Gaizka Zabala Mendieta (baskijska wymowa: []; ur. 27 marca 1974 w Bilbao) – były hiszpański piłkarz, pochodzący z Kraju Basków, grający na pozycji prawego pomocnika. Był specjalistą od wykonywania rzutów karnych, jego mocną stroną były także strzały z dystansu. Był graczem takich klubów jak CD Castellón, Valencia CF, SS Lazio, FC Barcelona i Middlesbrough FC. Na początku pierwszej dekady XXI wieku był uważany za jednego z najlepszych piłkarzy na świecie. Wówczas z zespołem z Walencji dwa razy wystąpił w finale rozgrywek Ligi Mistrzów (w 2000 i 2001 roku). Podczas swojej kariery nigdy nie został mistrzem kraju, a tylko raz zajął 2. miejsce w rozgrywkach ligowych – w sezonie 1995/1996 wywalczył z Valencią CF wicemistrzostwo Hiszpanii. W lipcu 2001 roku przeszedł z klubu z Walencji do SS Lazio za kwotę odstępnego 48 milionów euro – była to ówcześnie najwyższa kwota transferu za hiszpańskiego piłkarzaRekord ten został pobity dopiero w styczniu 2011 roku, kiedy Fernando Torres przeszedł za 58,5 miliona euro z Liverpoolu FC do Chelsea FC., a także szósta najwyższa kwota odstępnego ogółem w piłce nożnej w tamtym czasie. Ogółem podczas kariery klubowej rozegrał 410 spotkań ligowych, w których zdobył 55 bramek. Zakończył karierę 1 lipca 2008 roku.
Z młodzieżową reprezentacją został wicemistrzem Europy do lat 21. Z reprezentacją Hiszpanii U-23 wziął udział w Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1996 w Atlancie. Natomiast z seniorską reprezentacją swojego kraju dwukrotnie dochodził do ćwierćfinału wielkich turniejów – na EURO 2000 oraz mistrzostwach świata w Korei Południowej i Japonii. Ogólnie w dorosłej reprezentacji Hiszpanii rozegrał 40 spotkań, w których zdobył 8 bramek.
Kariera klubowa CD Castellón Jako junior występował w takich zespołach jak Deportes Tonin i Oropesa CF. Profesjonalną karierę rozpoczynał w klubie CD Castellón. 1 lipca 1991 roku został przeniesiony do pierwszej drużyny tego zespołu, która wówczas występowała w Segunda División. W sezonie 1991/1992 jego ekipa ukończyła rozgrywki na 15. miejscu, a Mendieta rozegrał w nich 16 spotkań.
Valencia CF 1 lipca 1992 roku przeszedł do klubu Valencia CF, jednak kwota odstępnego jest nieznana. W nowym klubie, w sezonie 1992/1993, rozegrał 2 mecze w barwach pierwszego zespołu oraz 31 w drużynie rezerw. Wówczas pierwszy zespół, który występował w Primera División, zakończył te rozgrywki na 4. pozycji. W następnym sezonie zaczął częściej grać w barwach pierwszego zespołu – wystąpił w nim w 20 meczach oraz w 17 spotkaniach drużyny rezerw. W tym sezonie strzelił też swojego pierwszego gola w Primera División, a jego zespół ukończył rozgrywki na 7. miejscu.
Od sezonu 1994/1995 grał już tylko dla pierwszego zespołu. Wystąpił w 13 meczach, strzelając jednego gola, a Valencia CF zakończyła sezon na 10. pozycji. Jednak w Pucharze Króla jego drużyna dotarła do finału. W decydującym pojedynku, 27 czerwca 1995 roku, rozegrał pełne 90 minut spotkania przeciw Deportivo La Coruña, jednak Valencia CF przegrała ten mecz 1–2, a sam Mendieta został ukarany w 90. minucie drugą żółtą i w efekcie czerwoną kartką. W następnym sezonie rozegrał w lidze 34 mecze, a jego drużyna zdobyła wicemistrzostwo Hiszpanii. Do prowadzącego w tabeli Atlético Madryt zabrakło 4 punktów. W Pucharze Króla zespół dotarł do półfinału, gdzie również musiał uznać wyższość drużyny z Madrytu. W sezonie 1996/1997 w Primera División zagrał 30 spotkań, w których strzelił jednego gola. Valencia CF uplasowała się wówczas na 10. pozycji. W Pucharze Króla klub odpadł już jednak w 1/8 finału po porażce w dwumeczu z UD Las Palmas. W Pucharze UEFA Valencia CF dotarła do ćwierćfinału, gdzie przegrała w dwumeczu 0–2 i 1–1 z późniejszym tryumfatorem, klubem FC Schalke 04. W następnym sezonie Gaizka Mendieta zagrał w 30 meczach i strzelił 10 bramek. Jego zespół ukończył rozgrywki na 9. miejscu. W Pucharze Króla drużyna ponownie odpadła w 1/8 finału po przegranej z FC Barcelona. W sezonie 1998/1999 rozegrał 38 spotkań i strzelił 7 goli. Valencia CF zakończyła rozgrywki na 4. miejscu, które dawało możliwość gry w eliminacjach do Ligi Mistrzów. Jego zespół zwyciężył natomiast w Pucharze Króla. 