Polski Związek Narciarski – stowarzyszenie kultury fizycznej pełniące rolę polskiej federacji narodowej w biegach narciarskich, kombinacji norweskiej, narciarstwie alpejskim, snowboardingu oraz skokach narciarskich i narciarstwie dowolnym.

Związek utworzono 26 grudnia 1919 roku. Jest on członkiem Międzynarodowej Federacji Narciarskiej (FIS). Do jego celów statutowych należy promowanie, organizowanie i rozwój narciarstwa w Polsce m.in. poprzez szkolenia zawodników i instruktorów i organizację zawodów.

Zasady funkcjonowania Związku Cele i zadania organizowanie i rozwijanie narciarstwa jako sportu dobrowolnie uprawianego popieranie każdej dyscypliny zarejestrowanej w Międzynarodowej Federacji Narciarskiej (FIS) popularyzacje narciarstwa we wszystkich dostępnych formach (radio, telewizja, internet, prasa, wydawnictwa, reklamy, imprezy masowe itp.) promocja polskiego sportu za granicą dążenie do umasowienia narciarstwa reprezentowanie interesów narciarstwa w organizacjach krajowych i międzynarodowych koordynacja działalności zrzeszonych w związku członków opracowywanie planów szkoleniowych, regulaminów i systemów zawodów organizowanie i prowadzenie: szkolenia zawodników szkolenia i podnoszenia kwalifikacji instruktorów, trenerów, sędziów i działaczy narciarskich we współdziałaniu z odpowiednimi instytucjami i organizacjami kontaktów sportowych z zagranicznymi organizacjami sportowymi współzawodnictwa sportowego wraz z pełną rejestracją wyników, statystyk i wymaganej dokumentacji realizacje spraw związanych z opracowywaniem zasad oraz nadawaniem zawodnikom licencji uprawniających do udziału we współzawodnictwie sportowym zapewnienie warunków organizacyjnych i pomocy materialnej dla działalności sportowej członków związku, a w szczególności kadr narodowych prowadzenie niepublicznych szkół mistrzostwa sportowego oraz współpraca z publicznymi szkołami mistrzostwa sportowego inicjowanie i rozwijanie współpracy z producentami sprzętu i urządzeń narciarskich wnioskowanie i nadzorowanie projektowania i budowania obiektów narciarskich

Struktura organizacyjna Władzami Związku są: Walny Zjazd Delegatów, który jest najwyższą władzą Związku, Zarząd, który jest najwyższą władzą w okresie pomiędzy Zjazdami, Komisja Rewizyjna. Kadencja władz Związku trwa cztery lata, a ich wybór odbywa się w głosowaniu tajnym. Prezes, Zarząd i Komisja Rewizyjna Związku wybierane są na Walnym Zjeździe Delegatów spośród kandydatów zgłoszonych przez członków Związku na piśmie – wraz z pisemną zgodą kandydata oraz opinią zgłaszającego – na 10 dni przed terminem Walnego Zjazdu.

Walny Zjazd Delegatów

Walne Zjazdy Delegatów dzielą się na: sprawozdawczo-wyborcze, zwoływane co cztery lata przez Zarząd stosowną uchwałą, sprawozdawcze, zwoływane w połowie trwania kadencji według zasady wymienionej w ust. 1, nadzwyczajne, zwoływane przez Zarząd z własnej inicjatywy, na wniosek co najmniej 1/3 liczby członków zwyczajnych Związku lub na wniosek Komisji Rewizyjnej.

Do kompetencji Walnego Zjazdu Delegatów należy: uchwalanie głównych kierunków działania Związku, rozpatrywanie i przyjmowanie sprawozdania z działalności ustępujących władz Związku, udzielanie – na wniosek Komisji Rewizyjnej – absolutorium ustępującemu Zarządowi lub poszczególnym członkom Zarządu, wybór Prezesa, Zarządu i Komisji Rewizyjnej, nadawanie godności członka honorowego, uchwalanie zmian w statucie i rozwiązaniu Związku, rozpatrywanie wniosków i dezyderatów zgłoszonych przez ustępujący Zarząd, delegatów lub członków Związku, rozpatrywanie innych spraw ujętych w porządku obrad, uchwalanie wysokości składek członkowskich.

Uchwały w sprawie zmian w statucie podejmuje Walny Zjazd Delegatów większością 2/3 głosów delegatów obecnych na Zjeździe przy obecności co najmniej 50% delegatów.

Zarząd

Struktura organizacyjna Zarządu: Biuro Zarządu Głównego (sekretarz generalny), Wydział Organizacyjny, Wydział Sportowy, Wydział Narciarstwa Masowego, Wydział Sędziowski, Biuro Marketingu i Kontaktów Międzynarodowych.

