Ford Mustang – samochód sportowy typu pony car klasy średniej produkowany pod amerykańską marką Ford od 1964 roku. Od 2023 roku produkowana jest siódma generacja modelu.
Historia mały|225px|Pierwszy prototyp Forda Mustanga z 1962 roku w Muzeum Henry’ego Forda w Dearborn mały|225px|Ford Mustang I – pierwszy egzemplarz
Na początku lat 60. XX wieku jednym z najpopularniejszych samochodów sportowych produkowanym w Stanach Zjednoczonych był Chevrolet Corvette, który był jednak relatywnie drogi i niedostępny dla nabywców o niższych dochodach. W odpowiedzi na to, Ford zdecydował się opracować przystępny cenowo samochód sportowy, za główną grupę potencjalnych odbiorców obierając pierwsze pokolenie ludzi urodzonych tuż po II wojnie światowej, tzw. „baby-boomers”.
Na rok przed debiutem rynkowym Ford przeszedł do wyboru nazwy dla swojego nowego sportowego modelu. Spośród rozważanych emblematów brano pod uwagę takie nazwy jak T-5, Cougar, Aventura, Allegro, Stiletto, Turino, Torino czy T-Bird. Niektóre z tych nazw posłużyły później jako nazwy innych modeli samochodów z koncernu Forda.
Producent zdecydował się na nazwę mustang, dzikiego konia z prerii Ameryki Północnej jako symbol młodości, siły i nieskrępowania. Pośrednim powodem nadania takiej nazwy był też fakt, że czołowy projektant wozu – John Najjar – był wielkim fanem myśliwca P-51 Mustang z okresu II wojny światowej. Jednocześnie powstało charakterystyczne logo Mustanga – galopujący koń na tle czerwonych, białych i niebieskich pasków symbolizujących Stany Zjednoczone i amerykańskie korzenie.
Prototypy W roku 1962 i 1963 powstały dwa prototypy, które wyznaczyły drogę pod ostateczny wygląd Forda Mustanga pierwszej generacji.
T-5 (Mustang 1) Pierwszy prototyp – Mustang 1 (znany też jako T-5) został zaprezentowany podczas wyścigów U.S. Grand Prix w miejscowości Watkins Glen w październiku 1962 roku. Kierowcy Dan Gurney i Stirling Moss przejechali samochodem na zmianę kilka okrążeń z dużą prędkością, by zademonstrować jego możliwości. Mustang 1 rozwinął prędkość 207 km/h (115 mil na godzinę) i przejechał ćwierć mili w 18,2 s.
Mustang 1 był dwumiejscowym roadsterem z silnikiem V4 umieszczonym pośrodku o pojemności 2,0 litra. Silnik miał moc 90 koni mechanicznych i był chłodzony przez dwa wentylatory ulokowane we wlotach powietrza tuż przed tylnymi kołami. Pokrycie zostało wykonane ze sprasowanych blach aluminiowych przytwierdzonych do rurowego podwozia. Dwuosobową kabinę pasażerską przed wiatrem chroniła jedynie niewielka owiewka, a kierowca miał do dyspozycji najpotrzebniejsze instrumenty i 4-biegową przekładnię manualną, która przekazywała napęd na tylną oś. Prototyp tworzyło trzech ludzi: inżynier Herb Misch, stylista Gene Bordinant i Roy Lunn, planista. Samochód został zaprojektowany w ciągu 21 dni.
Mustang II W roku 1963 został wprowadzony kolejny prototyp – tym razem nazywał się Mustang II. Jego wygląd różnił się znacząco od poprzedniego prototypu – był to teraz pojazd czteromiejscowy z silnikiem umieszczonym z przodu. Pod względem konstrukcji i danych technicznych był bardzo podobny do modelu seryjnego produkowanego w roku 1964. Nadwozie samochodu zostało zaprojektowane w studiach projektanckich Lincoln-Mercury. Ford Mustang numer 2 został wyposażony w twardy, ręcznie zdejmowany dach z włókna szklanego, dzięki czemu już w 1963 roku fani motoryzacji mogli poczuć przedsmak Mustanga cabrio. Prezentowany koncept został zbudowany na bazie modelu Falcon, a z przodu zainstalowano 4,7-litrowy motor benzynowy w układzie V8, który generował około 270 KM. Moc pochodząca z silnika była przekazywana na tylne koła za pomocą 4-biegowej przekładni manualnej.
