Ōbaku

– japońska szkoła zen założona w XVI w. przez chińskich mistrzów chan z klasztoru Wanfu na górze Huangbo z linii przekazu Dharmy szkoły linji. Praktyka tej linii przekazu łączyła elementy nauki Szkoły Czystej Krainy (lub Szkoły Czystej Ziemi) z praktyką medytacyjną zen.

Historia szkoły Sytuacja w Chinach Chiny przeżywały wówczas trudny okres; dynastia Ming upadała i dochodziła do władzy nowa dynastia Qing. Ówcześni cesarze Ming nie radzili sobie z kryzysową sytuacją w kraju. Trwały walki między wojskami Mingów i Qingów. Z północy nastąpiła inwazja Mandżurów. W kraju wybuchła rebelia. Seria naturalnych katastrof doprowadziła do głodu w różnych regionach państwa.

Klasztor Wanfu, leżący na górze Huangbo w prowincji Fujian, został założony w 789 r. przez mnicha Zhenggana z linii przekazu szóstego patriarchy Huinenga. Najpierw powstała jego pustelnia nazwana Boruotang. Jednak wkrótce została rozbudowana i stała się regularnym klasztorem nazwanym Jianfu. W IX wieku przebywał w tym klasztorze wielki mistrz chan Huangbo Xiyun (zm. 850). Później klasztor zaczął podupadać. Na początku dynastii Ming, bo w 1390 r. klasztor został odrestaurowany przez mistrza chan Daixiu (bd). Jednak w 1555 r. został całkowicie spalony podczas rebelii. W latach 1567–1572 opatem zrujnowanego klasztoru był mistrz chan Zhengyuan Zhongtian (bd), który pragnął zrekonstruować klasztor, jednak zamiast starać się o środki finansowe na ten cel, całą energię poświęcił na petycje, aby władze pekińskie przyznały klasztorowi Tripitakę. Jego dwaj najwybitniejsi uczniowie: Xingshou Jianyuan (bd) i Xingci Jingyuan (bd) kontynuowali starania mistrza i w końcu w 1612 r. otrzymali chińską edycje Tripitaki.

W 1630 r. opatem klasztoru został Miyun Yuanwu (1566–1642), który rozpoczął odbudowę klasztoru. W 1633 r. przekazał Dharmę swojemu uczniowi Feiyinowi Tongrongowi (1593–1661). W 1637 r. Feyin przekazał funkcję opata swojemu spadkobiercy Yinyuanowi Longqiemu (1592–1673). Pełnił on tę funkcję w latach 1637–1642, kiedy to zrezygnował z funkcji opata po śmierci mistrza Miyuna. W 1646 r. został jednak ponownie opatem klasztoru i funkcję tę pełnił do swojego wyjazdu do Japonii w 1654 r. Jego następcą został Huimen Rupei (1615–1664).

Opaci Wanfu si nie tylko odbudowali klasztor, ale przede wszystkim zrewitalizowali styl chanu w tej linii przekazu. W nauczaniu stosowali wszystkie znane metody szkoły linji takie jako Koany, uderzenia, okrzyki itd. Równocześnie jednak, aby dotrzymać kroku synkretycznej naturze ówczesnego buddyzmu chińskiego, wprowadzili do praktyki także elementy szkoły Czystej Krainy, tiantai a nawet niektóre praktyki wiar ludowych.

Uważali, że ich linia przekazu Dharmy jest najzupełniej ortodoksyjną linią przekazu od samego mistrza Linji Yixuana. Nazywali więc swoją tradycję Linji zhengzong (prawdziwą szkołą linji) lub Linji zhengchuan. Miyun, Feiyin i Yinyuan uważali siebie za 30, 31 i 32 pokolenie mistrzów od mistrza Linji.

Mistrzowie ci nie uważali się więc za żadną, różną od linji, szkołę. Szkoła huangbo (jap. ōbaku) w Chinach nie istniała, a więc nie została przeniesiona do Japonii, tylko założona w Japonii przez mistrza chan Yinyuana LongqiegoHelen J. Baroni. Obaku zen. The Emergence of the Third Sect of Zen in Tokugawa Japan. Str. 25.

Sytuacja w Japonii thumb|200px|Sōfuku-ji thumb|200px|Kōfuku-ji (zwana także Nanjing-ji) W okresie Edo kontakty Japończyków z Chinami uległy poważnemu ograniczeniu. Były one utrzymywane jedynie przez port w Nagasaki. Chiny dla buddystów japońskich były źródłem prawdziwego, nieskażonego buddyzmu. Traktowali Chiny dokładnie tak samo, jak buddyści chińscy traktowali Indie, do których udawali się, aby u źródła zrewitalizować nauki i oczyścić się z ewentualnych błędów.

We wczesnych dekadach Edo buddyzm szybko się rozwijał. Chociaż okres ten uważano za czas stagnacji i degeneracji, to stabilność polityczna została wykorzystana przez wszystkie istniejące szkoły buddyjskie do budowania nowych klasztorów, odbudowy starych (po otrzymaniu odpowiednich zezwoleń rządowych), rozwijania nowych systemów kształcenia mnichów, badania dawnych tekstów buddyjskich i tworzenia nowych sieci powiązań świątyń i klasztorów.

