thumb|Wieś na mapie W. Grodeckiego, Poloniae finitimarumgue locarum descriptio(fragment), 1571, wyd. 2Biblioteka Narodowa, syg. ZZK 18611, domena publiczna Gołogóry (, Hołohory) – wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie złoczowskim, w hromadzie Złoczów. W 2001 roku liczyła 658 mieszkańców.

Położenie Gołogóry leżą ok. 13 km na południowy zachód od Złoczowa, wśród pasma wzgórz zwanego Woroniakami.

Ludność W 1857 Gołogóry zamieszkiwali Polacy i Rusini (ogółem 2482 osób) W latach 1880–1902 na obszarze wsi było 2507 mieszkańców, w tym 636 wyznania rz.-kat., reszta gr.-kat. i izrael. Rzym.-kat. i gr.-kat. parafia znajdowały się w miejscu; W 1921 roku 2447 mieszkańców, w tym 1419 Ukraińców, 522 Polaków i 505 Żydów; W 1931 roku 2669 mieszkańców.

Historia thumb|Dawny herb Gołogór Wioska o tej nazwie istniała już w XII w. Jako miasto, własność lokalnej arystokracji, wymieniane jest w dokumentach z 1461 r. 1470 r. – pierwsza znana data pojawienia się Żydów w GołogórachMaurycy Horn, Najstarszy rejestr osiedli żydowskich w Polsce w 1507 r., w: Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego 1974, nr 3 (91), s. 14.. W XVI wieku Gołogóry były miastem leżącym w dobrach szlacheckich w województwie ruskimZenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 167.. W XVII i XVIII w. znane z miejscowych targów żywym inwentarzem, w tym końmi W XVIII w. właścicielem Gołogóry był polski szlachcic Mikołaj Bazyli Potocki W 1895 r. baron Hirsch założył prywatną szkołę żydowską, która uzyskała status szkoły państwowej w 1901 r. Uczęszczali do niej zarówno Żydzi, jak i uczniowie innych wyznań. Dzieci, w ramach zajęć bednarstwa, odpracowywały czesne wytwarzając m.in. cebrzyki, balie, wiadra. Szkoła istniała do 1939 r. W 1934 roku, w wyniku reformy gminnej, Gołogóry utraciły status miasteczka i zostały ustanowione siedzibą nowo powstałej gminy wiejskiej Gołogóry w powiecie złoczowskim, w województwa tarnopolskim. W listopadzie 1942 r. wszyscy Żydzi zostali wywiezieni do getta w Złoczowie, gdzie w 1943 roku zginęliХолокост на территории СССР: Энциклопедия, Red. I.A. Altman, Moskwa 2009, s. 224. Według działaczy kresowych, Henryka Komańskiego i Szczepana Siekierki, w nocy z 30 na 31 marca 1944 roku nacjonaliści ukraińscy z OUN-UPA zamordowali tutaj 26 Polaków i 1 Ukraińca. Latem 1945 r., po opuszczeniu miejscowości przez Polaków, żołnierze radzieccy wysadzili kościół rzymskokatolicki i rozebrali ruiny zamku.

Zabytki dwie cerkwie greckokatolickie. kościół rzymskokatolicki (ufundowany w 1452 r.; zniszczony przez ogień w 1648 r.; odnowiony pod koniec XVII w.). W 1766 r. ponownie spalony. Popadł w ruinę w 1828 r. i ustracił charakter gotycki. Dziś przedstawia się jako typowy dla Podola kościół barokowy o wysmukłych proporcjach gotyckich i wysoko umieszczonych oknach, które świadczą o dawnym charakterze obronnym tego kościoła. ruiny zamku – pozostałości zamku z XV wieku znajdują się w północno-wschodniej części miejscowości przy rozwidleniu dróg. Zamek pierwotnie składał się z czworobocznego budynku ("kamienicy") otoczonego murem z czterema basztami w narożach i należał do najstarszych zamków na Rusi Czerwonej. W XV w. gniazdo rodowe Gołogórskich. W czasie najazdów tatarskich, odgrywał ważną rolę strategiczną. W czasie wojen kozackich i tureckich w XVI i XVII w. wielokrotnie niszczony. Już jako zupełną ruinę, w roku 1792 od rodziny Starzyńskich nabył go klasztor OO. Dominikanów w Podkamieniu. W ciągu XIX w. zamek w znacznej części rozebrano na materiał. Naprzeciw ruin zamku na wzgórzu widać kamienną figurę św. Marka na słupie, pod którym według legendy pochowany jest chan tatarski.

Ludzie związani z Gołogorami Piotr Ferensowicz – polski śpiewak i dyrygent, Jan Sienieński – polski duchowny katolicki, arcybiskup lwowski, Ryszard Zub – polski szermierz szablista, trzykrotny medalista olimpijski. ks. Adam Wesołowski (ur. 1814, zm. 8 lipca 1890) – proboszcz w GołogórachCatalogus Universi Saecularis et Regularis Cleri Archidioecesis Leopoliensis rit. lat. pro Anno Domini MDCCCXCI. Leopoli, 1891, s. 204.

Przypisy

Bibliografia Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. II, Warszawa, 1880–1902, s. 675.

Linki zewnętrzne

Zamek w Gołogórach

Kategoria:Wsie w obwodzie lwowskim Kategoria:Złoczów (hromada)