thumb|Witraż Jana Lebensteina w kościele pallotynów w Paryżu Jan Lebenstein (ur. 5 stycznia 1930 w Brześciu nad Bugiem, zm. 28 maja 1999 w Krakowie) – polski malarz i grafik.
Życiorys thumb|180px|Grób malarza Jana Lebensteina na Starych Powązkach w Warszawie Pochodził z rodziny żydowskiej. Był absolwentem Państwowego Liceum Artystycznego w Warszawie. Studiował w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych (1948–1954) pod kierunkiem Artura Nachta-Samborskiego. Debiutował w warszawskim Arsenale w 1955. Rok później dołączył do Teatru na Tarczyńskiej, prowadzonego we własnym mieszkaniu przez Mirona Białoszewskiego, i miał tam swoją pierwszą indywidualną wystawę. Niedługo potem wyjechał na czterotygodniowe stypendium do Paryża, gdzie w 1959 otrzymał Grand Prix de Paris na I Biennale Młodych. Od tego roku pozostał w tym mieście, w 1971 przyjął obywatelstwo francuskie.
W 1976 wyróżniony został nagrodą nowojorskiej Fundacji Alfreda Jurzykowskiego. W 1977 odbyła się jego pierwsza duża wystawa indywidualna w Polsce, pokazał prace we Wrocławiu. W 1987 otrzymał Nagrodę im. Jana Cybisa. W 1992 odbyła się największa wystawa jego prac w Polsce – w warszawskiej Zachęcie. Postanowieniem z 3 maja 1998 prezydent Aleksander Kwaśniewski „w uznaniu wybitnych osiągnięć w pracy artystycznej, za zasługi dla kultury polskiej” uhonorował go Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski.
Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 14-4-2).
Życie prywatne Jego siostrzenicą jest Joanna Maria Żamojdo, Prezes Zarządu Fundacji im. Jana Lebensteina, matka Idy Nowakowskiej, tancerki, aktorki, córki Marka Nowakowskiego, pisarza.
Charakterystyka artystyczna Uprawiał oryginalną odmianę malarstwa figuratywnego, włączając doń elementy surrealistyczne i abstrakcyjne. Zilustrował m.in. Folwark zwierzęcy George'a Orwella i kilka ksiąg biblijnych (Księgi Genesis, Księga Hioba, Apokalipsa św. Jana – dwukrotnie: jako cykle witraży oraz grafik). Tworzył pejzaże miejskie, poetyckie transpozycje figury ludzkiej, pełne ekspresji kompozycje fantastyczno-symboliczne o motywach zwierzęcych.
O swojej twórczości mówił w jednym z wywiadów:
Albumy książkowe i katalogi Księga Hioba, tłum. Czesław Miłosz, Paryż 1981. Folwark zwierzęcy, tłum. Teresa Jeleńska, Oficyna Literacka 1985; wyd. 2: Kraków 1990. Księgi Genesis to jest pierwsze Mojżeszowe w obrazach Jana Lebensteina, Kraków 1995. Apokalipsa, w przekładzie Czesława Miłosza, Kraków 1998. Lebenstein. Capriccia (katalog wystawy), tekst: Marta Ryczkowska, Wejman Gallery, Warszawa 2019.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Fotografie prac z wystawy Demony w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej Joanna Bielska-Krawczyk, „Lebenstein – ilustrator. Malarz jako czytelnik, obraz jako lektura”, Wydawnictwo LIBRON, Kraków 2011
Kategoria:Polscy graficy Kategoria:Polscy malarze modernizmu Kategoria:Surrealiści Kategoria:Ludzie związani z paryską „Kulturą” Kategoria:Stosunki polsko-francuskie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Francuzi pochodzenia polskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Brześciu Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Zmarli w 1999