Mustang shooting brake W latach 60 zrodził się pomysł budowy Mustanga z nadwoziem typu shooting brake. Powstałe wtedy auto nie było jednak stworzone przez Forda. Jego wykonanie koncern po cichu zlecił włoskiej firmie Intermeccanica. Nie wiadomo, czy pojazd zachował się do czasów współczesnych. Pozostały jedynie zdjęcia z okładki magazynu Car and Driver z 1966 roku. Joe Kamp podjął się rekonstrukcji tej maszyny z użyciem oryginalnych części Forda.
Mustang Mach III1993 Ford Mustang Mach III [zapomniane koncepty]. Mach III bazował techniczne i stylistycznie na seryjnym samochodzie, który miał dopiero wejść do produkcji. Po dość kanciastym i mało sportowo wyglądającym poprzedniku Amerykanie postawili na obłe linie. Mustang Mach III był jeżdżącym – i to bardzo szybko – prototypem. Do napędu posłużył widlasty 8-cylindrowy silnik z dwoma wałkami rozrządu w każdej głowicy i czterema zaworami na każdy cylinder. Technicznie ta konstrukcja znacząco wyprzedzała silniki GM i Chryslera. 4,6-litrowiec miał do pomocy sprężarkę mechaniczną. Tak wyposażony agregat rozwijał moc 457 KM przy 5000 obr./min, a jego maksymalny moment obrotowy wynosił 597 Nm przy 4500 obr./min. Dzięki niewielkiej, wynoszącej 1360 kg masie własnej Mustang Mach III rozpędzał się do 100 km/h w 4,5 s. Prędkość maksymalna została ustalona na 289 km/h.
Sukces Pomiędzy 9 marca a początkiem kwietnia 1964 roku Ford wyprodukował 8160 egzemplarzy Mustanga. Celem tego wolumenu było przekazanie do każdego ówczesnego dealera Forda w Stanach Zjednoczonych przynajmniej jednego egzemplarza sportowego samochodu. Przygotowano też kampanię reklamową, zakrojoną na różne środki przekazu. 16 kwietnia, dzień przed oficjalną premierą Mustanga, w amerykańskiej telewizji została wyemitowana reklama samochodu. Obejrzało ją ponad 29 milionów osób. Następnego dnia pojawiły się reklamy samochodu w 2500 gazetach i czasopismach. Najważniejsze krajowe dzienniki oraz niektóre zagraniczne gazety zamieściły artykuł dotyczący premiery nowego auta.
Kampania marketingowa Forda zakończyła się powodzeniem. W ciągu pierwszego dnia sprzedaży zostało złożonych 22 tysiące zamówień na nowe Mustangi. W ciągu pierwszego weekendu salony samochodowe odwiedziły 4 miliony osób. W cztery miesiące sprzedano 100 tysięcy samochodów, a 16 kwietnia 1965, w rok po premierze, w Kalifornii sprzedano Mustanga numer 418 812. W marcu 1966 roku z taśmy produkcyjnej zjechał milionowy Mustang.
Dostosowanie do potrzeb klienta Ford Mustang zawdzięcza swój sukces i dobre dochody dla firmy szerokiej gamie części i akcesoriów, które kupujący mógł dostosować do swoich potrzeb. Było to jedno z pierwszych aut z tak szerokimi możliwościami wyboru dodatkowego wyposażenia (pierwszy w tej branży był Pontiac). Dzięki dodatkowym opcjom cena samochodu w zależności od liczby wybranych dodatków rosła o kilkaset dolarów, dzięki czemu Mustang stał się dochodowy zarówno dla dealera, jak i producenta.
Dodatków do wyboru było bardzo wiele. Poczynając od wyboru czterostopniowej manualnej skrzyni biegów lub trzystopniowej automatycznej skrzyni biegów, poprzez różne wersje silników (np. wprowadzony w czerwcu 1964 silnik K-Code o mocy 271 KM), pakiety z usztywnionym zawieszeniem, szersze opony, aż po elementy wystroju i służące komfortowi, np. klimatyzacja, winylowy dach, różne wzory kołpaków i felg, oraz montowane w samochodzie radio.
Pierwsza generacja
mały|lewo|225px|Ford Mustang I – tył mały|lewo|225px|Ford Mustang I Convertible mały|lewo|225px|Ford Mustang I Fastback mały|lewo|225px|Ford Mustang I Coupé 1970 mały|lewo|225px|Ford Mustang I Mach 1 mały|lewo|225px|Ford Mustang I po ostatnim liftingu mały|lewo|225px|Ford Mustang I Shelby GT50
Ford Mustang I został zaprezentowany po raz pierwszy w 1964 roku.
