Skrzelokształtne, żaglonokształtne (Aulopiformes) – rząd morskich ryb promieniopłetwych (Actinopterygii) o specyficznej budowie łuków skrzelowych. Pojawiły się w górnej kredzie. Łączą w sobie prymitywne cechy budowy z zaawansowanymi ewolucyjnie przystosowaniami.
Występowanie Wody oceaniczne strefy ciepłej i umiarkowanej.
Cechy charakterystyczne Skrzelokształtne charakteryzuje niespotykana u innych ryb budowa łuków skrzelowych, duży otwór gębowy, głęboko wcięta płetwa ogonowa, hermafrodytyzm, zaawansowana budowa oczu oraz brak pęcherza pławnego.
Systematyka 240px|right|thumb|Synodus sp Klasyfikacja skrzelokształtnych ulegała wielokrotnym zmianom. Obecnie przyjmuje się, że są grupą monofiletyczną obejmującą ponad 200 gatunków. Rodziny zaliczane do tego rzędu grupowane są w podrzędach:
†Ichthyotringoidei: Ichthyotringidae Dercetidae Prionolepididae
†Halecoidei: Halecidae
Synodontoidei: Paraulopidae Aulopidae – skrzelowate Pseudotrichonotidae Synodontidae – jaszczurnikowate
Chlorophthalmoidei: Bathysauroididae Chlorophthalmidae – zielonookowate Bathysauropsidae Notosudidae Ipnopidae
Alepisauroidei: †Cimolichthyidae †Enchodontidae Scopelarchidae Evermannellidae Alepisauridae – żaglonowate Paralepididae
Giganturoidei: Bathysauridae Giganturidae
240px|right|thumb|Gigantura chuni Niektóre źródła (np. FishBaseRodziny zaliczane do Aulopiformes według FishBase) wyróżniają jeszcze rodziny: Anotopteridae (według innych traktowana jako synonim ParalepididaeNelson (2006)) Omosudidae (według innych traktowana jako synonim Alepisauridae)
Znaczenie gospodarcze Niektóre gatunki są poławiane gospodarczo jako ryby konsumpcyjne.
Zobacz też Ryby – wykaz rodzin
Przypisy Uproszczony układ systematyczny ryb [w:]
Bibliografia