26 czerwca 1999 roku jego drużyna pokonała w finale 3–0 Atlético Madryt, a Gaizka Mendieta rozegrał cały mecz oraz strzelił bramkę na 2–0 w 33. minucie spotkania. W Pucharze UEFA Valencia CF w 1/16 finału zmierzyła się z Liverpoolem FC. Ekipy dwukrotnie ze sobą zremisowały 0–0 i 2–2, ale dzięki bramkom strzelonym na wyjeździe to drużyna z Anglii awansowała do dalszej fazy rozgrywek. Dzięki temu zwycięstwu mogli stoczyć bój o Superpuchar Hiszpanii, w którym ich przeciwnikiem była FC Barcelona. Pierwszy mecz odbył się 8 sierpnia 1999 roku na stadionie Mestalla. Gaizka Mendieta zagrał cały mecz a Valencia CF wygrała 1–0. Tydzień później rozegrano rewanż na Camp Nou. FC Barcelona trzykrotnie wychodziła na jednobramkowe prowadzenie, jednak za każdym razem piłkarze z Walencji wyrównywali wynik spotkania. Mimo czerwonej kartki dla Davida Albeldy w 83. minucie, udało im się dowieść korzystny rezultat do końca pojedynku. Mendieta ponownie zagrał pełne 90 minut spotkania i razem z kolegami z drużyny cieszył się ze zdobycia Superpucharu Hiszpanii.
W następnym sezonie piłkarz rozegrał w lidze 33 mecze, w których zdobył 13 goli – najwięcej w swojej karierze. Jego zespół ukończył rozgrywki na 3. miejscu. W Pucharze Króla jego drużyna odpadła już w 1/16 finału po porażce z klubem CA Osasuna. Jednak Gaizka Mendieta i jego zespół pozytywnie się wyróżnili w Lidze Mistrzów, gdzie dotarli aż do finału tych rozgrywek. Przegrali jednak decydujące starcie z Realem Madryt 0–3, a sam zawodnik rozegrał całe spotkanie będąc kapitanem zespołu.
Sezon 2000/2001 był jego ostatnim w barwach zespołu z Walencji. Rozegrał wówczas 31 spotkań, w których strzelił 11 bramek. Zakończył z zespołem rozgrywki na 5. miejscu w tabeli, które dawało przepustkę do rozgrywek Pucharu UEFA. Ponadto w Pucharze Króla jego drużyna odpadła w 1/16 finału po przegranym meczu z Guadix CF. Natomiast w Lidze Mistrzów drużyna powtórzyła osiągnięcie sprzed roku, docierając aż do finału. W decydującym meczu przeciwnikiem był Bayern Monachium. Już w drugiej minucie spotkania Gaizka Mendieta dał prowadzenie Valencii po bramce z rzutu karnego. W 50. minucie Stefan Effenberg wyrównał wynik spotkania, również po trafieniu z rzutu karnego. Zarówno regulaminowy czas jak i dogrywka nie przyniosły rozstrzygnięcia, więc arbiter zarządził serię rzutów karnych. Gaizka Mendieta wykorzystał swój rzut karny już w pierwszej serii. Dał tym samym prowadzenie Valencii, ponieważ Paulo Sérgio z Bayernu chybił wcześniej swój strzał. Jednak po pięciu seriach wciąż był wynik remisowy, gdyż swoje okazje zmarnowali Zlatko Zahovič i Amedeo Carboni z Valencii oraz Patrik Andersson z Bayernu. Rozstrzygnięcie przyniosła dopiero siódma seria rzutów karnych, kiedy to strzał Mauricia Pellegrinego został obroniony. Oznaczało to, że zespół Gaizki Mendiety przegrał to spotkanie po serii rzutów karnych 4–5.
SS Lazio 1 lipca 2001 roku za kwotę 48 milionów euro przeszedł do zespołu SS Lazio z Rzymu. W nowym klubie zadebiutował 26 sierpnia 2001 roku w zremisowanym meczu 1–1 przeciwko Piacenza Calcio. Ogólnie w sezonie 2001/2002 rozegrał 20 spotkań ligowych, jednak nie strzelił żadnej bramki. SS Lazio zakończyło te rozgrywki na 6. pozycji. W Pucharze Włoch dotarł z zespołem do ćwierćfinału, w którym musiał uznać wyższość klubu AC Milan. W Lidze Mistrzów jego drużyna trafiła do grupy D z zespołami FC Nantes, Galatasaray SK i PSV Eindhoven. Wystąpił we wszystkich sześciu meczach grupowych, jednak tylko w dwóch rozegrał pełne 90 minut. Jego drużyna wygrała 2 spotkanie a 4 z nich przegrała, przez co z 6 punktami zajęła ostatnie miejsce w grupie.
