Nornik

Nornik, norniczek (Microtus) – rodzaj gryzoni z podrodziny karczowników (Arvicolinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Europie, północnej Azji, Ameryce Północnej i Środkowej.

Charakterystyka Niewielkie gryzonie. Posiadają niewielkie uszy i stosunkowo krótki ogon. Długość ciała (bez ogona) 63–178 mm, długość ogona 12–98 mm, długość ucha 7–20 mm, długość tylnej stopy 9–34 mm; masa ciała 14–170 g.

Wykopują w ziemi nory, w których żyją. Gromadzą tam też zapasy pożywienia. Nie zapadają w sen zimowy. Żyją samotnie, w grupach rodzinnych lub koloniach. Samice kilka razy w roku rodzą młode, które po kilku tygodniach osiągają dojrzałość płciową.

Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1798 roku niemiecki botanik i entomolog Franz de Paula von Schrank w książce swojego autorstwa poświęconej zwierzętom występującym w Bawarii. Schrank wymienił trzy gatunki – Mus amphibius , Microtus terrestris (= Mus arvalis ) i Microtus gregarius (= Mus arvalis ) – Gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Mus arvalis .

Etymologia Microtus: mikros ‘mały’; ους ous, ωτος ōtos ‘ucho’. Mynomes: gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’; νομη nomē ‘pastwisko’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Mynomes pratensis (= Arvícola pennsylvanicus ). Psammomys: gr. ψαμμος psammos ‘piasek’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Psammomys pinetorum . Ammomys: gr. αμμος ammos ‘piasek’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Pitymys: gr. πιτυς pitus, πιτυος pituos ‘sosna’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Pinemys: ‘sosna’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Agricola: łac. agricola ‘farmer, rolnik’, od ager, agri ‘pole’; -cola ‘mieszkaniec’, od colere ‘zamieszkać’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Mus agrestis . Chilotus: gr. χειλος kheilos, χειλεος kheileos ‘warga, usta, brzeg, skraj’; ους ous, ωτος ōtos ‘ucho’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Arvicola oregoni . Pedomys: gr. πεδον pedon ‘grunt, ziemia’, od πους pous, ποδος podos ‘stopa’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy: Baird wymienił trzy gatunki – Arvicola austerus (= Hypudaeus ochrogaster ), Arvicola (Pedomys) cinnamonea (= Hypudaeus ochrogaster ), Arvicola (Pedomys) haydeniiPodgatunek M. ochrogaster. – z których gatunkiem typowym jest Arvicola austerus (= Hypudaeus ochrogaster ). Sylvicola: łac. silvicola ‘mieszkaniec lasu, leśny’, od silva ‘las’; -cola ‘mieszkaniec’, od colere ‘zamieszkać’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Mus agrestis . Terricola: łac. terricolus ‘mieszkaniec ziemi, lądowy’, od terri ‘ziemia’; -cola ‘mieszkaniec’, od colere ‘zamieszkać’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Arvicola subterraneus . Isodelta: gr. ισος isos ‘równy, podobny’; δελτα delta ‘gr. litera delta Δ’ (tj. trójkąt). Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Arvicola speothen (= †Microtus guildayi ). Micrurus: gr. μικρος mikros ‘mały’; ουρα oura ‘ogon’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Arvicola nebrodensis (= Arvicola savii ). Campicola: łac. campus, campi ‘pole’; -cola ‘mieszkaniec’, od colere ‘zamieszkać’. Gatunek typowy: Schulze wymienił trzy gatunki – Arvicola subterraneus , Mus arvalis i Arvicola campestris (= Mus arvalis ) – z których gatunkiem typowym jest Arvicola subterraneus . Aulacomys: gr. αυλαξ aulax, αυλακος aulakos ‘bruzda, rowek’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Aulacomys arvicoloides (= A[rvicola] richardsoni ). Tetramerodon: gr. τετραμερης tetramerēs ‘czteroczęściowy’; οδους odous, οδοντος odontos ‘ząb’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Arvicola (Tetramerodon) tetramerus (= Arvicola townsendii ). Herpetomys: gr. ἑρπης herpēs, ἑρπητος herpētos ‘pełzacz, coś pełzającego’, od ἑρπω herpō ‘pełzać, poruszać się powoli’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Microtus guatemalensis . Orthriomys: gr. ορθριος orthrios ‘poranny, wczesny’, od ορθος orthos ‘prosty’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Microtus umbrosus . Euarvicola: gr. ευ eu ‘ładny, dobry’; rodzaj Arvicola . Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Mus agrestis . Tyrrhenicola: gr. Τυρρηνοι Tyrrhenoi ‘Etyruskowie’; -cola ‘mieszkaniec’, od colere ‘zamieszkać’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Arvicola Henselii . Arbusticola: łac. arbustum ‘sad, plantacja’, od arbor, arboris ‘drzewo’; -cola ‘mieszkaniec’, od colere ‘zamieszkać’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Microtus rubelianus (= Microtus (Pitymys) majori ). Campicoloma: wariant nazwy Campicola . Blanfordimys: dr William Thomas Blanford (1832–1905), angielski geolog, zoolog, kolekcjoner z Etiopii, Persji i Indii; gr. μυς mus, μυoς muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Microtus bucharensis . Sumeriomys: Sumer, starożytna kraina leżąca w południowej części Mezopotamii (dzisiaj południowy Irak); gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Microtus socialis . Iberomys: łac. Iberia ‘Hiszpania’; gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Microtus cabrerae . Meridiopitymys: łac. meridianus ‘południowy’, od meridies ‘południe’; rodzaj Pitymys . Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Arvicola duodecimcostatus . Arvalomys: łac. arvalis ‘z pola’, od arvum, arvi ‘pole’, od arare ‘orać’; gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy: Mus arvalis . Parapitymys: gr. παρα para ‘blisko, obok’; rodzaj Pitymys . Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Arvicola Savii . Vocalomys: łac. vocalis ‘śpiewający, dźwięczny’, od vox, vocis ‘głos’; gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Microtus miurus . Hyrcanicola: łac. Hyrcania, starożytna prowincji Azji, znajdująca się na wybrzeżu Morza Kaspijskiego; -cola ‘mieszkaniec’, od colere ‘zamieszkać’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Microtus schelkovnikovi .

Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki zgrupowane w kilku podrodzajach: