Edmund Bojanowski

Edmund Wojciech Stanisław Bojanowski herbu Junosza (ur. 14 listopada 1814 w Grabonogu, zm. 7 sierpnia 1871 w Górce Duchownej) – polski działacz społeczny, twórca ochronek wiejskich, tłumacz, założyciel Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Najświętszej Marii Panny, błogosławiony Kościoła katolickiego.

Życiorys Był synem Walentego i Teresy z Umińskich. Matka była siostrą generała Jana Nepomucena Umińskiego. Edmund otrzymał wychowanie katolickie. W domu rodzinnym pielęgnowano polskie tradycje patriotyczne. Jak często w swoich listach i pamiętniku podkreślał, będąc dzieckiem, doświadczył łaski uzdrowienia z ciężkiej choroby, dzięki modlitwie matki w sanktuarium na Świętej Górze w Głogówku koło Gostynia. Rodzice chcieli zapewnić Edmundowi gruntowne wykształcenie. Początkowo pobierał prywatne lekcje w domu. W 1832 roku rozpoczął studia na Uniwersytecie Wrocławskim. W pierwszych latach nauki był wolnym słuchaczem, uzupełniając równocześnie średnie wykształcenie. Formalnie studentem został w 1835. W latach 1836–1838 kontynuował studia w Berlinie, korzystając także z wykładów z historii sztuki, muzyki, psychologii, poezji i logiki. Największą jego pasją stała się wówczas literatura: pisał między innymi artykuły o polskich zabytkach, przetłumaczył na język polski wiersze liryczne, pieśni serbskie i czeskie, a także „Manfreda” George’a Byrona. Poważna choroba uniemożliwiła mu ukończenie studiów filozoficznych, które podjął na uniwersytetach we Wrocławiu i w Berlinie. Problemy zdrowotne uniemożliwiły mu realizację marzeń o kapłaństwie, chociaż podejmował próby studiów seminaryjnych.

Kiedy w 1849 wybuchła w Wielkopolsce epidemia cholery, nieurodzaj spowodował głód wśród chłopstwa, wraz z wielkopolskimi ziemianami i duchownymi stworzył w Gostyniu Instytut, na który składał się szpital i sierociniec dla dzieci. Dodatkowo, w okolicznych wsiach Bojanowski zaczął tworzyć sieć wiejskich ochronek dla małych dzieci.

Był założycielem Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Najświętszej Marii Panny. Jako osoba świecka otworzył 3 maja 1850 ochronkę w Podrzeczu, która dała początek Bractwu Ochroniarek, z którego z kolei rozwinęło się przyszłe Zgromadzenie Służebniczek. W Grabonogu założył „Dom miłosierdzia” dla sierot, ponadto apteki dla biednych, wypożyczalnie książek oraz czytelnie.

Gromadził zgłaszające się do niego dziewczęta i przygotowywał je do pracy w swoim dziele. W formacji przyszłych sióstr dbał o wychowanie religijne, uczył praktyk pobożnościowych, takich jak modlitwa, rachunek sumienia, czytanie duchowne, medytacja. W napisaniu reguły zgromadzenia współpracował z J. Koźmianem, ks. H. Kajsiewiczem i ks. P. Semenenką. W 1855 arcybiskup poznański Leon Przyłuski udzielił Bojanowskiemu tymczasowego pozwolenia na jej zachowywanie przez siostry. W 1858 abp Przyłuski przyjął zgromadzenie pod opiekę Kościoła, a jego następca, abp Mieczysław Ledóchowski 27 grudnia 1866 zatwierdził definitywnie statuty i konstytucje służebniczek. W 1869 Edmund Bojanowski wstąpił w Gnieźnie do seminarium duchownego, lecz ze względu na powikłania związane z gruźlicą musiał je opuścić.

Przed śmiercią Bojanowskiego, która nastąpiła 7 sierpnia 1871 w Górce Duchownej, zgromadzenie miało w Wielkim Księstwie Poznańskim 22 domy i liczyło 98 sióstr. Za życia Bojanowskiego służebniczki zaczęły pracować także w innych częściach Polski rozbiorowej: w Galicji, w Królestwie Polskim oraz na terenie niemieckiej prowincji Śląsk.

