Abaj Ibrahim Kunanbajuly (, ; ur. 10 sierpnia 1845 w Karkarałach, zm. 6 lipca 1904) – kazachski poeta, kompozytor i filozof, uważany za jednego z najwybitniejszych twórców kazachskich i współtwórca współczesnego literackiego języka kazachskiego, działacz społeczny i kulturalnyLeksykon PWN pod red. Adama Karwowskiego, PWN, Warszawa 1972, s. 1..
Życiorys Należał do plemienia . Urodził się w rodzinie wielkiego feudała (, ), który wysłał syna do w Semipałatyńsku. Jednocześnie Abaj uczęszczał do szkoły rosyjskiej. Posługiwał się arabskim, perskim i innymi językami wschodnimi.
Twórczość Wprowadził do poezji tematykę społeczno-obyczajową oraz nową wersyfikację. Był także działaczem politycznym, mocno zaangażowanym w przemiany społeczno-gospodarcze swojego narodu. W swoich utworach często i chętnie podejmował tematykę społeczną. Tworzył wiersze i poematy o tematyce społeczno-kulturalnej, związane z ustną poezją ludową.
Abaj znajdował się pod wpływem kultury rosyjskiej, której był gorącym wielbicielem. Spod jego pióra wyszły pierwsze przekłady na język kazachski utworów Puszkina, Lermontowa i Kryłowa Abaj był orędownikiem przyjaźni z narodem rosyjskim. Podobnie jak Ybyraj Ałtynsarin, Abaj uważał, że jedyną drogą do oświaty narodu kazachskiego jest studiowanie języka rosyjskiego, nauki i kultury rosyjskiej.
Abaj rozpatrywał literaturę jako najważniejszy środek wychowania i oświecenia mas ludowych.
Poglądy społeczne i filozoficzne Abaj to nie tylko artysta, mistrz słowa, pisarz, którego dziełami słusznie szczyci się naród kazachski, lecz także wybitny myśliciel, zajmujący szczególne miejsce w dziejach myśli filozoficznej i społecznej Kazachstanu. Dla rozumienia filozoficznych poglądów Abaja źródłem niezwykle ważkim i cennym mogą być jego nowele moralizatorskie. W utworach tych rozpatruje on problemy filozoficzne, wyraża swój punkt widzenia na zagadnienie pochodzenia świata. Abaj uznaje za prawdziwe twierdzenie, że świat został stworzony przez Boga, rolę Boga sprowadza jednak wyłącznie do aktu stworzenia.
Dzieła Abaj Kunanbajuly pozostawił po sobie wyjątkowo bogatą spuściznę literacką.
Poemat Masgud (1887)
Przypisy
Bibliografia po polsku
Pisarze świata. Słownik encyklopedyczny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995, s. 11
w językach obcych
Kategoria:Filozofowie XIX wieku Kategoria:Kazachscy filozofowie Kategoria:Kazachscy kompozytorzy Kategoria:Kazachscy poeci Kategoria:Kazachscy tłumacze Kategoria:Poeci XIX wieku Kategoria:Urodzeni w 1845 Kategoria:Zmarli w 1904