Wyrakowate, wyraki, tarsjusze (Tarsiidae) – rodzina drapieżnych ssaków naczelnych z infrarzędu wyrakokształtnych (Tarsiiformes) w podrzędzie wyższymi naczelnymi (Haplorrhini). Stanowią jedyną wśród ssaków naczelnych rodzinę o wyłącznie drapieżnym trybie życia.
Zasięg występowania left|thumb|Obszar występowania wyrakowatych Wyraki żyją na Borneo, Celebesie i południowej Sumatrze (w Indonezji) oraz w południowych Filipinach.
Charakterystyka Długość ciała 9,7–15 cm, ogona 14,7–31 cm; masa ciała samic 52–143 g, samców 48,1–153 g. Oczy bardzo duże, skierowane do przodu – nieproporcjonalne do głowy. Szyja krótka i bardzo zwrotna, umożliwia obrót głowy o blisko 180°. Kończyny tylne dłuższe. Posiadają długi ogon. Sierść krótka, gęsta, barwy brązowej. Wydłużone kości stępu pozwalają wyrakom wykonywać bardzo precyzyjne skoki. Przeciętna skoczność 1,5 m, a maksymalna do 6 m. Charakterystyczny dla wyraków jest brak ośrodków węchowych w mózgu.
Prowadzą nocny, nadrzewny tryb życia. Są przede wszystkim owadożerne – chwytają owady, skacząc na nie. Ale nie gardzą też ptakami, wężami, jaszczurkami i nietoperzami.
Znane od eocenu Europy. Najlepiej poznany gatunek to wyrak upiorny (Tarsius tarsier).
Podział systematyczny Do rodziny należą następujące występujące współcześnie rodzaje: Cephalopachus – jedynym przedstawicielem jest Cephalopachus bancanus – wyrak sundajski Carlito – jedynym przedstawicielem jest Carlito syrichta – wyrak filipiński Tarsius – wyrak
Opisano również rodzaje wymarłe: Hesperotarsius Oligotarsius – jedynym przedstawicielem był Oligotarsius rarus Xanthorhysis – jednynym przedstawicielem był Xanthorhysis tabrumi .
Taksony o niepewnym statusie taksonomicznym: Tarsius eocaenus Tarsius sirindhornae
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Taksony opisane przez Johna Edwarda Graya