thumb|Różnorodne hermy jako element architektoniczny thumb|XIV-wieczna herma św. Zygmunta Burgundzkiego z katedry w Płocku Herma ( hermes, lm. hermai) – architektoniczny element dekoracyjny w kształcie czworokątnego słupka zwężającego się ku dołowi, a na szczycie zakończonego popiersiem lub rzeźbą głowy o cechach fantastycznych albo portretowych.

Historia Początkowo (do V wieku p.n.e.) forma stosowana w Grecji wyłącznie dla przedstawienia Hermesa, wraz ze zwyczajowo dodanym wyobrażeniem fallusaW 415 p.n.e., tuż przed rozpoczęciem wyprawy sycylijskiej, nieznani sprawcy utrącili fallusy niemal wszystkim hermom w Atenach. Wydarzenie to uznano za przejaw spisku przeciw demokracji, a podejrzenie o kierownictwo w nim padło na Alkibiadesa, pomysłodawcę wyprawy na Sycylię, co zniweczyło jego błyskotliwą karierę polityczną (N.G.L. Hammond: Dzieje Grecji. Warszawa: PIW, 1994, s. 463).. Później przedstawiano w ten sposób także innych bogów i herosów. W czarnofigurowym malarstwie wazowym hermy stanowiły częsty element dekoracyjny. Od IV wieku p.n.e. w tej postaci przedstawiano portrety sławnych ludzi (np. parzysta herma Herodota i Tukidydesa).

W starożytnym Rzymie hermy parzyste przedstawiały bogów, np. Jowisza Termanalis, Sylwanusa. Niewielkie rozmiarem hermy służyły do wystroju wnętrz.

Na gruncie odnowionego zainteresowania sztuką rzymską herma powróciła w okresie renesansu, głównie w postaci pilastra hermowego – przyściennego elementu architektonicznego, nawiązującego kształtem do hermy greckiej. Popiersia takie umieszczano wzdłuż dróg, na narożnikach ulic, przy bramach, w gimnazjonach, na granicach posiadłości itp. Odmiany herma męska, czyli dorycka herma żeńska, czyli jońska herma parzysta, czyli dwugłowa herma saska – półpostać męska na pilastrze

Herma jest również rodzajem metalowego relikwiarza w kształcie popiersia, formy charakterystycznej dla średniowieczaKrystyna Zwolińska, Zasław Malicki: Mały słownik terminów plastycznych. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1993, s. 110..

Zobacz też atlant

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Detale architektoniczne