FC Barcelona 1 lipca 2002 roku został wypożyczony do FC Barcelona na okres do 30 czerwca 2003 roku. Opłata za wypożyczenie wynosiła półtora miliona euro. W sezonie 2002/2003 w ekipie z Barcelony rozegrał 33 spotkania ligowe, w których strzelił 4 bramki. Jego zespół zakończył rozgrywki na 6. miejscu. W Pucharze Króla jego drużyna odpadła już w 1/32 finału po porażce z klubem Novelda CF. W Lidze Mistrzów jego drużyna trafiła do grupy H z zespołami Club Brugge, Galatasaray i Lokomotiw Moskwa. FC Barcelona wygrał wszystkie sześć spotkań grupowych, a Gaizka Mendieta wystąpił w pięciu z nich. W drugiej fazie grupowej ich rywalami były Bayer 04 Leverkusen, Newcastle United i Inter Mediolan. Tym razem piłkarz wystąpił we sześciu meczach – pięciu wygranych i jednym zremisowanym – i awansował z drużyną do kolejnej rundy. W 1/4 finału jego ekipa zmierzyła się z Juventusem FC. W pierwszym meczu w Turynie padł remis 1–1, a Mendieta pojawił się na boisku w 63. minucie. W spotkaniu rewanżowym w Barcelonie po regulaminowym czasie gry również widniał wynik remisowy 1–1, więc arbiter zarządził dogrywkę, w której Juventus zdobył bramkę, eliminując tym samym Barcelonę z dalszej fazy rozgrywek. Mendieta w tym spotkaniu grał do 62. minuty.
Middlesbrough FC 1 lipca 2003 roku został wypożyczony do Middlesbrough FC na okres do 30 czerwca 2004 roku. Opłata za wypożyczenie wynosiła 3,5 miliona euro. W nowym zespole w sezonie 2003/2004 rozegrał 31 meczów i zdobył 2 bramki. Middlesbrough FC zajął wówczas 11. miejsce w tabeli. W Pucharze Anglii jego zespół dotarł do 1/16 finału, gdzie doznał porażki 1–4 z Arsenalem FC. Middlesbrough FC zdobył jednak Puchar Ligi Angielskiej. W finałowym meczu Gaizka Mendieta rozegrał pełne 90 minut, a jego drużyna pokonała 2–1 Bolton Wanderers. 5 lipca 2004 roku zdecydował się na definitywny transfer do Middlesbrough FC bez kwoty odstępnego, gdzie podpisał pięcioletni kontrakt. Wcześniej bym bowiem tylko wypożyczony z SS Lazio. W sezonie 2004/2005 rozegrał tylko 7 spotkań ligowych. Jego drużyna zakończyła sezon na 7. pozycji. W Pucharze Anglii jego zespół ponownie dotarł tylko do 1/16 finału, gdzie doznał porażki 0–3 z Manchesterem United. Natomiast w Pucharze Ligi Angielskiej Middlesbrough FC zakończył rozgrywki w 1/8 finału po porażce 0–2 z Liverpoolem FC. W następnym sezonie zanotował udział w 17 meczach ligowych, w których strzelił 2 bramki. Jego zespół uplasował się ostatecznie na 14. miejscu. W Pucharze Anglii Middlesbrough doszedł do półfinału, w którym przegrało 0–1 z West Ham United FC. Jednak Mendieta nie zagrał w tym meczu. W Pucharze Ligi Angielskiej Middlesbrough FC zakończył rozgrywki w 1/4 finału, w którym doznał porażki 0–1 z Blackburn Rovers. W sezonie 2006/2007 rozegrał 7 spotkań ligowych. Jego drużyna uplasowała się wówczas na 12. pozycji. W Pucharze Anglii zaszedł z zespołem do ćwierćfinału, w którym trafił na Manchester United. W spotkaniu na Riverside Stadium padł remis 2–2, więc rozegrano drugi mecz na Old Trafford, który Middlesbrough przegrało 0–1 (Mendieta nie zagrał w tym spotkaniu). Sezon 2007/2008 był jego ostatnim w karierze. Nie zagrał w nim w żadnym meczu ligowym. Jego drużyna zakończyła sezon na 13. miejscu. W Pucharze Anglii odpadli w ćwierćfinale po porażce 0–2 z Cardiff City, natomiast w 1/16 finału Pucharu Ligi Angielskiej zostali wyeliminowani przez Tottenham Hotspur. Zakończył karierę 1 lipca 2008 roku.
Kariera reprezentacyjna