Sieraków – miasto w zachodniej Polsce, w woj. wielkopolskim, w powiecie międzychodzkim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Sieraków. Położone nad Wartą, na skraju Puszczy Noteckiej, na pograniczu Kotliny Gorzowskiej i Pojezierza Poznańskiego, pomiędzy dwoma jeziorami: Jaroszewskim i Lutomskim. Miasto posiada rozbudowaną infrastrukturę wypoczynkową (kręgielnia, liczne ośrodki wypoczynkowe) nad Jeziorem Jaroszewskim.
Według danych z 31 grudnia 2014 miasto liczyło 6089 mieszkańcówŹródło: http://poznan.stat.gov.pl/gfx/poznan/userfiles/_public/rocznik_powiaty/pliki_2015/podregiony_2015_dzial4.pdf – Województwo Wielkopolskie 2015. Podregiony, Powiaty, Gminy – dane statystyczne..
Położenie Miasto jest położone nad rzeką Wartą i nad dwoma jeziorami: Jaroszewskim i Lutomskim.
Według danych z 10 lutego 2014 powierzchnia miasta wynosi 14,08 km²Bank Danych Lokalnych GUS – http://www.stat.gov.pl/bdl..
W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego.
Większa część miasta położona jest na lewym brzegu Warty, na prawym znajduje się dzielnica Piaski.
Nazwa thumb|Sieraków na historycznej mapie Wielkopolski sporządzonej w 1888 roku według danych zaczerpniętych z Kodeksu dyplomatycznego Miejscowość ma metrykę średniowieczną i jest notowana od połowy XIII wieku. Pierwsze zapisy pochodzą z języka łacińskiego w jakim zapisywano średniowieczne dokumenty. W 1254 odnotowana została w podrobionym dokumencie gdzie nazwę zapisano we fragmencie ad viam Zircoviensem z czego wywiedziono zlatynizowane nazwy Zirckow lub Zirckov.
Później nazwę odnotowano także w 1388 we fragmencie ante Syracowo opidum (pol. „starożytne miasto Sierakowo”), 1391 „de Siracowo”, 1392 de Sirakowo oraz błędnie „de Szirako”. W 1397 po łacinie „super dominam palatinissam Siracofszka… in Siracowo”, 1400 „Syracowo”, 1405 „Szyrakow”, 1406 „Sziracowo”, 1409 Syracowo, 1416 „Sirakow” i „Syrakow”, 1421 Syrakowo, 1424 „de Syrakow, „Schyrakowo”, 1425 „Schiracowo”, 1426 Szirakow, 1443 Sirakowo, 1470 Schirakow, 1472 Sziracowo, Szyracowo, 1486 Syrakow, 1490 Syrakow, 1493 Szyrakowo, Ssirakow, 1494 Syracow, 1495 „Ssyrakowo”, 1500 „Szyrakoff”, 1505 „Zyrako, Schyrakow”, 1524 Syrakow, 1580 Sierakowo, 1789 „Sieraków”.
Nazwa miasta pochodzi od nazwy osobowej Sierak lub Siroch utworzonej od średniowiecznego, słowiańskiego imienia Sirosław z dodanym sufiksami „-ów”, „-owo”. Pierwotna nazwa miejscowości brzmiała Sirakowo, a jej zamiana w wyniku procesów fonetycznych w Sierakowo, a później w Sieraków nastąpiła w XVI wieku. W przeszłości wśród ludu stosowana była także gwarowa nazwa „sirakuf, -kova, sirakoski”. Od nazwy wsi pochodzi także polskie, szlacheckie, odmiejscowe nazwisko Sierakowskich, którzy od średniowiecza byli właścicielami miejscowości.
Po rozbiorach Polski w okresie zaborów w XIX i pierwszej połowie XX wieku pruska administracja zaboru pruskiego używała także zgermanizowanej nazwy niemieckiej "Zirke". W 1889 odnotowano dwie nazwy: polską „Sieraków” oraz niemiecką „Zirke” .
Historia Prehistoria Okolice miejscowości były zasiedlone jednak wcześniej niż odnotowują to zachowane zapisy historyczne. Najstarsze ślady osadnictwa na terenie Gminy Sieraków pochodzą z epoki kamienia. Zinwentaryzowano ok. 60 stanowisk archeologicznych, na których znaleziono ślady osadnictwa oraz narzędzia wykonane z krzemienia świadczące o obecności na tym terenie społeczności ludzkich ze schyłku paleolitu. Ślady myśliwych specjalizujących się w polowaniu na renifery po ustąpieniu lądolodu ok. 10-11 tysięcy lat temu zostały odkryte w okolicach Kaczlina i Sierakowa. Ich kultura materialna wiązana jest z kulturą hamburską i świderską.
