mały|Grób Zofii Chądzyńskiej na Cmentarzu Powązkowskim Zofia Chądzyńska, z domu Szymanowska (ur. 24 lutego 1912 w Warszawie, zm. 23 września 2003 tamże) – polska pisarka, tłumaczka, popularyzatorka literatury iberoamerykańskiej.

Życiorys Była córką Aleksandra Szymanowskiego i Józefy, z domu Natanson, po matce wnuczką Kazimierza Natansona, prawnika, bankiera, działacza społecznego. Absolwentka Wydziału Ekonomicznego Akademii Nauk Politycznych w Warszawie. W latach 1930–1934 była urzędniczką w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. W latach 1934–1939 pracowała w biurze podróży Orbis. W czasie wojny była więźniarką Pawiaka (1940), po wojnie przebywała we Francji (gdzie jej mąż, Bohdan Chądzyński, był zastępcą polskiego konsula w Konsulacie Polskim w Lyonie do 1949), później na uchodźstwie w Maroku i Argentynie, gdzie prowadziła wspólnie z Małgorzatą Wickenhagen pralnię bielizny białej i zaprzyjaźniła się m.in. z Witoldem Gombrowiczem. Debiutowała w 1958 na łamach „Twórczości”.

Jej pierwsza książka Ślepi bez lasek ukazała się niemal równocześnie w Polsce po polsku (w 1959) i w Paryżu po francusku (w 1960) – we Francji opublikowana pod nazwiskiem Sophie Bohdan (za nazwisko autorka przyjęła imię swego męża) i ze zmienionym przez wydawcę tytułem Comme une ombre qui passe.

W 1960 powróciła na stałe do Polski, mieszkała w Warszawie. Zaprzyjaźniona z Julio Cortazarem, towarzyszyła mu m.in. w jego podróżach do Polski. Członkini Związku Literatów Polskich, Polskiego PEN Clubu i Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

W styczniu 1976 podpisała list protestacyjny do Komisji Nadzwyczajnej Sejmu PRL przeciwko zmianom w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej LudowejKultura 1976/03/342 Paryż 1976, s. 30..

Laureatka nagrody Związków Zawodowych CRZZ za książkę Życie za życie (1972) oraz nagrody Polskiego PEN-Clubu za przekłady literatury iberoamerykańskiej (1993). W 1974 odznaczona Złotym Krzyżem ZasługiDziennik Polski, rok XXX, nr 175 (9456), s. 2.. W 1977 otrzymała nagrodę literacką ZAiKS-u dla tłumaczy.

Na podstawie jej książki Wstęga pawilonu powstał film fabularny pt. Słońce w gałęziach (1986, premiera: 1 listopada 1987), w reżyserii Ludmiły Niedbalskiej.

Życie prywatne Siostra dyplomaty Antoniego Szymanowskiego. Żona dyplomaty Bohdana Chądzyńskiego (do jego śmierci w Argentynie w 1951). Od 1962 druga żona dyplomaty Stanisława Gajewskiego. Po rozwodzie z drugim mężem, po raz trzeci zawarła związek małżeński z Krzysztofem Ligotą, naukowcem z Wielkiej Brytanii.

Została pochowana na cmentarzu Powązkowskim (kwatera Pod katakumbami-1-173/174).

Twórczość Jako Sophie Bohdan (wydania francuskie) Comme l'ombre qui passe : roman Wydawca: Paris : Calmann-Lévy (impr. Chantenay), 1960

Pod własnym nazwiskiem (wydania polskie) Ślepi bez lasek (Czytelnik 1959, 1970); Wznowienia jako: Śpiew muszli (Akapit Press, 1995, 2003) Chemia (Czytelnik 1962) Ryby na piasku (Czytelnik 1965) Skrzydło sowy (PIW 1967) Przez Ciebie, Drabie (Nasza Księgarnia 1969, 1972, 1974, 1979, 1984) Życie za życie (Nasza Księgarnia 1971, 1973; Wydawnictwo Lubelskie 1979 w serii Biblioteka młodych); Wznowienie jako: Rekma, czyli Życie za życie (Akapit Press, 1995) Statki, które mijają się nocą (Nasza Księgarnia 1975, 1989, Hamal Books 1994, Akapit Press 2002) Wakacje z Zygą (Młodzieżowa Agencja Wydawnicza 1977) Wstęga pawilonu (Nasza Księgarnia 1978, 1982, Akapit Press 1996, Siedmioróg 2000; wpisana na Listę Honorową IBBY) Dorosnąć (Nasza Księgarnia 1987, Hamal Books 1994, Siedmioróg 2000, Akapit Press 2002) Co mi zostało z tych lat (Akapit Press 1996); Wydanie II poprawione pod zmienionym tytułem: Nie wszystko o moim życiu (Akapit Press 2003)