Na początku okresu panowania siogunów rodu Tokugawa klasztory szkoły rinzai systemu gozan, czyli pięć klasztorów przeżywały kryzys. Stały się mało aktywne, a mnisi zajęci byli tworzeniem literatury i obrazów. Zdecydowanie górowały nad nimi niezależne klasztory, a zwłaszcza Daitoku i Myōshin, gdzie zajmowano się głównie praktyką zen.

Myōshin-ji stanął na czele ruchu zmierzającego do uzdrowienia sytuacji w szkole rinzai i przeprowadzenia reform. Jednak ruch podzielił się na dwie frakcje: jedna frakcja uważała, że należy niezwykle dokładnie interpretować reguły życia klasztornego, a druga, iż duch jest ważniejszy od prawa. Na czele tej ostatniej frakcji stał Gudō Tōshoku (1577–1661) i on odniósł zwycięstwo.

Na czele frakcji przegranej stali Isshi Monju (1608–1646) i Ungo Kiyō (1582–1659) oraz Ryōkei Shōsen (1602–1670), Tokuō Myōkō (1611–1681) i Jikuin Somon (1611–1677). Wszyscy oni odegrali główną rolę w sprowadzeniu mistrza chan Yinyuana do KiotoSprowadzenie Yinyuana z Nagasaki do Kioto wymagało wielu zabiegów na najwyższych szczeblach władzy, gdyż Chińczykom nie wolno było opuszczać tego miasta. i w wybudowaniu Ōbaku-san Mampuku-ji, pierwszego głównego klasztoru nowej szkoły ōbaku.

Skoro Japończykom z powodu zamieszania w Chinach trudno było się tam dostać, w związku z tym upatrywali oni szansę na rewitalizację szkoły rinzai przez zaproszenie chińskich mistrzów chan.

W Nagasaki znajdowała się dość spora społeczność chińska, głównie kupiecka, której religijne zapotrzebowania zaspokajały trzy, wybudowane przez nich, buddyjskie świątynie grupujące wiernych zgodnie z regionem Chin, z którego pochodzili. Kupcy z rejonu rzeki Yangzi wybudowali w 1623 r. Kōfuku-ji, która stała się potem znana pod nazwą Nanjing-jiNanjing był największym miastem tego rejonu Chin. Fukusai-ji została wybudowana w 1628 r. przez kupców pochodzących rejonu Zhangzhou w prowincji Fujian i była między nimi nazywana Zhangzhou. Trzecia świątynia – Sōfuku – została wybudowana w 1635 r. przez Chińczyków z rejonu Fuzhou i tak też była przez nich nazywana.

Te trzy świątynie trzeba uważać za świątynie chan, chociaż nie w ortodoksyjnym styluW swoich praktykach miały również ceremonie dla bóstw chińskich religii ludowych jak np. Mazu, opiekuńczej bogini żeglarzy. Op. cit. Str.32, 33. Nie były one związane z żadnym japońskim klasztorem zen. Pozostały całkowicie niezależne do czasu wybudowania Mampuku-ji. Chińczycy sprowadzali z kraju mnichów, którzy zostawali opatami tych świątyń. Jednym z celów wybudowania tych świątyń było zademonstrowanie Japończykom, iż Chińczycy są wprawdzie obcymi, ale jednak buddystami, aby uniknąć rządowych antychrześcijańskich pogromów, zwłaszcza po rewolcie Shimabary w 1638 r.

Pierwszym mnichem buddyjskim, który zyskał tu sobie dobrą reputację był mistrz chan Daozhe Chaoyuan (1602–1662) (jap. Dōsha Chōgen). Pochodził z Fujian. Oto jego 'rodzinna' linia przekazu Dharmy:

40/30Pierwsza liczba oznacza pokolenie od Bodhidharmy, druga – od Linjiego Yixuana. Miyun Yuanwu (1566–1642) 41/31. Feiyin Tongrong (1593–1661) 42/32. Daozhe Chaoyuan (1602–1663) 42/32. Gengxin Xingmi (bd) 43/33. Daozhe Chaoyuan (1602–1662) Japonia, Nagasaki. 44/34. Bankei Yōtaku (1622–1793) był jego uczniem przez rok, otrzymał nawet inka, ale nie został jego spadkobiercą 42/32. Yinyuan Longqi (1592–1673) szkoła ōbaku 43/33. Yelan Xinggue (1613–1651) 43/33. Yiran Xingrong (1601–1668) 43/33. Huimen Rupei (1615–1664) Gdy jedna ze świątyń potrzebowała nowego opata, wysłano zaproszenia do jednego z głównych uczniów Yinyuana – Yelana Xinggue, który zaakceptował ofertę i w 1651 r. wyruszył do Japonii. Statek uległ rozbiciu i jedną z ofiar był właśnie Yelan. Jego nauczyciel Yinyuan był tą śmiercią bardzo poruszony i jak potem sugerował, była ona głównym czynnikiem, że sam wybrał się do Japonii.