W mezolicie, środkowej epoce kamienia, około 8000-4500 p.n.e. wzrósł stopień zasiedlenia choć tereny te w przeważającej części porastały gęste lasy i występowały liczne jeziora stanowiące bazę gospodarczą dla ówczesnych ludzi. Neolit stanowił okres kiedy społeczności łowiecko zbierackie przekształcały się w społeczności rolniczo-hodowlane. W ewidencji znalezisk archeologicznych znajduje się 20 stanowisk z tego okresu. Niektóre z nich wykazują w okolicach miasta na obecność społeczności kultury ceramiki wstęgowej oraz ceramiki sznurowej.
Starożytność Rozkwit sieci osadniczej odnotowano w epoce brązu w latach 1800-650 p.n.e. Odnotowano obecność kultury grobskiej (nazwanej od wsi Grobia), która była lokalnym odłamem kultury utynieckiej, a później kultury grobsko-śmiardowskiej. Obie datowane na wczesny okres epoki brązu 1900-1500 p.n.e. W 1889 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego odnotował informacje o wykopaniu pod Sierakowem żelaznych grotów oraz popielnic z przedmiotami brązowymi. W wyniku prac wykopaliskowych prowadzonych w latach 1911–1914 wskazano również na istnienie w miejscu miasta dawnej osady z tego okresu.
W czasach kultury łużyckiej zasiedlenie terenów okolic Sierakowa wzrosło. Odkryto szereg stanowisk na terenie gminy z tego okresu m.in. osady w Lutomiu, Lutomku, Chorzępowie i Kaczlinie oraz cmentarzyska popielnicowe w Sierakowie i Kłosowicach. Z okresu wpływów rzymskich w pierwszych wiekach n.e. pochodzi natomiast ok. 150 stanowisk archeologicznych z czasu kultury przeworskiej i wielbarskiej identyfikowanej z plemieniem Gotów ze Skandynawii. Jej obecność odkryto w rejonie wsi Lutom, Lutomek, Łężce w gminie Chrzypsko Wielkie. Odnaleziono 12 stanowisk związanych z tą kulturą m.in. osady i cmentarzysko w Lutomiu oraz Lutomku.
W XX wieku archeolodzy odnaleźli w miejscowości skarb srebrny, a także fragmenty naczyń z VII-IX wieku, znalezione w żwirowni pomiędzy torem kolejowym a drogą do Kaczlina.
Średniowiecze Gród został założony na szlaku handlowym prowadzącym z Poznania przez Drezdenko do Szczecina i pierwotnie związany był z Wielkopolską. Początkowo miasto było własnością szlachecką należącą do lokalnej szlachty polskiej z rodu Sierakowskich herbu Nałęcz, którzy od nazwy miejscowej przyjęli odmiejscowe nazwisko, a później także do Szamotulskich herbu Nałęcz, Górków i Opalińskich herbu Łodzia. Od 1320 miejscowość leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1438 odnotowano ją w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. Od 1404 była siedzibą własnej parafii .
Prawa miejskie Według historyków miasto zostało lokowane w XIV wieku w czasach króla polskiego Kazimierza III Wielkiego najprawdopodobniej przez wojewodę poznańskiego Macieja Borkowica herbu Napiwon w latach 1333-1352. Data ta nie jest dokładnie znana ponieważ nie zachował się oryginalny dokument lokacyjny. Zachowały się jednak później sporządzone dokumenty powołujące się na pierwotną lokację miasta.
Z akt grodzkich poznańskich pochodzą informacje, że w 1392 miasto lokowane było na prawie niemieckim w czasie rządów króla polskiego Kazimierza Wielkiego. W 1392 sąd ziemski poznański utrzymał w mocy przedstawiony przez Wichnę Sierakowską kazimierzowski dokument lokacyjny dotyczący prawa niemieckiego w Sierakowie postanawiając, że w dziedzinie tej nie ma być używane inne prawo.
W 1416 król polski Władysław II Jagiełło na prośbę wojewody poznańskiego Sędziwoja Szamotulskiego odnowił przywilej lokacyjny Sierakowa na prawach magdeburskich, który zniszczony został przez ogień w czasie pożaru. Odnotowano również, że dokument nadania praw miejskich przyznany został Sierakowowi przez króla polskiego Kazimierza Wielkiego. Z tekstu, który zachował się w szeregu kopii i odpisów wynika, że miasto przeniesiono z prawa polskiego na prawo magdeburskie. Dokument potwierdzający prawa miejskie wydane przez króla polskiego Kazimierza III Wielkiego wydany został w czasie pobytu króla Władysława II Jagiełły w Kościanie 24 czerwca 1416 w obecności wojewody poznańskiego Sędziwoja Ostroroga, podkomorzego kaliskiego Jarosława, marszałka Korony Królestwa Polskiego Zbigniewa z Brzezia, kasztelana santockiego Mikołaja z Żydowa, chorążego poznańskiego Wietrzycha z Iwna, podczaszego stołu królewskiego Mężyka z Dąbrowy. Pełen tekst tego dokumentu wydrukowano w XIX wiecznym zbiorze dyplomatów – Kodeksie dyplomatycznym Wielkopolskim oraz w XXI wieku w Sierakowskich Zeszytach Historycznych.
