thumb|Fragment zagrody thumb|Dawne chałupy z Rożnowic (Rosenberga). Zagroda pogórzańska z roku 1858 przeniesiona do skansenu w Sanoku Zagroda (inaczej gospodarstwo, siedlisko, obejście) – zespół budynków oraz urządzeń ulokowanych na ograniczonej przestrzeni, stanowiących mieszkanie rodziny chłopskiej i jednocześnie część indywidualnego gospodarstwa rolniczego.
Pod względem społecznym zagroda jest siedzibą rolniczej rodziny, pod względem technicznym - częścią składową osady (wsi, osiedla), pod względem kompozycyjnym - zwartą grupą zabudowań i roślinności w krajobrazie.
Zagroda, jako zespół budynków, składa się najczęściej z domu mieszkalnego, budynków inwentarskich (jak np. obora, chlew, kurnik), budynków magazynowych (np. spichlerz, stodoła, piwnice, szopy), innych budynków gospodarskich i warsztatowych. Zabudowania najczęściej otoczone są płotem i ustawione wokół wewnętrznego podwórza.
Uwarunkowania Kształt i wielkość zagrody zależy od wielu czynników. Są to m.in.:
charakter produkcji, warunki przyrodnicze, kształt wsi, tradycje budowlane regionu.
Typy zagród Ze względu na kształt siedliska:
zagrody czworoboczne na planie prostokątnym lub zbliżonym do kwadratu, w tym zagrody wydłużone, na siedliskach o kształcie mocno wydłużonego prostokąta z zabudową ulokowaną w jednej linii, zagrody o nieregularnym kształcie (np. wieloboku).
Ze względu na liczbę budynków:
zagrody jednobudynkowe (jednodworczne, chyże) gdzie w jednym budynku znajdowały się pomieszczenia mieszkalne i gospodarcze, zagrody wielobudynkowe składające się z dwóch i więcej budynków w różnym ułożeniu.
Ze względu na układ: otwarta – budynki nie stykają się ze sobą, są wolnostojące zwarta – budynki stykają się ze sobą zamknięta – podwórze jest ściśle otoczone budynkami lub budynkami połączonymi parkanem i bramą; np. okólnik, grażda
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Budownictwo ludowe Kategoria:Historia chłopów Kategoria:Ruralistyka Kategoria:Rolnictwo