Publikacje Publikował na łamach wrocławskiej „Marzanny” (m.in. 1934), w noworoczniku „Pokłosie. Zbieranka literacka na korzyść sierot” którego był założycielem i redaktorem, w roczniku „Rok wiejski” wychodzącym w Ostrowie. Do znaczniejszych publikacji należą: 1835 Manfred: poema dramatyczne George’a Byrona (tłumaczenie) 1862 Piosnki wiejskie dla ochronek z przygrywką T. Lenartowicza 1863 Przysłowia dla ochronek 2009 Dzienniki (wydane pośmiertnie w czterech tomach)

Działalność wydawnicza Bojanowski prowadził szeroką działalność wydawniczą, realizującej jego cele edukacyjne, religijne i charytatywne. W 1852 zainicjował powstanie pisma literackiego Pokłosie. Zbieranka literacka na korzyść sierot, którego celem miało być finansowanie Instytutu Gostyńskiego i ochronek wiejskich. Pismo było noworocznikiem (ukazywało się raz do roku, na samym jego początku). Dwa pierwsze numery (1852–1853) drukowane były w Lesznie, a pozostałe cztery (1854–1856, 1861) w Poznaniu. Pokłosie było ważnym pismem literackim, jednak nie spełniło pokładanych w nim nadziei finansowych (głównie z powodu problemów z dystrybucją oraz cenzury), a Bojanowski popadł z jego powodu w długi.

Kult Od 11 sierpnia 1871 do 11 sierpnia 1930 r. ciało zmarłego spoczywało w kościele św. Barbary w Jaszkowie (gdzie znajdował się nowicjat Sióstr Służebniczek), o czym informuje tablica pamiątkowanapis na tablicy in situ. Następnie jego szczątki zostały przeniesione do sarkofagu w przyklasztornej Kaplicy Najświętszego Serca Pana Jezusa w Luboniu-Żabikowie.

Papież Jan Paweł II 13 czerwca 1999 w Warszawie dokonał beatyfikacji Bojanowskiego, a 8 września kaplica w Luboniu, w której znajduje się jego sarkofag, została ustanowiona Sanktuarium Bł. Edmunda Bojanowskiego, by szerzyć kult Bożej Opatrzności.

Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 7 sierpnia.

Jego relikwie znajdują się w parafii pw. św. Małgorzaty w Gostyniu,w Parafii pw. Niepokalanego Serca Maryi w Piaskach oraz w Parafii pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Okulicach.

Patronat

Jest patronem:

w Dębnie – Niepublicznego Gimnazjum w Wilkowicach – Przedszkole Katolickie nr 1 w Gostyniu – parafii na Pożegowie w Woli Rzędzińskiej – Szkoły Podstawowej nr 2 w Szelejewie Drugim – Zespołu Szkół im. bł. Edmunda Bojanowskiego w Warszawie – parafii na Ursynowie, Wyższej Szkoły Przymierza Rodzin, Szkoły Podstawowej Nr 317 w BiałymstokuNa podstawie Uchwały nr VI/27/11 Rady Miejskiej Białegostoku z dnia 17 stycznia 2011 r. – BIP-Białystok. – Szkoły Podstawowej Nr 30 przy Pogotowiu Opiekuńczym, Zespołu Szkół Nr 17, Publicznego Gimnazjum Nr 23 przy Pogotowiu Opiekuńczym w Katowicach – ulicy w dzielnicy Ligota-Panewniki, kaplicy w Okręgowym Szpitalu Kolejowym w Dębicy – ulicy, kaplicy przy Domu Macierzystym Sióstr Służebniczek Dębickich w Bojanowie – Szkoły Podstawowej w Henrykowie – Katolickiego Liceum Ogólnokształcącego w Piotrkowie Trybunalskim – przedszkola niepublicznego w Lubsku – szkoły podstawowej, gimnazjum w Pleszewie – przedszkola niepublicznego w Luboniu – Szkoły Podstawowej nr 1 w Radomicku – Przedszkola Publicznego w Rumi – parafii na Białej Rzece

Zobacz też święci i błogosławieni Kościoła katolickiego polscy święci i błogosławieni modlitwa za wstawiennictwem świętych beatyfikowani i kanonizowani przez Jana Pawła II

Przypisy

Bibliografia Bł. Edmund Bojanowski – materiały na brewiarz.pl Błażej Tobolski: Na Edmundowym szlaku na opoka.org.pl Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, .

Edmund Bojanowski Kategoria:Ludzie związani z Gnieznem Edmund Bojanowski Kategoria:Urodzeni w 1814 Kategoria:Założyciele zakonów katolickich Kategoria:Zmarli w 1871 Kategoria:Ludzie urodzeni w Grabonogu