Czechówka – lewobrzeżny dopływ Bystrzycy. Rzeka odwadniająca południowo-wschodnią część Płaskowyżu Nałęczowskiego (zachodnia Wyżyna Lubelska) w tym blisko 51% powierzchni LublinaMichalczyk Z., Budzyńska K., Zielińska B., Turczyński M., 1997: Terenowe uwarunkowania obiegu wody. [w:] Strategia wykorzystania i ochrony wód w dorzeczu Bystrzycy, red. Z. Michalczyk, Lublin; 15-32..
Źródła Czechówki znajdują się na gruntach wsi Motycz, zaś dolny jej odcinek przebiega przez centrum Lublina. Od ul. Wodopojnej do Unii Lubelskiej koryto rzeki przebiega pod powierzchnią terenu, zamknięte w betonowym kanale (1937 rok). Do Bystrzycy uchodzi na terenie dawnego Wielkiego Stawu Królewskiego, poniżej Starego MiastaKociuba D., 2003: Zmiany funkcji dolin rzecznych na obszarze Lublina, Annales UMCS, B, LVIII, 5; 121–137..
Przepływ średni w profilu Ogród Botaniczny (lata 2003–2017) wynosił 0,09 m3·s–1, maksymalny - 5,53 m3·s–1, zaś minimalny - 0,005 m3·s–1.
Do początku XX w. na terenie lubelskiego Sławinka znajdowało się uzdrowisko zlokalizowane na zboczu doliny Czechówki i bazujące na żelazistych wodach źródlanych. Źródła całkowicie zanikły wraz z uruchomieniem ujęcia wód podziemnych „Sławinek” (1961 r.). Ich reaktywacja nastąpiła w okresie od wiosny 2000 r. do lipca 2003, dając odpływ nawet 5,5 m3·s–1, co nastąpiło wskutek zwiększonego zasilania atmosferycznego w latach 1999–2001.
Całkowita długość rzeki to 17,5 km. Aż 50,8 procent jej długości znajduje się dzisiaj w granicach miasta Lublina (8,9 km).
Czechówka prowadzi wody z trzech obszarów źródliskowych. Za początek strugi przyjęto źródła we wsi Motycz położone 227 m n.p.m. Drugi obszar znajduje się we wsi Płouszowice, stanowiąc odnogę południową strugi. W ostatnich latach ten ponad czterokilometrowy odcinek otrzymał swoją nazwę – Łazęga. Odnoga ta wpada do Czechówki w okolicach wsi Konopnica z jej prawego brzegu. W Konopnicy znajduje się ostatni obszar źródliskowy.
W dolinie strugi zlokalizowano łącznie 37 źródeł. Jedynie 19 z nich to źródła czynne, w znakomitej większości o bardzo niskiej wydajności. Zaledwie 3 z nich posiada wydajność większą niż 1 litr wody na sekundę. Całkowita zlewnia cieku wodnego to 78,5 km². Ujście rzeki znajduje się na terenie lubelskiej dzielnicy Tatary.
W XXI wieku rzeka nie przypomina tej z początków minionego stulecia. Prace melioracyjne częściowo zmieniły bieg jej koryta, sama rzeka jest o wiele płytsza.
Na terenie Lublina dno doliny Czechówki wykorzystywane jest jako szlak ważnej arterii komunikacyjnej tzw. Trasy W-Z (al. Solidarności – al. Tysiąclecia). W związku z budową przedłużenia Alei Solidarności do węzła „Lublin Sławinek” w latach 2012–2014 zniszczono ostatni niezdegradowany przez człowieka fragment doliny. Malownicze meandry z otaczającymi je podmokłymi łąkami i stawami położone na wysokości Muzeum Wsi Lubelskiej zostały zasypane, a rzekę poprowadzono w prostym, betonowym korycie.
Dopływy: lewobrzeżna Łazęga i prawobrzeżna Konopniczanka (także: Dopływ z Konopnicy).
Dzielnice Lublina położone w dorzeczu Czechówki: prawobrzeżne: Szerokie Sławinek Wieniawa Śródmieście Stare Miasto lewobrzeżne: Sławin Czechów Kalinowszczyzna
Przypisy
Kategoria:Dorzecze Bystrzycy (dopływu Wieprza)