Czerwonka trzynastokropka (Hippodamia tredecimpunctata) – gatunek chrząszcza z rodziny biedronkowatych. Zamieszkuje niemal całe państwo holarktyczne. Żeruje na mszycach. Preferuje siedliska wilgotne, ale zimuje również w tych suchszych.
Taksonomia Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1758 roku przez Karola Linneusza pod nazwą Coccinella tredecimpunctata. W rodzaju Hippodamia umieszczony został po raz pierwszy w 1837 roku przez Louisa A.A. Chevrolata w publikacji współautorstwa Pierre’a F.M.A. Dejeana, natomiast formalnego wyznaczenia go gatunkiem typowym tegoż rodzaju dokonał w 1873 roku George Robert Crotch. W obrębie gatunku wyróżnia się dwa podgatunki:
Hippodamia tredecimpunctata tibialis (Say, 1824) – kraina nearktyczna Hippodamia tredecimpunctata tredecimpunctata (Linnaeus, 1758) – pozostała część zasięgu
Morfologia thumb|left|Imago z boku thumb|left|Poczwarka thumb|left|Larwa Chrząszcz o lekko wydłużonym i grzbietobrzusznie spłaszczonym, owalnym w zarysie ciele o długości od 4,5 do 7 mm i szerokości od 2,65 do 3,85 mm. Głowa jest czarna z żółtawobrunatnym czołem. Przedplecze ma na żółtym tle dużą czarną plamę środkową oraz parę czarnych kropek bocznych, często połączonych z plamą środkową. Czarna plama środkowa zawsze dochodzi do brzegu tylnego, natomiast brzeg przedni może pozostawać żółty lub być przez nią częściowo zajęty. Krawędź przednia przedplecza jest zwykle prawie prosta, a jeśli ma wcięcia to są one znacznie słabiej zaznaczone niż u H. septemmaculata. Pokrywy mają na żółtym, pomarańczowym lub czerwonym tle czarny wzór, typowo złożony z trzynastu kropek, jednak kropki te mogą się łączyć po dwie lub więcej w większe plamy, czasem rozlewające się na całe pokrywy, mogą też one zanikać pozostawiając pokrywy nawet zupełnie pozbawionymi nakrapiania. Przedpiersie swoją największą szerokość osiąga pośrodku długości. Linie udowe (zabiodrowe) na zapiersiu i pierwszym z widocznych sternitów odwłoka są całkowicie zanikłe. Widoczne sternity odwłoka (wentryty) są czarne z pomarańczowymi kropkami przy krawędziach bocznych. Odnóża mają czarne uda i żółte lub pomarańczowe golenie, tylko przy udach trochę przyciemnione.
Biologia i ekologia Owad ten zamieszkuje siedliska wilgotne, jak podmokłe łąki, bagna, trzcinowiska i pobrzeża wód oraz położone w ich pobliżu uprawy i sady. Zarówno larwy, jak i imagines są drapieżnikami żerującymi głównie na mszycach (afidofagia). Ich ofiarami padają m.in. Aphis farinosa, Sipha glyceriae i Hyalopterus pruni. Polowania odbywają się m.in. na turzycach, wierzbach i trzcinach. Na trzcinowiskach środkowej Europy gatunek ten często współwystępuje z trzcinówką Anisosticta novemdecimpunctata.
Stadium zimującym u tych chrząszczy jest owad dorosły. Sen odbywa w ściółce i pod zeschłą roślinnością. Na hibernację wybierane są nie tylko pobrzeża wód i olsy, ale chętnie też miejsca suche – skraje lasów, murawy napiaskowe, młodniki sosnowe czy suche łąki.
Rozprzestrzenienie Gatunek holarktyczny. W Europie znany jest z Irlandii, Wielkiej Brytanii, Francji, Belgii, Luksemburgu, Holandii, Niemiec, Szwajcarii, Liechtensteinu, Austrii, Włoch, Danii, Szwecji, Finlandii, Estonii, Łotwy, Litwy, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Mołdawii, Rumunii, Bułgarii, Słowenii, Bośni i Hercegowiny, Serbii, Czarnogóry, Albanii, Macedonii Północnej, Grecji oraz europejskich części Turcji i Rosji. W Afryce notowany jest z Maroka i Algierii. W Azji występuje w Armenii, Azerbejdżanie, anatolijskiej części Turcji, na Syberii, Rosyjskim Dalekim Wschodzie, w Kazachstanie, Turkmenistanie, Uzbekistanie, Iraku, Iranie, Kirgistanie, Tadżykistanie, Afganistanie, Mongolii, Chinach, Korei Północnej i Południowej oraz Japonii. W Ameryce Północnej występuje od Alaski i północnej Kanady po Stany Zjednoczone; jego południowa granica zasięgu na tym kontynencie biegnie od środkowej Kalifornii na zachodzie do Karoliny Południowej na wschodzie.
Przypisy
Kategoria:Biedronkowate Kategoria:Chrząszcze Afganistanu Kategoria:Chrząszcze Algierii Kategoria:Chrząszcze Azji Środkowej Kategoria:Chrząszcze Chin Kategoria:Chrząszcze Europy Kategoria:Chrząszcze Iraku Kategoria:Chrząszcze Iranu Kategoria:Chrząszcze Japonii Kategoria:Chrząszcze Kanady Kategoria:Chrząszcze Korei Kategoria:Chrząszcze Maroka Kategoria:Chrząszcze Mongolii Kategoria:Chrząszcze Rosji Kategoria:Chrząszcze Stanów Zjednoczonych Kategoria:Chrząszcze Turcji Kategoria:Chrząszcze Zakaukazia Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza