Wojciech Józef Skarszewski herbu Leszczyc (ur. 10 listopada 1743, zm. 12 czerwca 1827 w Warszawie) – biskup rzymskokatolicki, biskup diecezjalny chełmski w latach 1791–1805, biskup diecezjalny lubelski w latach 1805–1824, arcybiskup metropolita warszawski i prymas Królestwa Polskiego w latach 1824–1827, pisarz wielki koronny, podkanclerzy koronny, kawaler Orderu Orła Białego.
Życiorys Pełnił funkcję sekretarza Rady Nieustającej w 1788Kalendarzyk Polityczny Na Rok Przestępny 1788, Warszawa 1788, [b.n.s]. Był członkiem konfederacji Sejmu CzteroletniegoKalendarzyk narodowy y obcy na rok ... 1792. ..., Warszawa 1791, s. 308.. Sprzeciwiał się konstytucji 3 maja, został konsyliarzem konfederacji targowickiejS. Korwin [Kossakowski], Trzeci Maj i Targowica, Kraków 1890, s. 153. i jako jeden z nielicznych senatorów duchownych wziął udział w sejmie rozbiorowym grodzieńskim w 1793. Na sejmie grodzieńskim w 1793 został mianowany przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego członkiem deputacji do traktowania z posłem rosyjskim Jakobem SieversemVolumina Legum, t. X, Poznań 1952, s. 11.. Podczas sejmu agitował za ratyfikacją traktatów rozbiorowych. Z ramienia konfederacji targowickiej mianowany został w 1793 członkiem Komisji Edukacyjnej Koronnej„Korrespondent Kraiowy y Zagraniczny”. 1793, nr 36 + dod., s. 709 (mylnie 789).. Był członkiem konfederacji grodzieńskiej 1793 rokuVolumina Legum, t. X, Poznań 1952, s. 54.. 22 lipca 1793 podpisał traktat cesji przez Rzeczpospolitą ziem zagarniętych przez Rosję, a 25 września cesji ziem zagarniętych przez Prusy w II rozbiorze PolskiVolumina Legum, t. X, Poznań 1952, s. 23, 37.. Sejm grodzieński (1793) nominował go do Komisji Edukacji NarodowejVolumina Legum, t. X, Poznań 1952, s. 344.. Zwalniał z przysięgi na wierność Konstytucji 3 maja. W czasie insurekcji kościuszkowskiej został aresztowany i 11 września 1794 skazany przez Sąd Kryminalny Wojskowy na karę śmierci. Uniknął szubienicy dzięki osobistej interwencji nuncjusza papieskiego Laurentiusa LittyPapiestwo wobec sprawy polskiej w latach 1772–1864, wybór źródeł opracował Otton Beiersdorf, Wrocław 1960, s. XXIII. i nakłonionego do tego przez króla, prawicę i Radę Najwyższą Narodową Tadeusza Kościuszkę (wywołało to oburzenie wśród jakobinów).
Od 1806 był biskupem lubelskim, a od 4 września 1823 był wikariuszem kapitulnym archidiecezji warszawskiej. W dniu 11 lipca 1824 został prekonizowany na arcybiskupa metropolitę warszawskiego. Jednocześnie był prymasem Królestwa Polskiego.
W Królestwie Polskim został senatorem i jako obrońca nierozerwalności małżeństwa przyczynił się w 1820 do upadku ministra oświecenia publicznego Stanisława Kostki Potockiego.
Biskup zdawał się tolerować na swym terenie szerokie wpływy wolnomularstwa. Wydaje się, że nawet w roku supresji zakonów skłonny był współpracować z władzami w sprawach skarg masonów na potępiających ich księży. W końcu jednak przywołał bullę Klemensa XII z 1738, zakazującą katolikom przynależności do masoneriiM. Deszczyńska, Biskup Wojciech Skarszewski a dymisja Stanisława Kostki Potockiego, [w:] „Kwartalnik Historyczny”, rocznik CVI nr 1, Warszawa 1999, s. 50–51..
Jego szczątki znajdują się w podziemiu archikatedry św. Jana Chrzciciela w Warszawie. W czasach II Rzeczypospolitej wśród lewicowej młodzieży przyjął się zwyczaj zostawiania na jego trumnie sznura szubienicznego.
Ordery i odznaczenia Order Świętego Stanisława (1787)Z. Dunin-Wilczyński, Order Św. Stanisława, Warszawa 2006, s. 254. Order Orła Białego (1791)Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705–2008, 2008, s. 218.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Pisma Wojciecha Józefa Skarszewskiego w bibliotece Polona
Wojciech Kategoria:Biskupi chełmscy (Kościół rzymskokatolicki) Kategoria:Biskupi lubelscy Kategoria:Biskupi warszawscy Kategoria:Prymasi Królestwa Polskiego Kategoria:Biskupi katoliccy Księstwa Warszawskiego Kategoria:Biskupi katoliccy Królestwa Kongresowego Kategoria:Członkowie Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Członkowie Komisji Edukacyjnej Koronnej Kategoria:Członkowie konfederacji Sejmu Czteroletniego Kategoria:Członkowie deputacji Sejmu Grodzieńskiego 1793 do traktowania z posłem rosyjskim Kategoria:Członkowie dworu Stanisława Augusta Poniatowskiego Kategoria:Duchowni katoliccy w konfederacji targowickiej Kategoria:Konfederaci grodzieńscy (1793) Kategoria:Konsyliarze konfederacji targowickiej Kategoria:Ludzie związani z Warszawą (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (I Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (I Rzeczpospolita) Kategoria:Osoby skazane na karę śmierci w I Rzeczypospolitej Kategoria:Pisarze wielcy koronni (duchowni) Kategoria:Pochowani w bazylice archikatedralnej św. Jana Chrzciciela w Warszawie Kategoria:Podkanclerzowie koronni (duchowni) Kategoria:Sekretarze Rady Nieustającej Kategoria:Senatorowie duchowni I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie duchowni Królestwa Kongresowego Kategoria:Senatorowie za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego Kategoria:Senatorowie – uczestnicy Sejmu Grodzieńskiego 1793 Kategoria:Sygnatariusze traktatu polsko-pruskiego II rozbioru Polski Kategoria:Sygnatariusze traktatu polsko-rosyjskiego II rozbioru Polski Kategoria:Urodzeni w 1743 Kategoria:Zmarli w 1827