Nawłoć pospolita (Solidago virgaurea L.) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny astrowatych. Inne nazwy zwyczajowe (dawne i ludowe): polska mimoza, złota dziewica, złota rózga, złotnik, włoć, prosiana włoć, głowienki czerwone, urasz. Występuje w Europie i Azji. Jest pospolity w całej Polsce.
Morfologia thumb|left|180px|Pokrój thumb|left|180px|Koszyczki thumb|Kwiatostan Łodyga Wysokość do 1 m wzniesiona, sztywna, pojedyncza. Wewnątrz jest pusta, na powierzchni ma czerwone wybarwienia. W dolnej części jest naga, górą owłosiona kilkukomórkowymi włoskami. Pod ziemią walcowate, ukośne kłącze. Liście Odziomkowe jajowate lub eliptyczne, zwężające się przy łodydze w oskrzydlony ogonek, brzegi tępo piłkowane. Liście na środku łodygi ogonkowe, w górnej części łodygi bezogonkowe, lancetowate z zaostrzonym końcem. Dolne liście z rzadka owłosione, lub prawie nagie. Kwiaty Drobne, żółte, zebrane w koszyczki (od 5 do 14 kwiatków w jednym koszyczku), a te w wiechowate kwiatostany na szczycie łodygi. Listki okrywy kwiatostanu szeroko obrzeżone, niejednakowe. Kwiaty przedprątne, zapylane przez motyle i muchówki. Brzeżne kwiaty języczkowe, żeńskie, znacznie dłuższe od listków okrywy koszyczka. Kwiaty środkowe są obupłciowe, rurkowe. Owoc Słabo żebrowane niełupki z puchem kielichowym o długości do 5 mm.
Biologia i ekologia Rośnie na polanach, w zaroślach i widnych lasach, na miedzach, suchych łąkach i wrzosowiskach. Roślina trująca: roślina szkodliwa dla bydła domowego – może powodować zatrucia, objawiające się gorączką, obrzękami i nadmiernym wydalaniem moczu. Kwitnie od lipca do września.
Tworzy mieszańce z nawłocią kanadyjską nazywane nawłocią Niederedera Solidago ×niederederi (Khek).
Zmienność W obrębie gatunku akceptowany jest współcześnie podział na 14 podgatunków: S. virgaurea subsp. armena (Grossh.) Greuter S. virgaurea subsp. caucasica (Kem.-Nath.) Greuter S. virgaurea subsp. centiflora (Velen.) Velen. S. virgaurea subsp. gigantea (Nakai) Kitam. S. virgaurea subsp. jailarum (Juz.) Tzvelev S. virgaurea subsp. kurilensis (Juz.) Vorosch. S. virgaurea subsp. lapponica (With.) Tzvelev S. virgaurea subsp. minuta (L.) Arcang. – nawłoć alpejska S. virgaurea subsp. pineticola Sennikov S. virgaurea subsp. rupicola (Rouy) Lambinon S. virgaurea subsp. talyschensis (Tzvelev) Sennikov S. virgaurea subsp. taurica (Juz.) Tzvelev S. virgaurea subsp. turfosa (Woronow ex Grossh.) Greuter S. virgaurea subsp. virgaurea – podgatunek nominatywny
Zastosowanie Roślina miododajna Roślina lecznicza: Surowiec zielarski: ziele (Herba Solidaginis) zawiera garbniki, kwasy organiczne, saponiny, olejki eteryczne oraz flawonoidy, wśród których najważniejsze to: rutyna i kwercetyna, kwasy wielofenolowe (m.in. kwas kawowy oraz kwas chlorogenowy). Działanie: moczopędne, ściągające, przeciwzapalne. Wewnętrznie jest stosowana przy stanach zapalnych dróg moczowych, kamicy nerkowej, skazie moczanowej, pomocniczo w chorobach reumatycznych, nadciśnieniu. Zewnętrznie przy trudno gojących się ranach i owrzodzeniach skóry, stanach zapalnych jamy ustnej i gardła. Kąpiel z dodatkiem nawłoci działa korzystnie na zwiotczałą skórę i mięśnie. Zbiór i suszenie: zbiera się górne części (ok. 25 cm) pędów w okresie kwitnienia, przy ładnej pogodzie i suszy w cieniu (najlepiej w suszarni). W starożytności z liści i kwiatów wytwarzano żółty barwnik. Roślina ozdobna. Bywa uprawiana w ogrodach jako roślina ozdobna. Nadaje się na rabaty. Jest mało wymagająca pod względem warunków glebowych, odporna na suszę i mróz, ekspansywna. Wyhodowano również odmiany ozdobne, np. Tara o bardzo drobnych kwiatach, jaskrawożółtych, gwiazdkowatych i zebranych w gęsty wiech, który przewyższa liście, blaszki liściowe jasnozielone, podłużne i wyraźnie żyłkowane. Jest używana do bukietów i dekoracji kwiatowych. Pędy z kwiatami można suszyć na bukiety zimowe.
Nawiązania w kulturze Nawłoć nazwana mimozą pojawia się w utworze „Wspomnienie” Juliana Tuwima i skomponowanej do niego piosence Czesława Niemena – „Mimozami jesień się zaczyna, złotawa, krucha i miła…”.
Przypisy
Kategoria:Asteroideae Kategoria:Rośliny lecznicze Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza