Sępnik czarny, urubu czarny (Coragyps atratus) – gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych (Cathartidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Coragyps. Zamieszkuje teren obu Ameryk: południowe i wschodnie stany USA, Meksyk, Amerykę Centralną i prawie całą Amerykę Południową, poza jej południową częścią. Z reguły osiadły. Nie jest zagrożony.
Taksonomia Takson po raz pierwszy formalnie opisał niemiecki przyrodnik Johann Matthäus Bechstein w 1793 roku, nadając mu nazwę Vultur atratus. Autor zaczerpnął tę nazwę z tekstu Williama Bartrama z 1791 roku, który wymienił ten gatunek (jako „Vultur atratus, black vulture or carrion crow”) wśród ptaków zamieszkujących Florydę i Karolinę, nie zamieszczając jednak żadnego opisu. Bechstein jako miejsce typowe wskazał rzekę St. Johns na Florydzie. Gatunek ten jest jedynym przedstawicielem rodzaju Coragyps utworzonego przez Emmanuela Le Maouta w 1853 roku.
Etymologia Nazwa rodzajowa: korax, κορακος korakos „kruk” (tj. czarny), od κρωζω krōzō „krakać”; γυψ gups, γυπος gupos „sęp”. Epitet gatunkowy: „ubrany w żałobę”, od ater „czarny”.
Podgatunki Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) i autorzy AviList uznają C. atratus za gatunek monotypowy, z kolei autorzy Handbook of the Birds of the World wyróżniają trzy podgatunki: C. a. atratus (Bechstein, 1793) – południowe i wschodnie USA oraz północny Meksyk. C. a. brasiliensis (Bonaparte, 1850) – tropikalny Meksyk, Ameryka Centralna, północna i wschodnia Ameryka Południowa na południe po środkową Argentynę (prowincja Río Negro). C. a. foetens (M.H.C. Lichtenstein, 1817) – zachodnia Ameryka Południowa na południe po środkowe Chile (północny region Aysén) i południową Argentynę (południowo-zachodnia prowincja Santa Cruz).
250px|mały|Sępnik czarny sfotografowany w Panamie Morfologia Wymiary Długość ciała 56–74 cm; masa ciała 1100–1940 g; rozpiętość skrzydeł 133–160 cm. Wygląd Najmniejszy z kondorów. Upierzenie całego ciała czarne. Skrzydła szerokie, ogon krótki. Nieopierzona, łupkowoszara głowa.
Ekologia i zachowanie Biotop Zamieszkuje w dużych stadach różne środowiska – od leśnego i otwartego po tereny zurbanizowane. Gniazdo Gnieździ się we wnękach skalnych, spróchniałych pniach starych drzew, załomach murów lub na ziemi pod osłoną krzewów. Jaja Samica składa 2–3 jaja. Wysiadywanie i opieka nad pisklętami Jaja wysiadywane są przez okres 38–45 dni przez obydwoje rodziców. Młode pozostają pod bezpośrednią opieką rodziców przez 90 dni, a następnie towarzyszą im wiele lat w poszukiwaniu pokarmu. Pożywienie Najczęściej odżywia się padliną, ale nie gardzi również drobnymi kręgowcami i owadami. Często żeruje w dużych grupach na wysypiskach śmieci.
Pomimo tego, że większość sępów ma słabe powonienie i poszukuje pożywienia wzrokiem, to sępnik ma tak dobry węch, że w Ameryce wykorzystuje się go do wykrywania nieszczelności rurociągów. Stoddart w 1980 roku opisał przypadki, gdzie stada urubu czarnego koncentrowały się wokół miejsca wydobywania się gazu z zawartością silnie pachnącego zgnilizną merkaptanu.
Status zagrożenia i ochrona Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje sępnika czarnego za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. W 2024 roku szacowano liczebność światowej populacji na 50–100 milionów dorosłych osobników. Globalny trend liczebności populacji nie jest znany.
Mimo braku naturalnych wrogów, w wielu regionach stał się rzadki głównie ze względu na brak odpowiednich miejsc gniazdowania. W Kanadzie, Meksyku i Stanach Zjednoczonych jest objęty ochroną gatunkową.
Przypisy Systematyka i nazwa polska za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Kondorowate Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Ptaki Ameryki Północnej Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1793 roku