thumb|Andrzej Chyra, Igor Tuleya, Tour de Konstytucja Andrzej Chyra (ur. 27 sierpnia 1964 w Gryfowie Śląskim) – polski aktor i reżyser.

Życiorys Jest absolwentem I Liceum Ogólnokształcącego im. M. Kopernika w Lubinie. W 1987 ukończył studia na Wydziale Aktorskim Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie, a w 1994 – na Wydziale Reżyserii tejże uczelni.

W latach 90. był drugim reżyserem talk-show Wieczór z Alicją. W filmie zadebiutował w 1993 rolą Benvollo w Kolejności uczuć w reżyserii Radosława Piwowarskiego. Pierwszą nagrodę przyniosła mu rola Gerarda Nowaka w filmie Dług Krzysztofa Krauzego, za którą w 1999 został uhonorowany w kategorii „pierwszoplanowa rola męska” na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. Sukces ten powtórzył w 2005 otrzymując na FPFF nagrodę za rolę w Komorniku Feliksa Falka oraz w 2013 za rolę w filmie W imię... Małgorzaty Szumowskiej. Za role w Długu i Komorniku został również uhonorowany Polską Nagrodą Filmową – Orłem, do której nominowany był także za swoje kreacje w filmach: Wszyscy jesteśmy Chrystusami (2006) Marka Koterskiego, Katyń (2008) Andrzeja Wajdy, Wszystko, co kocham (2011) Jacka Borcucha, Mowa ptaków (2020) Xawerego Żuławskiego, Śniegu już nigdy nie będzie (2021) Szumowskiej i Michała Englerta oraz Wszystkie nasze strachy (2021) Łukasza Rondudy i Łukasza Gutta.

Za rolę Roya M. Cohna w przedstawieniu Anioły w Ameryce Tony’ego Kushnera w TR Warszawa otrzymał Nagrodę im. Aleksandra Zelwerowicza za sezon 2006/2007. Od 2008 jest członkiem zespołu Nowego Teatru w Warszawie.

W styczniu 2013 zadebiutował jako reżyser operowy, reżyserując w Operze Bałtyckiej Graczy Szostakowicza-Meyera.

W 2015 otrzymał Nagrodę im. Konrada Swinarskiego za reżyserię opery Pawła Mykietyna Czarodziejska góra według powieści Thomasa Manna. W 2019 otrzymał Nagrodę im. Zbyszka Cybulskiego za całokształt twórczości.

Życie prywatne thumb|Magdalena Cielecka i Andrzej Chyra, 2008 Był mężem aktorki i reżyserki castingu Marty Kownackiej. Następnie był związany z aktorką Magdaleną CieleckąDwutygodnik Show nr 18, 8 września 2014, s. 76-79. W 2015 urodziło się pierwsze dziecko aktora, syn Tadeusz ze związku z Pauliną Jaroszewicz.

Został członkiem komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego przed przyspieszonymi wyborami prezydenckimi 2010.

Deklaruje się jako ateista.

Filmografia Dekalog IV (1988), jako student szkoły teatralnej Kolejność uczuć (1993), jako Benvollo Zawrócony (1994), jako ksiądz Honor dla niezaawansowanych (1995), jako Adam Jakubiec Bar Atlantic (1996), dwie role: jako Lucjan Myjka w odc. 6 i 10 i jako Janosik w wizji Poznańskiego w odc. 12 (oraz współpraca reżyserska w odc. 1-4) Boża podszewka (1997), jako Rosjanin Zaklęta (1997), jako Karol Miodowe lata (1998), jako Wilkoń, rekrutator z agencji pracy (odc. 7) Kallafiorr (1999), jako Brando Dług (1999), jako Gerard Nowak Wyrok na Franciszka Kłosa (2000), jako żandarm Kranz Wielkie rzeczy: Sieć (2000), jako Jerzy Miasteczko (2000–2001), jako adwokat Marka Twarze i maski (2001), jako Czerski Wielkie rzeczy: Gra (2001), jako Jerzy Jastrzębski Wiedźmin (2001), jako Borch Trzy Kawki Pieniądze to nie wszystko (2001), jako Wiesław Turkot Przedwiośnie (2001), jako Blondyn Wiedźmin (2002), jako Borch Trzy Kawki Tam, gdzie żyją Eskimosi (2003), jako prawnik zleceniodawcy Zaginiona (2003), jako Krzysztof Ryś, oficer CBŚ Zmruż oczy (2003), jako ojciec Pogoda na jutro (2003), jako kandydat Siedem przystanków na drodze do raju (2003), jako strażnik snów Powiedz to, Gabi (2003), jako Borys Defekt (2003), jako Makler Symetria (2003), jako Dawid Ono (2004), jako Dingo, gospodarz teleturnieju Tulipany (2005), jako „Dzieciak" Oficer (2005), jako nadkomisarz Krzysztof Ryś (odc. 2-12) Komornik (2005), jako Lucjan Bohme Persona non grata (2005), jako Waldemar Dzień dobry kochanie (2005), jako Tomasz Wszyscy jesteśmy Chrystusami (2006), jako Adaś Miauczyński (w wieku 33 lat) Oficerowie (2006), jako Krzysztof Ryś w restrospecjach z serialu „Oficer” (odc. 8 i 10) Palimpsest (2006), jako Marek Samotność w sieci (2006), jako Kuba Zapomniana bohaterka, inny tytuł Strajk (2006), jako Lech Wałęsa Katyń (2007), jako porucznik Jerzy z 8. Pułku Ułanów Melancholia (2008) Magiczne drzewo (2008), jako tata Piotr Nieruchomy poruszyciel (2008), jako Wojciech Peksa Wszystko, co kocham (2009), jako ojciec Janka Zdjęcie (2009) Mistyfikacja (2010), jako major Trick (2010), jako Bukowski Sponsoring (2010), jako klient sadysta Daas (2011), jako Jakub Goliński Znieważona ziemia (2011), jako Aleksiej Mafijne rozgrywki (2012) Psubrat (2013), jako ojciec Performer (2013), jako ojciec Bilet na Księżyc (2013), jako kapitan Barczyk W imię... (2013), jako ksiądz Adam Kamienie na szaniec (2013), jako mjr Jan Wojciech Kiwerski, ps. „Oliwa” Molehill (2014), jako Dziad Obietnica (2014), jako Konrad Carte blanche (2014), jako Kacper Zjednoczone stany miłości (2015), jako Karol Na granicy (2016), jako były strażnik graniczny powracający w Bieszczady Ach śpij kochanie (2017), jako Władysław Mazurkiewicz „Piękny Władek” Juliusz (2018), jako dyrektor szkoły 7 uczuć (2018), jako Ryszek Gott 1983 (2018), jako minister Władysław Lis Eter (2018), jako Komendant Mowa ptaków (2019) jako Lucjan Magnezja (2020) jako Lew Alińczuk Doktor Liza (2020) jako Gleb Glinka Śniegu już nigdy nie będzie (2021) jako żołnierz Wesele (2021) jako Bogdan/Głowacki Krakowskie potwory (2022) jako profesor Jan Zawadzki Dziewczyna i kosmonauta (2023) jako Bogdan Les Derniers hommes (Ostatni oddział) (2023), jako chorąży (adjudant) Janicki Sortownia (2023) jako doktor Jacek Woliński Kulej. Dwie strony medalu (2024) jako Feliks Stamm Śleboda (2024) jako Wendelin Pysior

Dubbing Tytus, Romek i A’Tomek wśród złodziei marzeń (2002), jako Saligia

Role teatralne Stracone zachody miłości (1986), jako Nataniel, reż. Tadeusz Łomnicki, PWST Warszawa Dyskretny urok faunów (1992), jako Emory, reż. Romuald Szejd, Scena Prezentacje Bachantki (2001), jako Dionizos, reż. Krzysztof Warlikowski, Teatr Rozmaitości Uroczystość (2001), jako Christian, reż. Grzegorz Jarzyna, Teatr Rozmaitości Burza (2003), jako Antonio, reż. Krzysztof Warlikowski, Teatr Rozmaitości Giovanni (2006), jako Giovanni, reż Grzegorz Jarzyna, Teatr Rozmaitości Anioły w Ameryce (2007), jako Roy M. Cohn, reż. Krzysztof Warlikowski. Teatr Rozmaitości (A)pollonia (2009), reż. Krzysztof Warlikowski w Nowym Teatrze w Warszawie Tramwaj zwany pożądaniem (2010) reż. Krzysztof Warlikowski, Theatre de l'Odeon (Paryż), Nowy Teatr. Ezi (2025), jako Ernest Wilimowski, reż. Janusz Zaorski, Teatr Telewizji TVP

Teledyski Z twarzą Marilyn Monroe, Myslovitz jako Marilyn Monroe (1996) C.Y.E. Andrzeja Smolika i Kasi Kurzawskiej (2006) Jak nie wrócę po północy, Kuban z gościnnym udziałem Szpaka (2023) Nicea, PRO8L3M (2023)

Reżyser Z dziejów alkoholizmu w Polsce (1994) Teatr Stara Prochownia Przegryźć dżdżownicę (1997) Piętro w Poznaniu Kochanek (1998) Teatr Centrum Kultury Gracze (2013) Opera Bałtycka Carmen (2018) Teatr Wielki – Opera Narodowa

W kulturze masowej W 2011 roku polska grupa muzyczna Video zadedykowała Andrzejowi Chyrze piosenkę zatytułowaną „Andrzej Chyra”, będącą osobliwym hołdem dla aktora. Pojawia się w tekście utworu „Nicea” zespołu PRO8L3M

Odznaczenia Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Nagrody Orzeł Najlepsza główna rola męska: 2006: Komornik Najlepsza drugoplanowa rola męska: 2000: Dług Nagroda na FPFF w Gdyni Najlepsza pierwszoplanowa rola męska: 1999: Dług 2005: Komornik 2013: W imię... 2015: Nagroda im. Konrada Swinarskiego 2019: Nagroda im. Zbyszka Cybulskiego: Nagroda specjalna za całokształt twórczości przyznane z okazji 50-lecia Nagrody (ze szczególnym wskazaniem na rolę w filmie „Dług” z roku 1999)

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Andrzej Chyra w bazie Akademii Polskiego Filmu

Kategoria:Osobowości telewizyjne związane z Polsatem Kategoria:Najlepsi aktorzy pierwszoplanowi na FPFF Kategoria:Laureaci Polskiej Nagrody Filmowej dla najlepszej głównej roli męskiej Kategoria:Laureaci Polskiej Nagrody Filmowej dla najlepszej drugoplanowej roli męskiej Kategoria:Polscy reżyserzy filmowi Kategoria:Urodzeni w 1964 Kategoria:Absolwenci Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza Kategoria:Polscy aktorzy filmowi Kategoria:Polscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Filmowej Kategoria:Polscy członkowie Europejskiej Akademii Filmowej Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Ludzie urodzeni w Gryfowie Śląskim Kategoria:Laureaci nagrody im. Konrada Swinarskiego Kategoria:Laureaci Nagrody im. Zbyszka Cybulskiego