Sekretarz Generalny Związku powoływany jest i odwoływany przez Zarząd Związku na wniosek Prezesa Związku i wchodzi w skład Zarządu. Zarząd Związku składa się z 9 do 15 członków, stosownie do ustaleń Walnego Zjazdu Delegatów. Zarząd na swym pierwszym posiedzeniu wybiera wiceprezesów, którzy wraz z Prezesem i Sekretarzem Generalnym stanowią Prezydium Zarządu.

Do kompetencji Zarządu należy: wykonywanie uchwał i zaleceń Walnego Zjazdu Delegatów, w szczególności w zakresie kierunków działalności i założeń programowych Związku oraz realizacji celów statutowych Związku, opracowywanie rocznych programów działania i planów finansowych, zarządzanie majątkiem i funduszami, zatwierdzanie rocznych preliminarzy dochodów i wydatków, rozpatrywanie i zatwierdzanie rocznych sprawozdań finansowych, zawieranie umów i zaciąganie zobowiązań, reprezentowanie Związku na zewnątrz, ustalanie wysokości opłat licencyjnych i opłat członkowskich, prowadzenie ewidencji członków i wydanych licencji, organizowanie lub zlecanie organizacji imprez narciarskich krajowych i międzynarodowych, ocena działalności Związku na podstawie przyjętych regulaminów i innych przepisów regulujących działalność Związku, opracowywanie zasad współzawodnictwa sportowego oraz ocena jego skuteczności, zatwierdzanie składów kadr narodowych wszystkich kategorii wiekowych i ich ilości oraz składów imiennych zawodników i osób towarzyszących na wszystkie zawody międzynarodowe w kraju i za granicą, powoływanie i rozwiązywanie niepublicznych szkół mistrzostwa sportowego.

Prezydium Zarządu:

Do uprawnień Prezydium Zarządu należy: działanie w imieniu Zarządu, decydowanie o wewnętrznej strukturze biura Związku i obsadzie personalnej poszczególnych stanowisk, Prezydium odpowiada przed Zarządem za podjęte w jego imieniu decyzje i ma obowiązek przedkładania sprawozdań z podjętych decyzji na każdym posiedzeniu Zarządu, Zebrania Prezydium odbywają się w miarę potrzeb, nie rzadziej jednak niż raz w miesiącu, Uchwały Prezydium zapadają zwykłą większością głosów przy obecności co najmniej połowy członków.

Komisja Rewizyjna

Komisja Rewizyjna wybierana na Walnym Zjeździe składa się z 3 do 5 członków, w tym przewodniczącego i sekretarza. Do jej kompetencji należy przeprowadzanie co najmniej raz w roku kontroli całokształtu działalności Związku, ze szczególnym uwzględnieniem działalności finansowo-gospodarczej pod względem celowości, rzetelności i gospodarności. Komisja Rewizyjna odbywa swoje posiedzenia co najmniej raz na kwartał, są one zwoływane i prowadzone przez jej przewodniczącego lub wyznaczonego przez niego członka Komisji.

Historia 1918–1939 thumb|Pieczęć PZN z autografami Zarządu Głównego Po odzyskaniu przez państwo polskie niepodległości w 1918 roku, reaktywowane towarzystwa i kluby narciarskie utworzyły na zjeździe Towarzystw Turystycznych w Krakowie komitet organizacyjny, z którego inicjatywy na zebraniu założycielskim w Zakopanem 26 grudnia 1919 roku uchwalono powołanie Polskiego Związku Narciarskiego. Założycielami PZN były następujące organizacje: Karpackie Towarzystwo Narciarzy we Lwowie, Sekcja Narciarska Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego w Zakopanem, Tatrzańskie Towarzystwo Narciarzy w Krakowie, Sekcja Narciarska Akademickiego Związku Sportowego w Krakowie, Wintersportklub des Beskiden Vereines w Bielsku. Na zebraniu założycielskim po uchwaleniu ogólnych zasad statutu, wyznaczono termin pierwszego Zjazdu Delegatów, na którym wybrano władze Związku (przewodniczący – dr Mieczysław Świerz) oraz ustalono, że siedzibą Zarządu PZN będzie Zakopane. W grudniu 1920 roku obradował II Zwyczajny Walny Zjazd Delegatów, na którym ustalono, że siedzibą PZN będzie Warszawa, a na przewodniczącego wybrano inż. Aleksandra Bobkowskiego, który tę zaszczytną funkcję pełnił do 1939 roku.

Początek okresu międzywojennego cechuje przede wszystkim rozwój organizacyjny narciarstwa. Przy istniejących, już silnych, tradycjach turystycznych, główny nacisk położono na kierunek sportowy, czego wyrazem było utworzenie w sezonie 1922/23 Komisji Sportowej PZN. W 1925 roku powołano pierwsze trzy okręgi w Krakowie, Bielsku i Zakopanem, a liczba zrzeszonych organizacji w PZN wzrosła z pięciu założycielskich w 1919 roku organizacji do 293 klubów i stowarzyszeń w 1939 roku. Działalność PZN uwidacznia się również na terenie międzynarodowym, gdzie przedstawiciele Związku biorą udział w Kongresie w Chamonix (1924), na którym została utworzona Międzynarodowa Federacja Narciarska (FIS). W 1924 roku w Chamonix zorganizowane zostały międzynarodowe zawody narciarskie pod nazwą „Tydzień sportów zimowych”, w których brali udział również polscy zawodnicy.

Dynamiczny rozwój narciarstwa i aktywna działalność przedstawicieli PZN na forum międzynarodowym, którzy pełnią w latach 1926–1929 funkcje wiceprezesów Komitetu Dyrekcji FIS, spowodowały, że na Kongresie FIS w Sankt Moritz (1928), powierzono Polsce organizację I Międzynarodowych Zawodów Narciarskich – FIS. Fakt ten był niewątpliwie dużym sukcesem PZN i świadczył o pozycji jaką polskie narciarstwo wyrobiło sobie w świecie narciarskim. Zawody zostały przeprowadzone w dniach od 5 do 10 lutego 1929 r. w Zakopanem, a program oficjalny zawodów obejmował wyłącznie konkurencie klasyczne mężczyzn (biegi, skoki i kombinację klasyczną).

Program dodatkowy uwzględniał: bieg kobiet, bieg wojskowy oraz bieg zjazdowy. Ten ostatni został włączony do programu zawodów celem zebrania przez FIS doświadczenia o konkurencjach tego typu. Bieg zjazdowy – składał się z dwóch, części, które w sumie miały około 800 metrów różnicy poziomów. Po ukończeniu pierwszej części, tzw. przedbiegu ze startu wspólnego, którego trasa prowadziła z Kasprowego Wierchu (Sucha Przełęcz) do Kotła Gąsienicowego i zboczami Uhrocia Kasprowego i Suchą Wodą na Halę Gąsienicową, ustalono kolejność według uzyskanych czasów. Według tej kolejności z zachowaniem różnic osiągniętych w przedbiegu czasów, zawodnicy startowali do drugiej części biegu (tzw. Biegu głównego), którego start był na Kopie Magury a meta na Hali Królowa Niżna. Zwycięzcą tego pierwszego międzynarodowego biegu zjazdowego rozegranego na terenie Tatr został Bronisław Czech, wyprzedzając o 3 sekundy Anglika Brackena. Bieg ukończyło 23 zawodników (w tym 15 z zagranicy), a zebrane doświadczenia przyczyniły się do ożywionej dyskusji nad wprowadzeniem biegu zjazdowego do oficjalnego programu zawodów FIS. Pierwsze oficjalne Międzynarodowe Zawody Narciarskie FIS w Zakopanem, zakończyły się pod względem sportowym i organizacyjno-technicznym wielkim sukcesem Polskiego Związku Narciarskiego.

thumb|Znaczek przedłużający ważność legitymacji PZN na 1937-1938 rok

W drugim dziesięcioleciu swego istnienia (1929–1939) Polski Związek Narciarski kontynuował politykę licznych kontaktów międzynarodowych. Czołówka zawodników polskich startuje w zimowych igrzyskach olimpijskich i mistrzostwach świata w konkurencjach klasycznych i zjazdowych. Niektórzy z nich startowali zarówno w konkurencjach klasycznych, jak i zjazdowych. Przykładem takiej wszechstronności narciarskiej był przede wszystkim Bronisław Czech, który np. na Olimpiadzie w Garmisch-Partenkirchen w 1936 roku, bierze udział w biegu zjazdowym, w slalomie do kombinacji alpejskiej, biegu na 18 km, w kombinacji klasycznej, skokach otwartych i biegu rozstawnym 4x 10 km. Dzięki Bronisławowi Czechowi i Stanisławowi Marusarzowi, a także innym zawodnikom i zawodniczkom, Polskę zalicza się w tym okresie do czołowych krajów narciarskich Europy.

W lutym 1938 roku na Kongresie FIS w Helsinkach jednogłośną uchwala powierzono Polskiemu Związkowi Narciarskiemu organizację Mistrzostw Świata. Zawody, w których startowało 500 zawodników i zawodniczek z 13 krajów, zostały przeprowadzone w lutym 1939 roku w Zakopanem. W programie uwzględniono zarówno konkurencje klasyczne, jak i zjazdowe.

1939–1945