Administracja państwowa – funkcja państwa polegająca na praktycznym i bezpośrednim wykonywaniu jego zadań, odróżniana od funkcji ustawodawczej i od wymiaru sprawiedliwości; także zespół organów państwa pełniących tę funkcję.

Określenie to stosowano w Polsce od zmian ustrojów z 1950 i 1952 do 1990 na oznaczenie zespołu zadań administracji państwowej, jak też wykonujących je organów: naczelnych i centralnych (ministrowie, kierownicy urzędów centralnych) oraz terenowych (terenowe organy od 1972 i 1975 – wojewodowie, prezydenci miast, naczelnicy miast, gmin i dzielnic). Wraz z wprowadzeniem samorządu terytorialnego w 1990, administrację państwową zaczęto również nazywać administracją rządową.

Cechy administracji państwowej Administracja działa w imieniu państwa i na rachunek państwa. Administracja ma zawsze charakter polityczny. Administracja działa na podstawie prawa i w granicach dla niej wyznaczonych. Administracja winna działać w interesie publicznym. Administracja działa w ramach przyznanej prawem kompetencji. Administracja ma charakter bezosobowy. Administracja ma charakter władczy. Administracja działa na zasadzie kierownictwa i podporządkowania. Administracja jest zespołem osób działających w administracji, którzy pracują zawodowo i stanowią fachowy personel. Administracja musi działać w sposób ciągły i stabilny.

Organy administracji państwowej Organy administracji państwowej ze względu na terytorialny zasięg działania można podzielić na: organy naczelne, organy centralne, organy terenowe.

Organy naczelne administracji państwowej Organy naczelne mają następujące cechy: są powoływane przez Prezydenta (bezpośrednio lub po wyborze przez Sejm), są organami zwierzchnimi wobec innych organów, ponoszą odpowiedzialność konstytucyjną i polityczną.

Naczelne organy administracji stanowią:

1. Prezydent: reprezentuje państwo na zewnątrz, pełni funkcję naczelnego organu administracji państwowej, na podstawie ustaw i w celu ich wykonania wydaje rozporządzenia i zarządzenia, może wprowadzać stan wojenny i stan wyjątkowy, ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe, nadaje ordery, odznaczenia i tytuły honorowe, może zwoływać i przewodniczyć Radzie Ministrów, wydaje decyzje w zakresie nadawania i zwalniania z obywatelstwa, stosuje prawo łaski, powołuje Prezesa Rady Ministrów, Radę Ministrów.

2. Rada Ministrów: jest organem wykonawczym, w skład Rady wchodzą: Prezes Rady Ministrów, wiceprezesi Rady Ministrów, ministrowie, przewodniczący określonych w ustawach komitetów, najważniejszym zadaniem Rady Ministrów jest prowadzenie na bieżąco polityki państwa i rządzenie państwem, prowadzi politykę wewnętrzną i zagraniczną , zapewnia wykonanie ustaw, wydaje rozporządzenia, koordynuje i kontroluje prace organów administracji rządowej, chroni interesy Skarbu Państwa, uchwala projekt budżetu państwa, zapewnia bezpieczeństwo wewnętrzne państwa oraz porządek publiczny, zapewnia bezpieczeństwo zewnętrzne państwa, sprawuje ogólne kierownictwo w dziedzinie obronności kraju, zawiera umowy międzynarodowe wymagające ratyfikacji oraz zatwierdza i wypowiada inne umowy międzynarodowe.

3. Prezes Rady Ministrów: reprezentuje Radę Ministrów, kieruje pracami Rady Ministrów, wydaje rozporządzenia, zapewnia wykonywanie polityki Rady Ministrów i określa sposoby jej wykonywania, koordynuje i kontroluje pracę członków Rady Ministrów, sprawuje nadzór nad samorządem terytorialnym w granicach i formach określonych w Konstytucji i ustawach, jest zwierzchnikiem służbowym pracowników administracji rządowej.

4. Ministrowie.

Do najważniejszych funkcji ministra należy: kierowanie określonymi działami administracji lub wypełnianie zadań wyznaczonych przez Prezesa Rady Ministrów, wydawania rozporządzeń i zarządzeń, wydawanie decyzji administracyjnych, kierowanie resortem, inicjowanie i opracowywanie polityki rządu w zakresie swojego działania, kierowanie, nadzorowanie i kontrolowanie podległych organów, urzędów i jednostek organizacyjnych, współdziałanie z innymi ministrami w zakresie opracowywania i realizowania polityki rządu, współdziałanie z jednostkami samorządu terytorialnego, organizacjami zawodowymi, stowarzyszeniami społecznymi, pełnienie funkcji szczególnych wynikających ze specjalnego statusu ministra w określonej sprawie.

Organy centralne administracji państwowej Organy centralne administracji (inaczej urzędy centralne) działają na podstawie właściwych ustaw czy statutów nadawanych przez Prezesa Rady Ministrów w drodze rozporządzenia i regulaminów organizacyjnych nadawanych przez kierownika urzędu w drodze zarządzenia.

Za najbardziej typowe urzędy centralne uważa się: inspekcje, prowadzące kontrolę przestrzegania ustanowionych standardów w określonej dziedzinie działalności, urzędy regulacyjne, wydające licencje na prowadzenie różnego typu działalności i sprawdzające poprawność wykonywania warunków tych licencji, urzędy standaryzacyjne i certyfikacyjne, urzędy nadzorcze nad pewnymi sferami działalności, urzędy wykonujące specjalne zadania publiczne, urzędy świadczące usługi publiczne.

Funkcje urzędów centralnych: współtworzenie polityki rządowej, wydawanie aktów prawnych, rozstrzyganie konkretnych spraw w drodze aktów administracyjnych, sprawowanie kontroli i nadzoru.

Organy terenowe administracji państwowej Terenową administrację na terenie województwa sprawują: wojewoda, działający pod nadzorem wojewody kierownicy zespolonych służb, inspekcji i straży, wykonujący zadania i kompetencje określone w ustawach w imieniu: wojewody, z ustawowego upoważnienia, własnym, jeżeli ustawy tak stanowią, organy administracji niezespolonej, organy samorządu terytorialnego, jeżeli wykonywanie zadań administracji wynika z ustawy lub z zawartego porozumienia, działający pod zwierzchnictwem starosty kierownicy powiatowych służb, inspekcji i straży, wykonujący zadania i kompetencje określone w ustawach, organy innych samorządów, jeżeli wykonanie zadań administracji następuje na podstawie ustawy lub porozumienia.

Na szczeblu wojewódzkim administracją kieruje wojewoda, który: jest przedstawicielem Rady Ministrów w województwie, jest organem nadzoru nad jednostkami samorządu terytorialnego, jest reprezentantem Skarbu Państwa w zakresie określonym w odrębnych ustawach.

Zobacz też administracja publiczna Encyklopedia Zarządzania - Administracja państwowa (tekst źródłowy)

Bibliografia Wajgner M., Prawo i postępowanie administracyjne, Wydawnictwo REA, Warszawa 2003. str. 33-42 Zieliński E., Administracja rządowa w Polsce, Dom Wydawniczy ELIPSA, Warszawa 2001, str. 14, 19-21 Hausner J., Administracja publiczna, Wydawnictwo Naukowe PWN SA, Warszawa 2003, 2005, str. 189-195 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. ()

Kategoria:Administracja publiczna