Pierwszy egzemplarz zaprezentowano 17 kwietnia 1964 roku w Nowym Jorku. Transmisja telewizyjna premiery została wyemitowana przez trzy amerykańskie stacje telewizyjne 19 kwietnia tego samego roku. Produkcję pojazdu rozpoczęto 9 marca od białego kabrioletu z czarnymi elementami wystroju, który zjechał z linii produkcyjnej w Dearborn w stanie Michigan. Samochód został zbudowany na bazie modelu Falcon. Pierwsza wersja Mustanga miała praktycznie takie same wymiary jak Falcon. Wiele części Mustanga pochodziło z modeli Falcon i Fairlane.
W roku 1965 nastąpiły niewielkie zmiany zewnętrzne, jak np. zmiana gamy kolorów karoserii oraz wnętrza, oraz kilka zmian konstrukcyjnych, jak wprowadzenie nowych silników, mocniejszych niż w roku 1964. W roku 1965 pojawił się też pakiet GT, oferujący usztywnione zawieszenie, czterostopniową skrzynię biegów, mocniejszy silnik oraz zmiany w wyglądzie zewnętrznym nadające autu bardziej sportowy charakter. 1965 był to też rok pojawienia się pierwszego Mustanga przerobionego w firmie Shelby – dostosowanego do potrzeb wyścigów Shelby GT350, który miał bardziej sportowy charakter niż zwykły Mustang. W 1966 roku zachodzą niewielkie zmiany zewnętrzne, głównie w wyglądzie atrapy chłodnicy. Samochód zostaje też wyposażony w mocniejszy silnik oraz powiększa się gama dodatkowych akcesoriów (jest ich teraz 70). Auto zostało nieco poszerzone i wydłużone, przez co wnętrze staje się bardziej obszerne.
Wyprodukowano ponad 1,5 miliona egzemplarzy pierwszej generacji Mustanga. W plebiscycie na Europejski Samochód Roku 1965, samochód zajął 3. pozycję (za Austinem 1800 i Autobianchi Primula).
Mustang Mach 1 Po pierwszej modernizacji z 1969 roku powstały trzy wersje Mustanga: Mach 1, Boss 302 oraz Boss 429. Boss 429 był autem stworzonym dla celów wyścigów NASCAR. Było to auto wyposażone w silnik V8 o pojemności 429 cali sześciennych (7 litrów) i o mocy 375 KM. Prawdopodobnie wybudowano tylko 1300 sztuk tego auta. Był to chyba najszybszy i najdroższy swego czasu Mustang. Boss 302 miał być połączeniem siły „muscle cara” ze zwrotnością samochodu sportowego. Był on najczęściej napędzany 290-konnym silnikiem V8 o pojemności 302 CI (4,95 litra) i posiadał czterostopniową manualną skrzynię biegów. Boss 302 określany był mianem „auta, którym GT-350 powinien był być”. Wyprodukowano niecałe 9000 egzemplarzy tych samochodów. W roku 1970 przyszła kolejna zmiana w wyglądzie Mustanga – galopujący koń pojawił się znów pośrodku chłodnicy. Atrapa chłodnicy została powiększona, liczbę przednich reflektorów zredukowano do dwóch, które mieściły się w atrapie chłodnicy. Po bokach atrapy znajdowały się podwójne otwory imitujące wloty powietrza. W roku 1970 został też wprowadzony model Mach 1, który był najwygodniejszy z trzech modeli Mustanga produkowanych w tym czasie. W wyposażeniu standardowym (wcześniej była to opcja dodatkowa) pojawiła się też klimatyzacja, która spowodowała spadek sprzedaży Mustangów kabrioletów prawie o połowę. Jest to też rok zerwania współpracy firm Ford i Shelby.
Restylizacje 28 sierpnia 1968 roku Ford zaprezentował nowego Mustanga na rok 1969. Tym razem samochód przeszedł gruntowny facelifting. Metalowa, chromowana atrapa chłodnicy została zastąpiona przez nową, czarną i wykonaną z plastiku. Logo Mustanga nie było już umieszczone pośrodku, tylko po stronie kierowcy i było mniejsze. Boczne i tylne linie nadwozia zostały wygładzone, tylna ściana wraz z szybą opadała łagodnie aż do punktu styku z tylnymi światłami. Z przodu zostały zamontowane poczwórne światła: 2 wewnątrz atrapy chłodnicy i 2 poza nią. Maska przypominała nieco swym wyglądem literę V, co było podkreślone przez wlot powietrza umieszczony na masce. Zmianie uległ też napis MUSTANG, a szyby zostały powiększone i rozszerzone, co umożliwiło lepszą widoczność.