Puchar Szkocji w piłce nożnej (, zwany krócej Scottish Cup lub szk. Scots Cup) – cykliczne rozgrywki piłkarskie o charakterze pucharu krajowego w Szkocji. Jest jednym z najstarszych piłkarskich turniejów na świecie. Organizowane co sezon przez Szkocki Związek Piłki Nożnej (SFA) i przeznaczone są dla krajowych klubów piłkarskich. Najważniejsze po Scottish Premiership piłkarskie rozgrywki w kraju. Triumfator danej edycji Pucharu zyskuje prawo reprezentowania swego kraju w następnej edycji Ligi Europy.

Historia Pierwsza edycja Pucharu Szkocji odbyła się w sezonie 1873/74 i zakończyła się triumfem Queen’s Park, którzy pokonali 2:0 nieistniejący już Clydesdale F.C.. Zwycięzca Pucharu Szkocji otrzymuje najstarsze trofeum na świecie, wytworzone w 1885 roku. We wczesnych latach turniej był zdominowany przez Queen’s Park, który wygrał 10 razy w ciągu pierwszych dwudziestu lat. Kluby Vale of Leven, Dumbarton i Renton również odnieśli sukces w tym okresie. W 1885 roku został zanotowany rekord największego zwycięstwa w pucharze, gdy Arbroath pokonał Bon Accord z wynikiem 36:0 w meczu pierwszej rundy. Była to również najwyżej punktowana zawodowa gra piłkarska odnotowana w historii. Od początku XX wieku zaczyna się dominacja dwóch klubów – Rangers i Celtic. W 1969 roku Celtic zdobył po raz 20 trofeum, a w 1973 powtórzył ten wyczyn Rangers. W 1995 i 2002 kluby odpowiednio mieli po 30 zwycięstw pucharowych. W sezonie 2019/20 Celtic jako pierwszy z europejskich klubów został 40-krotnym triumfatorem Pucharu narodowego. W sezonach 2019/20 i 2020/21 z powodu pandemii COVID-19 mecze rozgrywano bez obecności widzów.

Format Rozgrywki Pucharu Szkocji odbywają się systemem play-off (przegrywający odpada). W przypadku remisu, rozgrywa się powtórzony mecz na boisku rywala (drugie spotkanie nie jest rewanżem – nie obowiązują bramki na wyjeździe). Remis w drugim spotkaniu oznacza dogrywkę i ewentualne rzuty karne. W półfinałach i finale rozgrywa się jedno spotkanie na neutralnym stadionie (przeważnie Hampden Park) i w przypadku remisu rozgrywa się dogrywkę i rzuty karne.

Wszystkie mecze rozgrywane są w soboty o godz. 16:00 (czasu polskiego). W wyjątkowych sytuacjach spotkania przekłada się na wcześniejsze godziny, szczególnie na boiskach amatorskich klubów, które nie mają oświetlenia i rozgrywanie w okresie zimowym meczów późnym popołudniem byłoby niemożliwe. Powtórzone spotkania odbywają się zazwyczaj we wtorki i środy, półtora tygodnia po pierwszym pojedynku. Ze względów bezpieczeństwa i transmisji telewizyjnych mecze mogą być przekładane na niedzielę. W przypadku złej pogody spotkania są przekładane na poniedziałkowe wieczory lub na weekendy, w których rozgrywane są mecze następnej rundy.

W pierwszej rundzie, rozgrywanej zazwyczaj we wrześniu udział biorą kluby juniorskie i członkowie lig regionalnych. Od drugiej rundy (październik) zaczynają drużyny z Scottish Football League Third Division. W listopadowej, trzeciej rundzie występują zespoły z Scottish Football League Second Division i Scottish Football League First Division. Od rozgrywanej w styczniu czwartej rundy zaczynają grę kluby z Scottish Premier League.

