation Związek Banków Polskich był członkiem bezpośrednim Międzynarodowej Izby Handlowej od 1996 roku, a przy ZBP funkcjonował Komitet ds. Współpracy z MIH zrzeszający 15 banków. Od marca 2000 roku działa Polski Komitet Narodowy Międzynarodowej Izby Handlowej (ICC Polska). ZBP jest jednym z członków założycieli tej organizacji. Sekretariat ICC Polska, na obecnym etapie funkcjonowania stowarzyszenia, jest obsługiwany przez Zespół Zagraniczny ZBP.
BIAC (Business and Industry Advisory Committee)