Przekłady (wybór) Jorge Luis Borges, Alef (liczne wydania) Jorge Luis Borges, Księga piasku (liczne wydania) Jorge Luis Borges, Opowiadania (Wydawnictwo Literackie 1978) Jorge Luis Borges, Raport Brodiego (liczne wydania) Jorge Luis Borges, Twórca (liczne wydania; wespół z Krystyną Rodowską) Jorge Luis Borges przy współpracy Margarity Guerrero, Zoologia fantastyczna (Warszawa 1983) Julio Cortázar, Egzamin (1991) Julio Cortázar, Gra w klasy (wyd. I: 1968, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”; liczne wznowienia) Julio Cortázar, Książka dla Manuela (Wydawnictwo Literackie 1980) Julio Cortázar, Niewpory (Wydawnictwo Literackie, 1989) Julio Cortázar, Nikt, byle kto... (Wydawnictwo Literackie 1981) Julio Cortázar, Opowiadania (liczne wydania) Julio Cortázar, Opowieści o kronopiach i famach (liczne wydania) Julio Cortázar, Ostatnia runda (liczne wydania) Julio Cortázar, Ośmiościan (Wydawnictwo Literackie 1977) Julio Cortázar, Proza z obserwatorium (Wydawnictwo Literackie 1986) Julio Cortázar, Tango raz jeszcze (Wydawnictwo Literackie 1983) Julio Cortázar, W osiemdziesiąt światów dookoła dnia (CZytelnik 1976, liczne wznowienia) Julio Cortázar, Wielkie wygrane (liczne wydania) Jose Donoso, Plugawy ptak nocy (Czytelnik 1975) Griselda Gambaro, Bóg nie lubi szczęśliwych (Wydawniztwo Literackie 1984) Gabriel Garcia Marquez, Bardzo stary pan z olbrzymimi skrzydłami (Muza 2001; wespół z Carlosem Marrodanem Casasem) Rita Gombrowicz, Gombrowicz w Argentynie. Świadectwa i dokumenty 1939-1963 (liczne wydania; wespół z Anną Husarską) Tom Kempiński, Odchodzić (sztuka teatralna) Roma Mahieu, Poobiednie Igraszki (sztuka teatralna) Jean Reverzy, Odejście (Wydawnictwo Literackie 1981) Jean Reverzy, Plac trwogi (Wydawnictwo Literackie 1981)

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Mariusz Kubik – Portrety pisarzy: Zofia Chądzyńska, „Gazeta Uniwersytecka UŚ”, nr 8 (75)/maj 2000; Uniwersytet Śląski, Katowice Mariusz Kubik – Gra w słowa. Jubileusz Zofii Chądzyńskiej, „Tygodnik Powszechny” nr 10/2748, Kraków, 10 marca 2002 Mariusz Kubik, Marcin Pilis – Portrety pisarzy: Julio Cortazar, czyli gra wyobraźni, „Gazeta Uniwersytecka UŚ”, nr 6 (95) / marzec 2002; Uniwersytet Śląski, Katowice Monika Piątkowska – Portrety kobiet: Zofia Chądzyńska, Wysokie Obcasy, wrzesień 2003

Cortazar w Polsce – wspomnienia tłumaczki, Portal Księgarski, 20.12.2004 nieco szerzej o życiu i pracy tłumaczki

Kategoria:Członkowie polskiego PEN Clubu Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Polscy tłumacze literatury hiszpańskojęzycznej Kategoria:Polscy twórcy literatury dziecięcej i młodzieżowej Kategoria:Sygnatariusze Memoriału 101 Kategoria:Urodzeni w 1912 Kategoria:Więźniarki Serbii (okupacja niemiecka) Kategoria:Zmarli w 2003