Afera Iran-Contras – skandal polityczny, który miał miejsce w Stanach Zjednoczonych w latach 1986–1987. Powodem było ujawnienie przez media informacji na temat nielegalnej, tajnej sprzedaży broni Iranowi, w zamian za co oczekiwano pomocy w uwolnieniu zakładników uprowadzonych w Bejrucie przez bojowników Hezbollahu. Pieniądze uzyskane z tych transakcji przekazywano na wspomaganie nikaraguańskich rebeliantów Contras.
Prowadzone od początku 1985 roku rozmowy urzędników związanych z Radą Bezpieczeństwa Narodowego, współpracujących z podpułkownikiem Oliverem Northem na temat sprzedaży m.in. rakiet przeciwczołgowych TOW i przeciwlotniczych Hawk zaakceptował w styczniu 1986 roku prezydent Ronald Reagan. Dostawy amerykańskiej broni do Iranu za pośrednictwem Izraela miały miejsce w czerwcu i październiku roku 1986. Uzbrojenie trafiało następnie do libańskich ugrupowań terrorystycznych, które w zamian miały zwalniać zachodnich zakładników przetrzymywanych w Bejrutcie i na terenie Libanu. W maju 1986 roku podjęto nieudaną próbę zwolnienia zakładników.
Wartość transakcji irańsko-amerykańskich to ok. 100 mln dolarów. Zyski osiągane przez Stany Zjednoczone z tej niejawnej operacji przeznaczano na potajemne wspieranie antykomunistycznej partyzantki Contras w Nikaragui, która otrzymała 48 mln dolarów. Działania te były niezgodne z obowiązującym prawem oraz z oficjalnie deklarowaną polityką administracji prezydenta Ronalda Reagana i wiceprezydenta George’a Busha.
Aferę ujawniono w listopadzie 1986 roku. Sprzedaż broni do Iranu była sprzeczna z amerykańską doktryną zakazu sprzedaży broni krajowi oskarżanemu o wspieranie terroryzmu i nielegalna w myśl nałożonego na Iran embarga. Finansowanie Contras natomiast było niezgodne z decyzjami podjętymi przez Kongres Stanów Zjednoczonych w 1984 roku.
Prowadzone przez Senat USA dochodzenie ujawniło szczegóły afery, lecz nie przedstawiło jednoznacznych dowodów na bezpośrednie zaangażowanie Reagana i Busha. Afera spowodowała dymisje ważnych urzędników administracji Stanów Zjednoczonych i odbiła się na autorytecie prezydenta Reagana, natomiast w Iranie nie była szeroko znana. Po tej aferze, przez którą udało się przejść Reaganowi bez większego uszczerbku, określiła go mianem teflonowego prezydenta. Podpułkownik North oraz jego współpracownik zostali uznani winnymi wprowadzania Kongresu w błąd, jednak ich wyroki zostały uchylone przez sąd apelacyjny.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Stany Zjednoczone w XX wieku Kategoria:Iran w XX wieku Kategoria:Historia Nikaragui Iran-Contras Kategoria:1986 w Stanach Zjednoczonych Kategoria:1987 w Stanach Zjednoczonych