Zwycięzcy i finaliści

Uwagi: wytłuszczono nazwy zespołów, które w tym samym roku wywalczyły mistrzostwo i Puchar kraju; kursywą oznaczone zespoły, które w meczu finałowym nie występowały w najwyższej klasie rozgrywkowej; skreślono rozgrywki nieoficjalne; Źródło danych dla sezonu 2023/2024. Statystyki Klasyfikacja według klubów W dotychczasowej historii oficjalnych rozgrywek o Puchar Szkocji na podium oficjalnie stawało w sumie 34 drużyny. Liderem klasyfikacji jest Celtic, który zdobył 43 puchary.

Lp. Klub Zdobywca Finalista Lata triumfów 16px 16px 1. Celtic 43 19 1892, 1899, 1900, 1904, 1907, 1908, 1911, 1912, 1914, 1923, 1925, 1927, 1931, 1933, 1937, 1951, 1954, 1965, 1967, 1969, 1971, 1972, 1974, 1975, 1977, 1980, 1985, 1988, 1989, 1995, 2001, 2004, 2005, 2007, 2011, 2013, 2017, 2018, 2019, 2020, 2023, 2024, 2026 2. Rangers 34 18 1894, 1897, 1898, 1903, 1928, 1930, 1932, 1934, 1935, 1936, 1948, 1949, 1950, 1953, 1960, 1962, 1963, 1964, 1966, 1973, 1976, 1978, 1979, 1981, 1992, 1993, 1996, 1999, 2000, 2002, 2003, 2008, 2009, 2022 3. Queen’s Park 10 2 1874, 1875, 1876, 1880, 1881, 1882, 1884, 1886, 1890, 1893 4. Heart of Midlothian 8 9 1891, 1896, 1901, 1906, 1956, 1998, 2006, 2012 Aberdeen 8 9 1947, 1970, 1982, 1983, 1984, 1986, 1990, 2025 6. Hibernian 3 12 1887, 1902, 2016 7. Kilmarnock 3 5 1920, 1929, 1997 8. Vale of Leven 3 4 1877, 1878, 1879 9. Clyde 3 3 1939, 1955, 1958 St. Mirren 3 3 1926, 1959, 1987 11. Dundee United 2 8 1994, 2010 12. Motherwell 2 6 1952, 1991 13. Third Lanark 2 4 1889, 1905 Dunfermline Athletic 2 4 1961, 196815. Falkirk 2 3 1913, 1957 Renton 2 3 1885, 1888 17. St. Johnstone 2 0 2014, 2021 18. Dumbarton 1 5 1883 19. Dundee 1 4 1910 20. Airdrieonians 1 3 1924 21. East Fife 1 2 1938 22. Greenock Morton 1 1 1922 Partick Thistle 1 1 1921 Inverness Caledonian Thistle 1 1 2015 25. St. Bernard’s 1 0 1895 26. Hamilton Academical 0 2 27. Albion Rovers 0 1 Cambuslang 0 1 Clydesdale 0 1 Gretna 0 1 Queen of the South 0 1 Raith Rovers 0 1 Ross County 0 1 Thornliebank 0 1

Klasyfikacja według miast MiastoLiczba tytułówDrużyny Glasgow 90 Celtic (43), Rangers (34), Queen’s Park (10), Third Lanark (2), Partick Thistle (1) Edynburg 12 Heart of Midlothian (8), Hibernian (3), St. Bernard’s (1) Aberdeen 8 Aberdeen (8) Alexandria 3 Vale of Leven (3) Dundee Dundee United (2), Dundee (1) Kilmarnock Kilmarnock (3) Paisley St. Mirren (3) Rutherglen Clyde (3) Dunfermline 2 Dunfermline Athletic (2) Falkirk Falkirk (2) Motherwell Motherwell (2) Renton Renton (2) Perth St. Johnstone (2) Airdrie 1 Airdrieonians (1) Dumbarton Dumbarton (1) Greenock Greenock Morton (1) Inverness Inverness Caledonian Thistle (1) Methil East Fife (1)

Transmisje telewizyjne Sky Sports posiada prawa do transmisji jednego spotkania na rundę, począwszy od rundy czwartej, aż do finału. BBC Sport transmituje jeden mecz półfinałowy i finał.

Zobacz też Scottish Challenge Cup

Przypisy

Bibliografia Lista Finałów Pucharu w bazie RSSSF

Lista Finałów Szkocji w bazie League321

!