mały|Krzyż postawiony przez mieszkańców Siedlec 3 maja 1919 w miejscu stracenia Pantaleona Potockiego. Pantaleon Ignacy Potocki herbu Szeliga (ur. 21 lipca 1817Księga Aktów Urodzenia, Małżeństwa i Zeyścia Stanu Cywilnego od dnia 1-go Miesiąca Stycznia do 31-go Miesiąca grudnia 1818 roku w Gminie Skórzeckiey zdarzonych, akt nr 58, szukajwarchiwach.pl w Cisiach, zm. 17 marca 1846 w Siedlcach) – polski szlachcic, dowódca grupy powstańczej, spiskowiec, uczestnik powstania w 1846.
Syn Teodora Potockiego (zm. 25 listopada 1830), generała artylerii konnej i Tekli z Karasińskich. Wnuk Wawrzyńca PotockiegoWłodzimierz Witczuk, Szkice do dziejów zachodnich przedproży Siedlec, Cisie-Zagrudzie 2002-2012, s. 52. Jego starszy brat Maurycy (ur. 21 września 1814Księga Aktów Urodzenia, Małżeństwa i Zeyścia Stanu Cywilnego od dnia 1-go Miesiąca Stycznia do 31-go Miesiąca grudnia 1818 roku w Gminie Skórzeckiey zdarzonych, akt nr 57, szukajwarchiwach.pl) walczył w powstaniu listopadowym.
Powstanie krakowskie 1846 Do spisku mającego na celu wybuch powstania narodowego wciągnął Potockiego najprawdopodobniej Karol Ruprecht. Powierzonym Potockiemu zadaniem było opanowanie Siedlec i przecięcie Rosjanom drogi przemarszu w stronę Warszawy. Datę wybuchu powstania wyznaczono na noc z 21 na 22 lutego 1846. Ostatecznie powstanie objęło wyłącznie Kraków, zaś akcję powstańczą w zaborze rosyjskim odwołano. Informacja o tym nie dotarła jednak do Potockiego. Jego bezpośredni zwierzchnik, Bronisław Dąbrowski dowiedziawszy się 20 lutego o rozbiciu spiskowców w Wielkopolsce porzucił konspirację i zbiegł do Prus.
Nieświadomy wypadków Potocki, z grupą kilkunastu ludzi przystąpił do realizacji założonego planu. Udało mu się opanować siedlecki odwach, zabijając jednego z żandarmów i raniąc pięciu innychTomasz Zadrożny, Pantaleon Potocki - powstaniec z Cisia, Prestiż. Magazyn lokalny, Nr 2/2017, s. 7. Następnie wkroczył na odbywający się w resursie kupieckiej bal karnawałowy, w którym uczestniczyli m.in. prezydent Siedlec i naczelnik powiatu. Potocki bezskutecznie nawoływał obecnych do powstania. Rozczarowany fiaskiem akcji rozpuścił swój niewielki oddział i prawdopodobnie zamierzał uciec za granicę. Wraz z dwoma towarzyszami (Stanisław Kociszewski i Władysław Żarski, obaj aplikanci w sądach warszawskich) udał się w stronę rodzinnego domu w Cisiach, aby zabrać pieniądze na drogę. Do dworu nie dotarł. Ukrył się w młynie niedaleko Kotunia, który Potoccy dzierżawili Janowi Jaworskiemu. Obawiając się patroli wojsk rosyjskich, Pantaleon Potocki polecił Jaworskiemu, który był jego przyjacielem z dzieciństwa, skontaktowanie się z rodziną w Cisiu. Młynarz jednak zamiast tego powiadomił o przybyszu chłopów z Kotunia, którzy postanowili go ująć, licząc na nagrodę od zaborcy. Broniąc się, Potocki zastrzelił jednego z nich - niejakiego Antoniego Kryckiego. Został jednak pojmany i wydany żandarmom. Jego dwaj towarzysze zostali schwytani w pobliskiej wsi Pieróg, również przy udziale miejscowych chłopówWłodzimierz Witczuk, Szkice do dziejów zachodnich przedproży Siedlec, Cisie-Zagrudzie 2002-2012, s. 50. Wszyscy trzej zostali przewiezieni do warszawskiej Cytadeli, gdzie 16 marca stracono Kociszewskiego i Żarskiego. Natomiast Potocki został z powrotem przewieziony do Siedlec, gdzie 17 marca 1846 o godzinie 15. powieszono go publicznie na targu miejskim (obecnie skrzyżowanie ulic Sienkiewicza i Świętojańskiej).
Ku jego pamięci 3 maja 1919 r. mieszkańcy postawili krzyż w miejscu egzekucji.
Bibliografia Agaton Giller, "Podróż więźnia etapami do Syberyi w roku 1854"
Przypisy
Potocki, Pantaleon Pantaleon Potocki, Pantaleon Potocki, Pantaleon Potocki Potocki Potocki, Pantaleon Potocki, Pantaleon