thumb|Chicago Board of Trade Giełda towarowa – zespół osób, urządzeń i środków technicznych zapewniający wszystkim uczestnikom obrotu jednakowe warunki zawierania transakcji giełdowych oraz jednakowy dostęp w tym samym czasie do informacji rynkowych, a w szczególności do informacji o kursach i cenach towarów giełdowych oraz o obrotach towarami giełdowymiObwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o giełdach towarowych ()..
W określonym miejscu i czasie dochodzi na niej do konfrontacji podaży i popytu oraz kupna i sprzedaży towarów masowych, wysoko standaryzowanych pod względem jakości i ilości. W zależności od relacji podaż-popyt kształtuje się tu ceny towarów.
Najważniejszymi giełdami towarowymi są: Chicago Board of Trade, Chicago Mercantile Exchange i Chicago Board Options Exchange.
Cele działalności Podstawowym celem giełdy towarowej, stanowiącym istotę jej działania, jest stworzenie przestrzeni handlowej, aby członkowie mieli udogodnienia w handlu określonymi towarami.
Giełda powinna gwarantować: ustalenie odpowiednich zasad prowadzenia interesów przez jej członków, stworzenie odpowiedniego miejsca do handlu i ustalenie czasu, stworzenie jednolitych zasad i standardów do prowadzenia handlu, wprowadzenie jednolitego systemu rozmiaru kontraktów i opłat giełdowych oraz czasu, miejsca warunków dostaw i opłat, gromadzenie oraz rozpowszechnianie informacji cenowych i rynkowych dla członków giełdy i publiczności, stworzenie mechanizmu gwarancji dla zawieranych umów i warunków płatności za zobowiązania w związku z handlem pomiędzy członkami.
Giełda towarowa działa jako spółka, a jej akcjonariuszami są najczęściej agencje rynkowe, fundacje rozwoju gospodarczego, banki, izby gospodarcze oraz inni uczestnicy (np. producenci, hurtownicy), a ostatnio również firmy ubezpieczeniowe.
Kryteria podziału Ze względu na przedmiot obrotów: giełdy towarowe – handel zestandaryzowanymi towarami masowymi, dla których można ustalić cechy typowe, giełdy pieniężne – obrót papierami wartościowymi, dewizami, kruszcami, giełdy usług – np. giełdy ubezpieczeniowe, frachtowe. Ze względu na zasięg i znaczenie: giełdy o zasięgu krajowym – np. Giełda Cukrowa w Tokio, giełdy o zasięgu międzynarodowym – np. Nowojorska Giełda Kawy i Cukru. Ze względu na rodzaj zawieranych transakcji: giełdy przeprowadzające transakcje gotówkowe – towar fizyczny będący przedmiotem obrotu przechodzi z rąk sprzedającego do rąk kupującego w ściśle określonym przez obie strony miejscu i czasie, giełdy przeprowadzające transakcje terminowe – handluje się tu nie towarem, a możliwością jego zakupu bądź sprzedaży w przyszłości; można np. kupić pszenicę, która dopiero została zasiana. Ze względu na zakres dokonywanych zakupów: giełdy wyspecjalizowane – obraca się na nich towarem bądź grupą towarów, np. giełda cukrowa, zbożowa, giełdy towarowe – obracające wieloma różnymi towarami tego samego typu. Ze względu na dostęp do członkostwa: giełdy otwarte, giełdy zamknięte.
Przedmiot obrotu Giełdy towarowe spełniają główną rolę w obrocie towarami rolno-spożywczymi. Towarami będącymi przedmiotem najbardziej ożywionego handlu giełdowego są: zboża: pszenica, kukurydza, jęczmień, owies, żyto, ryż, inne towary roślinne: cukier, kawa, kakao, soja (ziarno, śruta, olej), nasiona i oleje lniane i rzepakowe, bawełna, kauczuk, ziemniaki, drewno, towary pochodzenia zwierzęcego: bydło żywe i prosięta, bydło tuczone, tusze wołowe i wieprzowe, brojlery, jaja, wełna, metale: miedź, złoto, aluminium, cyna, cynk, ołów, nikiel, srebro, surowce i produkty chemiczne: ropa naftowa, benzyna, olej napędowy i opałowy, propan.
Towarowa giełda rolna W Polsce, towarowe giełdy rolne istnieją od kilku lat. Zawierane są na niej tylko transakcje rzeczywiste, wykonywane natychmiast. Wśród polskich giełd rolnych pionierską odgrywa Giełda Poznańska, będąc największą i najskuteczniejszą instytucją. Na Giełdzie Poznańskiej realizowane są wyłącznie transakcje rzeczywiste: kasowe (odbiór i płatność w ciągu 2 dni roboczych od zawarcia transakcji), sukcesywne (odbiór towaru i płatność do 30 dni od zawarcia transakcji), natychmiastowe (płatność w dniu odbioru towaru, ale nie później niż 30 dnia od zawarcia transakcji), terminowe (forward) realizowane są w okresie od 31 dni do 12 miesięcy i umożliwiają uczynienie przedmiotem transakcji surowca rolnego jeszcze nie wyprodukowanego.
Historia Pierwsza giełda towarowo-pieniężna powstała w 1531 roku w Antwerpii.
Zobacz też obrót towarowy Towarowa Giełda Energii
Przypisy
Kategoria:Towaroznawstwo