mały|Śluza wodna w Białej Górze mały|Zamek w Malborku nad Nogatem Nogat – rzeka będąca wschodnim ramieniem ujściowym Wisły, oddzielona od drugiego z ramion, Leniwki, śluzą w Białej Górze. Żeglowna na całej długości. Uchodzi licznymi odnogami do Zalewu Wiślanego, tworząc niewielką deltę.
Długość rzeki wynosi 62 km, a powierzchnia jej dorzecza 1330 km².
Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z 2002 r. ws. klasyfikacji śródlądowych dróg wodnych, Nogat jest rzeką klasy żeglownej II.
Dopływy: Liwa, Młynówka Malborska, oba prawobrzeżne.
Ze względu na wartości przyrodnicze, ujściowy odcinek rzeki został objęty ochroną w postaci rezerwatu Ujście Nogatu i Obszaru Chronionego Krajobrazu Rzeki Nogat. Dolny odcinek stanowi granicę województw pomorskiego i warmińsko-mazurskiego.
Historia regulacji Dawniej rzeka stanowiła jedno z głównych ramion Wisły i spływało nią 87% wód wiślanych. W związku z obniżeniem się poziomu lustra wody w Nogacie podjęto próbę regulacji układu rzecznego i w 1553 przekopano kanał pod Białą Górą, który uratował rzekę od wyschnięcia. Większość wód zaczęła płynąć Nogatem, a Wisła straciła żeglowność na odcinku Biała Góra – Gdańsk. Niedobór wody dla Gdańska i nadmiar dla miejscowości położonych nad Nogatem, wywołał wieloletnie spory. W 1612 wybudowano tamę, która w czasie wojen szwedzkich uległa zniszczeniu, powodując ponowne spory i komplikacje stosunków wodnych. Dopiero w 1848 zatwierdzono projekt odgałęzienia Nogatu od Wisły 4 km poniżej Białej Góry w miejscowości Piekło, w tym celu przekopano kanał, wzniesiono drewniany jaz przeciw krze lodowej i wybudowano wały przeciwpowodziowe z tzw. wielkim upustem, służącym do odprowadzania wód Liwy do Nogatu. W 1879 podwyższono wał przeciwpowodziowy Wisły i przebudowano wielki upust. Po przerwaniu wału i zalaniu Żuław Elbląskich w 1888 zdecydowano o uregulowaniu Wisły. W 1900 nastąpiło prawie całkowite odcięcie dopływu wody z Wisły do Nogatu. Rzekę Nogat skanalizowano przez trzy stopnie wodne: Michałowo, Rakowiec i Szonowo, utrzymując w ten sposób stały poziom wód, umożliwiając ruch statków. W 1930 wybudowano małą śluzę w ujściu Liwy do NogatuPod. red. Roberta Goni i Włodzimierza Bykowskiego, Dolina Dolnej Wisły dla ciekawych – przewodnik przyrodniczo-turystyczny, TPDW, ZPKChiN, Apeiron. Świecie, 2010. Wydanie I, , .
Miejscowości nad Nogatem Biała Góra (śluza) – prawy brzeg Pogorzała Wieś – lewy brzeg Kraśniewo - lewy brzeg Grobelno – lewy brzeg Malbork Czerwone Stogi – lewy brzeg Kamienice – lewy brzeg Malbork-Rakowiec (śluza) – prawy brzeg Szawałd – lewy brzeg Janówka – prawy brzeg Półmieście – lewy brzeg Michałowo (śluza) – lewy brzeg Wierciny – lewy brzeg Jazowa – lewy brzeg Kępki – lewy brzeg Kępiny Małe – lewy brzeg Bielnik Drugi – prawy brzeg Kępiny Wielkie – prawy brzeg Osłonka – lewy brzeg
Zobacz też Rzeki w Polsce Pętla Żuławska
Przypisy
Linki zewnętrzne Więcej informacji o węźle wodnym w Białej Górze
Przewodnik Piotra Saleckiego po Nogacie dla żeglarzy i turystów wodnych Archiwalne zdjęcia rzeki w bibliotece Polona
Kategoria:Rzeki w Polsce Dorzecze Nogatu Kategoria:Wisła (rzeka)