W 1459 król polski Kazimierz IV Jagiellończyk na prośbę mieszczan sierakowskich odnowił dokument z 1416 wydany przez Władysława II Jagiełłę. W 1513 król polski Zygmunt I Stary na prośbę starosty generalnego Wielkopolski Łukasza z Górki odnowił przywileje z 1416 i 1459. W 1553 król polski Zygmunt II August po raz kolejny odnowił poprzednie przywileje miejskie z lat 1416, 1459 i 1513.
Herb i pieczęć miejska Wizerunek herbu miejskiego pojawia się na pieczęci miejskiej ławniczej datowanej na 1561. Przedstawia w tarczy głowę jelenia, która pochodzi z herbu Napiwon rodu Borkowiców z umieszczoną między rogami nałęczką czyli herbem Nałęcz należącym do Sierakowskich, właścicieli miasta w XV-XVI wieku. Kolejny wizerunek herbu datowany jest na 1641 i przedstawia w tarczy głowę jelenia z herbu Napiwon. Następna pieczęć ławniczo-wójtowska jest datowana na XVIII wiek i przedstawia orła, na którego piersiach widnieje tarcza z herbem Łodzia, który nosili właściciele miasta Opalińscy.
Zamek sierakowski W XIV wieku na sztucznym kopcu na wschód od miasta zbudowano zamek sierakowski, który początkowo powstał jako budowla drewniana. Na przełomie XIV i XV wieku został on otoczony murem ceglanym, a w środku była murowana zabudowa mieszkalna w postaci dwóch domów z XV wieku. Na przełomie XVI i XVII wieku zamek przebudowany został przez Górków herbu Łodzia, a później przez Opalińskich herbu Łodzia, którzy zamienili go na rezydencję barokową. Zamek w XVIII-XIX wieku został rozebrany, a w XX wieku, w 1995 zrekonstruowany. Po odbudowie w latach 90. XX wieku XIV wieczny zamek jest siedzibą Muzeum Zamek Opalińskich.
Gospodarka i ekonomia Miejscowość wymieniona jest w XV-XVI wiecznych dokumentach podatkowych. W latach 1462-1463 miasto zapłaciło opłatę zwaną cyzą w trzech ratach: jedną kopę 2,5 groszy, 13 grzywien, dwie grzywny bez 1,5 grosza. W 1499 Sieraków wymieniony został w wykazie miejscowości zalegających z podatkami królewskimi. W 1507 miasto zapłaciło 7 grzywien szosu. W 1508 pobór odbył się od trzech młynów wodnych o jednym kole wodnym. W 1524 odnotowano szos. W 1577 pobrano podatki od młynów zwanych „Borowy”, „Piotrów” i „Niziołek”. W 1581 odbył się pobór z Sierakowa z części należącej do Jakuba Rokossowskiego. Z miasta pobrano wówczas 14 grzywien podwójnego szosu, a także podatki od 4 kowali, kołodzieja, ślusarza, 4 szewców, 2 kuśnierzy, 5 garncarzy, 3 krawców, 3 sukienników, czapnika, 3 rzeźników, 3 piekarzy, cieśli, levigatora rzemieślnika wygładzającego papier, 2 budowniczych (łac. „architectores”), 2 kramarzy, Olejnika, a także od dwóch rybaków po 15 groszy. Pobrano też po 6 groszy od 24 zagrodników. W mieście wytwarzano wówczas wódkę. Odnotowano podatki od 2 kotłów do palenia gorzałki po 24 groszy, od 3 łanów po 30 groszy i od 1/4 łana 7,5 groszy; od 183 warów gorzałki, z których każdy dawał 12 beczek po 30 groszy. Opłaty pobrano również od wyszynku 690 kwart gorzałki po 3 denary, od 7 beczek śledzi po 6 gr, od kotła gorzałczanego 24 gr. Z cła w 1579 pobrano 5 złotych 29 groszy. W sumie z Sierakowa pobrano podatki w sumie 246 złotych 13 groszy i 9 denarów oraz od młynów wodnych zwanych „Borowy” i „Piotr”, z których każdy miał jedno koło wodne, a także od 1/4 łana roli oraz od folusza.