Jan Jędrzej (Andrzej) Józef Borch (Borek) herbu Trzy Kawki (ur. 1713, zm. 3 października 1780 w Warszawie) – kanclerz wielki koronny w 1780 roku, podkanclerzy koronny w latach 1767–1780, wojewoda inflancki w latach 1765–1767, podkomorzy inflancki w latach 1744–1765, starosta brodajski w 1746 roku, starosta człuchowski w latach 1771–1773, starosta ludecki w 1761 roku, starosta lucyński w latach 1762–1772, starosta markowski w 1746 roku, starosta wilczański w 1746 rokuUrzędnicy inflanccy XVI-XVIII wieku. Spisy". Oprac. Krzysztof Mikulski i Andrzej Rachuba. Kórnik 1994, s. 216., asesor Kompanii Manufaktur Uprzywilejowanej w 1769 rokuAntoni Sozański, Imienne spisy osób duchownych, świeckich i wojskowych, które w pierwszych ośmiu latach panowania króla Stanisława Poniatowskiego od 1764-1772 r. w rządzie lub przy administracyi Rzeczypospolitéj udział brały [...]. Cz. 1, Tablice i rejestr, Kraków 1866, s. 11., kawaler Orderu Orła Białego.

Życiorys Pochodził ze spolszczonej rodziny inflanckiej. Był posłem w 1735, 1758, 1760, 1761, 1762. Poseł inflancki z województwa inflanckiego na sejm 1746 rokuDyaryusze sejmowe z wieku XVIII.T.II. Dyaryusz sejmu z r.1746. Diaria comitiorum Poloniae saeculi XVIII wydał Władysław Konopczyński, Warszawa 1912, s. 242.. Poseł inflancki z województwa inflanckiego na sejm 1760 rokuDyaryusz sejmu walnego warszawskiego 6 października 1760 r. zaczętego, dodatek spis posłów, w: Przegląd Archeologiczny, z. IV, Lwów 1888, s. 182..

Na sejmiku inflanckim przed sejmem konwokacyjnym (luty 1764) został wybrany posłem jako reprezentant Wielkiego Księstwa Litewskiego (był wtedy podkomorzym inflanckim). W obradach sejmu nie wziął jednak udziałuT. Szwaciński, Sejmiki poselskie przed konwokacją 1764 r., Kwartalnik Historyczny, Rocznik CXIII, 2006, 1, s. 44.

Od 1758 związał się z księciem Kurlandii Karolem Krystianem. Poseł inflancki na sejm nadzwyczajny 1761 roku z województwa inflanckiegoPorządek JJ WW Ich Mciow Panow Posłow Obranych na Seym Extraordynaryiny Warszawski, Dnia 27. Kwietnia 1761, [b.n.s].

W 1763 posłował do Rosji w sprawach kurlandzkich. W roku 1740 książę Kurlandii i Semigalii Ernest Jan Biron został wygnany na Sybir, a Kurlandia dostała się pod wpływy Sasów. Wprawdzie stany kurlandzkie powołały (1741) na tron Ludwika Ernesta Brunszwickiego, ale reakcja Polski na tę decyzję była negatywna. Po walkach doszło do wyboru (1758) księcia saskiego Karola Krystiana, polskiego królewicza (syna Augusta III). Tymczasem Biron powrócił z wygnania, a gdy Katarzyna II Wielka zażądała zwrócenia mu wszystkich urzędów, Karol został zmuszony do ustąpienia (1763).

Borch bezskutecznie protestował przeciw usunięciu Karola w Petersburgu, przy okazji przekonując się naocznie o poparciu jakim cieszy się w u Katarzyny II, Stanisław Poniatowski, (niedługo już (1764) król Polski). W 1764 Polska nadała tytuł księcia Kurlandii Bironowi. Poseł województwa inflanckiego z Litwy na sejm konwokacyjny 1764 rokuTomasz Szwaciński, Sejmiki poselskie przed konwokacją 1764 r., w: Kwartalnik Historyczny R. 113 nr 1 (2006), s. 44.. W 1764 roku na sejmie koronacyjnym wyznaczony do komisji do compositio inter statusVolumina Legum, t. VII, Petersburg 1850, s. 150.. 23 października 1767 wszedł w skład delegacji Sejmu, wyłonionej pod naciskiem posła rosyjskiego Nikołaja Repnina, powołanej w celu określenia ustroju RzeczypospolitejVolumina Legum t. VII, Petersburg 1860, s. 244-248.. Był członkiem konfederacji radomskiej 1767 rokuKorwin [Kossakowski] S., Trzeci Maj i Targowica, Kraków 1890, s. 225..