W Japonii kampanię w celu sprowadzenia samego Yinyuana prowadził ówczesny opat Kōfuku-ji Yiran Xingrong (1601–1668). Po zaproszeniach, 12 miesiąca 1653 r. Yinyuan ostatecznie zaakceptował przenosiny do Japonii, mimo sprzeciwu swoich uczniów. Na swojego następcę wyznaczył Huimena Rupeia (1615–1664) i siódmego miesiąca 1654 r. wraz 20–30 swoimi uczniami wypłynął do Japonii.

Powstanie szkoły ōbaku thumb|200px|Klasztor Mampuku Kiedy mistrz Yinyuan przybył do Nagasaki witały go tysiące ludzi, zarówno Chińczyków jak i Japończyków. Zaledwie w 12 dni po przybyciu objął stanowisko opata. Liczni japońscy przedstawiciele władz przychodzili z wyrazami szacunku dla mistrza. Na prowadzone przez niego pierwsze zimowe odosobnienie zgłosiło się 70 mnichów japońskich i 20 chińskich.

Jego przybycie spotkało się z tak entuzjastycznym przyjęciem dlatego, iż był pierwszym wybitnym chińskim mistrzem chan, który pojawił się w Japonii od ponad 300 latPo wysłuchaniu nauk mistrza wielu Japończyków było wręcz zszokowanych; nie byli bowiem kompletnie świadomi, jakim zmianom uległ buddyzm w Chinach, a szczególnie chan. Op. Cit. Str. 43.

Frakcja mnichów z klasztoru Myōshin rozpoczęła natychmiast starania, aby sprowadzić mistrza do Kioto i zaczęła żmudne rozmowy z władzami o umożliwienie podróży mistrzowi z Nagasaki do KiotoChińczycy w Japonii podlegali wielu surowym restrykcjom.. Starania te były przez jakiś czas skutecznie blokowane przez drugą frakcję, na czele której stał Gudō TōshokuGudō m.in. dlatego sprzeciwiał się przekazania funkcji opata Myōshin-ji Yinyuanowi, gdyż uważał, iż przerwie to linię przekazu biegnącą od założyciela klasztoru Kanzana Egena (1277–1360). Op.Cit. Str. 46, 47. W końcu, chociaż udało mu się zablokować wybór Yinyuana na opata, to nie udało mu się przeszkodzić jego przyjazdowi do Kioto. I to, patrząc z perspektywy, że nie został opatem Myōshin-ji, stało się przyczyną założenia ōbaku jako odrębnej szkoły.

Oczekując na możliwość wyjazdu z Nagasaki mistrz Yinyuan wprowadził w Kōfuku-ji takie same reguły jaki panowały w jego chińskim klasztorze Wanfu. Świątynna społeczność Kōfuku-ji powiększyła się tak znacznie, że klasztor musiał być rozbudowany. Na początku 1655 r. otrzymał zaproszenie od Sōfuku-ji (gdzie zmarły Yelan miał być opatem) i został opatem także i tej świątyni.

Po pokonaniu wszelkich przeszkód – motorem wszelkich działań był Ryōkei Shōsen – ósmego miesiąca 1655 r. Yinyuan opuścił Nagasaki i po prawie miesięcznej podróży przybyłYinyuan otrzymał następujące prawa od bakufu: 1. Mógł podróżować swobodnie w rejonie Kioto (Kioto, Nara, Osaka, Sakai i Ōtsu) w okresach od 10 do 12 dni i tylko w towarzystwie Ryōkeia, Tokuō lub Jikuina. 2. Mógł założyć klasztorną społeczność pod swoim kierownictwem, do 200 japońskich mnichów. 3. Świeccy ludzie mogli się z nim spotykać tylko w obecności Ryōkeia i Tokuō, i musieli to być tylko wyznawcy zen. Op.Cit. Str. 49. do Kioto do własnej świątyni Ryōkana – Fumon w SettsuFumon-ji znajdowała się w miejscowości Tonda pomiędzy Kioto a Osaką w prowincji Settsu. Niektóre źródła stwierdzają, że była filią Tōfuku-ji, inne zaś, że – Kenchō-ji. Gdy Ryōkan został jej dziewiątym opatem w 1620 r. była filią Ryōan-ji, a więc należała do linii Myōshin-ji. Op.Cit. Str. 227.

Pierwsze plany Yinyuana związane były z rozbudową Jikishi-an, która znajdowała się na północnym zachodzie od Kioto. Jej opatem był mnich rinzai Dokushō Shōen (1617–1694), uczeń i służący mistrza Yinyuana. Plany te spotkały się ze sprzeciwem z klasztoru Daitoku, gdyż Jikishi-an znajdowała się po prostu zbyt blisko. Yinyuan wybrał więc miejsce na południowym wschodzie od Kioto, w prowincji Yamashiro, w dystrykcie Owada, w mieście Uji. Przyszły klasztor otrzymał teren 8,900 hektarów.