thumb|Bialska Kolej Dojazdowa w sąsiedztwie brzeskiego węzła kolejowego thumb|Pociąg bialskiej wąskotorówki. thumb|Dawny budynek stacyjny „Biała Podlaska Miasto” thumb|Dawny most kolejowy w Roskoszy nad Klukówką. Bialska Kolej Dojazdowa została zbudowana przez Niemców w czasie I wojny światowej – w roku 1917. Budowa odcinka Biała Podlaska – Rokitno datowana jest na lata 1915–1916. Początkowo linia dochodziła tylko do cegielni we wsi Stasinów (do Konstantynowa tory doprowadzono po roku 1920) i do gorzelni w Klonownicy Dużej; otwarcie końcowego odcinka trasy do Janowa Podlaskiego nastąpiło 24 lipca 1923 rokuDz.U. 1923 nr 76, poz. 604..
Głównym celem powstania kolejki był przewóz drewna pozyskiwanego do celów wojskowych z okolicznych lasów.
W roku 1923 wybudowano odgałęzienie z Rokitna do Cieleśnicy. Znajdował się tam bardzo znany w okresie międzywojennym majątek barona Stanisława Rużyczki de Rosenwerth, a linia stanowiła jego prywatną własność do roku 1939 i obsługiwała znajdujące się tam olejarnię, młyn parowy, gorzelnię i elektrownię. W Rokitnie natomiast znajdowała się stacja osobowo–towarowa służąca przeładunkom.
W dwudziestoleciu międzywojennym były plany przedłużenia torów z Janowa do Wysokiego Litewskiego, z Konstantynowa do Platerowa, a z Białej Podlaskiej do Parczewa.
Po wybuchu II wojny światowej okolice Białej Podlaskiej początkowo zajęła Armia Czerwona. Parowozy bialskiej kolejki zostały wywiezione na wschód jako zdobycz wojenna. Gdy 9 października wkroczyły wojska niemieckie, kolejka pozbawiona była możliwości funkcjonowania. Niemiecki zarząd sprowadził lokomotywy m.in. z kolejki krośniewickiej.
We wrześniu w okolicach wsi miejscowości Solinki między Leśną Podlaską a Mariampolem miała miejsca akcja dywersyjna przeprowadzona przez AK – ostrzelano pociąg wiozący żołnierzy niemieckich i zabito dwóch Niemców. W odwecie hitlerowcy przeprowadzili pacyfikacje okolicznych wsi.
W latach pięćdziesiątych bialska „ciuchcia” przeżywała największy rozkwit. W kierunku Białej woziła najczęściej kredę ze złoża w okolicy Kornicy, płody rolne, żywe zwierzęta, drewno z miejscowych lasów, wyroby spirytusowe z Wytwórni Win i Likierów w Cieleśnicy (w tym surowy spirytus w beczkach), a także kiszone ogórki. Natomiast w odwrotną stronę najczęściej wagony wypełniało zaopatrzenie dla lokalnych Gminnych Spółdzielni. W tym czasie też rozpoczęły służbę nowoczesne – jak na owe czasy – parowozy Px48.
W Białej Podlaskiej trasa kolejki rozpoczynała się w okolicach wieży ciśnień w okolicach normalnotorowego dworca kolejowego. Zachował się dawny budynek dworca kolejki (obecnie budynek mieszkalny). Następnie tor wiódł skrajem obecnego parku „Zofilas” (obecnie przebiega tam Aleja Jana Pawła II, która dawniej nosiła miano ulicy Dębowej) i nasypem przez most na Krznie. Most ten początkowo był drewniany, położony nisko nad lustrem wody, ale w latach trzydziestych nasyp wraz z przeprawą podwyższono i przebudowano. Obecnie istniejący most stalowy, położony tuż przy moście drogowym, zbudowano w roku 1956; jest nieużywany i zamknięty dla wszelkiego ruchu. We wrześniu 2022 zdemontowano skorodowane barierki i inne elementy, które mogły zagrażać bezpieczeństwu.
Tor biegł dalej śladem obecnej Alei Jana Pawła II (fragmentu noszącego niegdyś nazwę ulicy Żelaznej). Na skrzyżowaniu z ulicą Brzeską był przejazd z rogatkami (od roku 1963), a zaraz za nim – stacja Biała Podlaska Miasto (dawniej była tu ). Budynek stacyjny z czerwonej cegły wzniesiono w roku 1952 – mieściły się w nim kasy biletowe, bufet i mieszkania kolejarzy. Obecnie dom ma adres – został przebudowany, otynkowany i pomalowany. Po zakończeniu pełnienia funkcji dworca przez kilkanaście lat mieścił się w nim sklep mięsny, następnie – od lat 90. – inne placówki handlowe, a obecnie (2026-03) parter zajmowany jest przez gabinet stomatologiczny.
Następnie tor biegł wzdłuż (na tyłach Cmentarza Rzymsko-Katolickiego), następnie łagodnym łukiem skręcał przed obecnym Liceum Katolickim (ul. Janowska 55) i prowadził równolegle do Za obwodnicą wzdłuż drogi nr 811 zachował się jeszcze nasyp.
W Roskoszy nad rzeką Klukówką do dziś stoi dawny kolejowy most z górnymi kratownicami, przystosowany obecnie do ruchu pieszego i rowerowego.
W 1962 roku wstrzymano przewozy pasażerów na odcinku Rokitno – Janów Podlaski z uwagi na nierentownośćJakub Lesiuk, Bialskopodlaska Kolej Dojazdowa, „Świat Kolei” nr 4/1995, s. 36–38.. Pociągi jeździły codziennie do Cieleśnicy, a we wtorki i czwartki do Konstantynowa. W maju 1971 zawieszono jednak ruch pociągów, a na przełomie 1971/1972 roku kolej została zlikwidowana, a ostatni pracownicy zwolnieni do końca maja 1972 roku.
Rok budowy: 1917 Lata likwidacji: 1971–1972 Długość trasy: ok. Prześwit (rozstaw szyn): Trasa: Biała Podlaska – Roskosz – Konstantynów / Rokitno – Cieleśnica / Janów Podlaski.
+ Kilometraż linii (z 1 kwietnia )Mapa sieci kolejowej R.P. z alfabetycznym skorowidzem nazw stacji i przystanków osobowych – Wydział Pomiarowy Ministerstwa Komunikacji, Wydanie I (stan na 1 kwietnia ). km km Biała Podlaska Wąsk. I 0,0 ↴ Biała Podlaska Wąsk. II 0,9 Biała Podlaska Miasto Wąsk. 2,75 Rozkosz (ob. Roskosz) 7,13 Witulin 12,0 Kijowice 14,0 Mariampol 15,0 Rokitno Podlaskie 16,0 Leśna Podlaska 19,0 Klonowica Duża 19,0 Nosów 22,0 Klonowica Mała 21,0 Stasinów 26,0 Janów Podlaski 25,0 Konstantynów 28,0
Przypisy
Bibliografia Jakub Lesiuk, Bialskopodlaska Kolej Dojazdowa, „Świat Kolei” nr 4/1995, s. 36–38. Ernest Szum, Na żelaznym szlaku. Meandry dziejów nadbużańskiej wąskotorówki, Biała Podlaska 2025.
Linki zewnętrzne Podlaska Kolej Wąskotorowa (Kolej Biała Podlaska – Konstantynów)
Kategoria:Koleje wąskotorowe w Polsce Kategoria:Transport kolejowy w Białej Podlaskiej