W 1767 przyjął podkanclerstwo koronne. W 1767 został kawalerem Orderu Świętego StanisławaZbigniew Dunin-Wilczyński, Order Świętego Stanisława, Warszawa 2006, s. 179., w 1768 odznaczony Orderem Orła BiałegoKawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 208., posiadał holsztyński Order Świętej Anny.

Biernie popierał konfederację barską, sprzeciwił się sekwestracji dóbr Pułaskich przez Rosjan. Gdy poseł rosyjski Michaił Wołkoński groził mu aresztem, Borch replikował mu głośno: "zginąć od miecza konfederacji byłoby hańbą, od miecza ambasadorskiego zaszczytem". W 1770 jego dobra zasekwestrowali Rosjanie. Członek konfederacji 1773 roku, podpisał się na pierwszym zniszczonym egzemplarzu aktu konfederacji, następnie 16 kwietnia 1773 roku złożył przyrzeczenie (sponsję), że podpisze ponownie konfederacjęRyszard Chojecki, Patriotyczna opozycja na sejmie 1773 r., w: Kwartalnik Historyczny, LXXIX, nr 3, 1972, s. 559.. Jako członek delegacji na Sejmie Rozbiorowym 1773–1775 był przedstawicielem opozycjiRyszard Chojecki, Patriotyczna opozycja na sejmie 1773 r., w: Kwartalnik Historyczny, LXXIX, nr 3, 1972, s. 557, 559.. W 1775 został wojewodą inflanckim. 18 września 1773 roku podpisał traktaty cesji przez Rzeczpospolitą Obojga Narodów ziem zagarniętych przez Rosję, Prusy i Austrię w I rozbiorze PolskiVolumina Legum t. VIII, Petersburg 1860, s. 20-48.. Członek konfederacji Andrzeja Mokronowskiego w 1776 roku i poseł na sejm 1776 rokuVolumina Legum, t. VIII, Petersburg 1860, s. 529..

W 1780 mianowany został kanclerzem wielkim koronnym.

Przypisy

Bibliografia Historia Dyplomacji Polskiej, tom II 1572-1795 pod red. Zbigniewa Wójcika, PWN, Warszawa 1982, s. 387.

Literatura dodatkowa Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989,

Linki zewnętrzne Jan Andrzej Józef Borch h. Trzy Kawki

Kategoria:Asesorowie Kompanii Uprzywilejowanej Manufaktur Wełnianych Jan Andrzej Borch Kategoria:Członkowie delegacji sejmu nadzwyczajnego (1767–1768) do pertraktowania z posłem rosyjskim Kategoria:Członkowie dworu Stanisława Augusta Poniatowskiego Kategoria:Członkowie komisji do compositio inter status Kategoria:Członkowie konfederacji Adama Ponińskiego 1773 Kategoria:Członkowie konfederacji Andrzeja Mokronowskiego 1776 Kategoria:Kanclerze wielcy koronni Kategoria:Konfederaci radomscy Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (I Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (I Rzeczpospolita) Kategoria:Podkanclerzowie koronni Kategoria:Podkomorzowie inflanccy Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1746 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1758 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1760 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1761 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1762 Kategoria:Posłowie na sejm konwokacyjny 1764 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo inflanckie – Inflanty) Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo inflanckie – Litwa) Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego Kategoria:Starostowie człuchowscy Kategoria:Starostowie lucyńscy Kategoria:Starostowie markowscy Kategoria:Sygnatariusze traktatu polsko-austriackiego I rozbioru Polski Kategoria:Sygnatariusze traktatu polsko-pruskiego I rozbioru Polski Kategoria:Sygnatariusze traktatu polsko-rosyjskiego I rozbioru Polski Kategoria:Wojewodowie inflanccy Kategoria:Urodzeni w 1713 Kategoria:Zmarli w 1780