Porucznik (por.) – oficerski stopień wojskowy występujący w większości armii świata. W Wojsku Polskim zaliczany jest do korpusu oficerów młodszych. Niższym stopniem jest podporucznik, a wyższym kapitan. Polski oficer w stopniu porucznika na naramiennikach nosi trzy gwiazdki.

Obecnie w WP zawodowi oficerowie posiadający stopień porucznika głównie pełnią służbę na stanowiskach szefów i oficerów sekcji sztabów batalionów/dywizjonów oraz zastępców dowódców kompanii/baterii. Są to stanowiska, które przygotowują do objęcia stanowiska dowódcy kompanii/baterii (przewidziane dla kapitanów).

W XVI wieku był zastępcą hetmana w dowodzeniu całym wojskiem, jego częścią lub częścią szyku. W końcu XVI wieku zastępca dowódcy roty. W drugiej połowie XVII wieku dowódca chorągwi, a dowódcy chorągwi pułkownikowskich byli faktycznymi dowódcami pułków często tytułowanymi pułkownikami.

Stopień porucznika występuje również w Straży Granicznej, Służbie Więziennej, Służbie Ochrony Państwa, Agencji Wywiadu, Służbie Wywiadu Wojskowego, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Odpowiednikiem tego stopnia w policji jest komisarz, w Państwowej Straży Pożarnej kapitan, a w Służbie Celno-Skarbowej komisarz.

Etymologia „Porucznik” wywodzi się z występującego w staropolszczyźnie czasownika „poruczyć”, czyli ‘oddać w czyje ręce z zaufaniem, powierzyć’, który z kolei wywodzi się od słowa „ręka”. Pierwotnie słowo „porucznik” miało znaczenie bardziej ogólne: ‘ten, któremu co poruczono, pełnomocnik, posłannik, zastępca’.

Oznaczenia Oznaczenie stopnia na czapce garnizonowej lub rogatywce składa się z wąskiego galonu umieszczonego na całej długości łuku daszka oraz z trzech gwiazdek umieszczonych na środku otoku. Na berecie i furażerce oznaka stopnia składa się z jednej belki i trzech gwiazdek. Natomiast na naramiennikach znajdują się trzy gwiazdki (bez belki). W Wojsku Polskim II Rzeczypospolitej, Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie oraz w Ludowym Wojsku Polskim do 1952 roku stopień ten był opisywany dwiema gwiazdkami.

Zgodnie z przepisami ubiorczymi żołnierzy Wojska Polskiego z 1972 roku porucznik nosił trzy gwiazdki umieszczone na środku taśmy otokowej w linii równoległej do krawędzi taśmy; odległość między ramionami gwiazdek wynosiła 2 mm. Na daszku czapki garnizonowej – jeden galon szerokości 6 mm, naszyty w odległości 6 mm od krawędzi daszka na całej długości jego łuku. Na beretach i furażerkach – jeden pasek na lewej stronie beretu (furażerki) długości 3 cm szerokości 5 mm, umieszczony pod kątem 45° w stosunku do dolnej krawędzi beretu (furażerki) oraz trzy gwiazdki rozmieszczone w linii prostej nad środkiem paska – prostopadle do jego położenia. Pierwszą gwiazdkę umieszczano w odległości 5 mm od paska do podstawy jej ramion, drugą gwiazdkę i następną – w odległości 5 mm od wierzchołka ramienia pierwszej gwiazdki do kąta wklęsłego ramion drugiej gwiazdki. Na naramiennikach trzy gwiazdki umieszczone wzdłuż linii prostej biegnącej przez środek naramiennika: pierwsza umieszczona w odległości 1,2 cm od wszycia rękawa, druga w odległości 5 mm od wierzchołka ramienia pierwszej gwiazdki do kąta wklęsłego między dwoma ramionami drugiej gwiazdki, trzecia podobnie jak druga.

W myśl Przepisu Ubioru Polowego Wojsk Polskich r. 1919: na środku naramiennika wzdłuż dwie gwiazdki haftowane oksydowanymi nićmi lub wytłaczane pięciopromienne, o ostrych promieniachDługość promienia od środka – 1 cm.. Na czapce na szwach wierzchu pojedynczy srebrny, oksydowany, płaski, szerokości 5 mm, sznurek. Na górnej krawędzi otoku dokoła, jeden takiż sznurek. Z przodu otoku dwie gwiazdki.

W Wojsku Polskim Królestwa Kongresowego oznaką stopnia były szlify gładkie bez frędzli z 1 paskiem, a od 1827 roku 2 gwiazdki. Na srebrnych epoletach gwiazdki złote, a na złotych gwiazdki srebrne.

W Armii Księstwa Warszawskiego oznaką stopnia były epolet z frędzlami na lewym ramieniu, a na prawym ramieniu kontrepolet (naramiennik bez frędzli). Na taśmie jedwabny pręcik karmazynowy. Naramienniki jazdy posiadały taśmy w karpią łuskę.

W Wojsku polskim w okresie Sejmu Wielkiego i w wojsku Kościuszki oznaką stopnia były 3 gwiazdki.

Stopnie porucznika w innych krajach

Afganistan: Lomri Baridman Albania: Toger Angola: Primeiro Tenente Argentyna: Teniente Primero (Wojska Lądowe); Primer Teniente (Lotnictwo) Austria: Oberleutnant Białoruś: Cтаршы лейтэнант (transkryp. starszy lejtenant) Belgia: Lieutenant Bhutan: Deda Gom Bośnia i Hercegowina: Poručnik Brazylia: Primeiro Tenente Bułgaria: Cтарши Лейтенант (transkryp. starszi lejtenant) Kambodża: Ak-no-say-ney-tor Republika Zielonego Przylądka: Primeiro Tenente Chińska Republika Ludowa: 中尉 (Zhōngwèi) Cesarstwo Chińskie (Dynastia Qing): 副軍校 (Fù jūn xiào) Chorwacja: Natporučnik Kuba: Primer Teniente Cypr: Ypolokhagos (Wojska Lądowe); Yposminagos (Lotnictwo) Czechy: Nadporučík Dania: Premierløjtnant Dominikana: Primer Teniente Estonia: Leitnant Finlandia: Luutnantti Gruzja: უფროსი ლეიტენანტი (Up’rosi Leytenanti) Grecja: Ypolokhagos (Wojska Lądowe); Yposminagos (Lotnictwo) Węgry: Főhadnagy Indonezja: Letnant Satu Iran: ستوان یكم (Setvan Yekom) Irlandia: Lieutenant (angielskojęzyczne); Lefteanant (irlandzkojęzyczne) Izrael: סגן (Segen) Japonia: Nitō Rikui Kazachstan: Cтарший Лейтенант (transkryp. starszyj lejtenant) Północna Korea i Południowa Korea: 중위 (Jungwi) Laos: Roithõäkäd Łotwa: Virsleitnants Luksemburg: Premier Lieutenant Malezja: Leftenan Nepal: Upa-Senani Macedonia: Поручник (transkryp. porucznik) Mongolia: Ахлах дэслэгч (Ahlah deslegcz) Mozambik: Tenente Holandia: Eerste Luitenant Nikaragua, Paragwaj i Urugwaj: Teniente Primero Norwegia: Løytnant Pakistan: Lieutenant Portugalia: Tenente Rumunia: Locotenent Rosja: Cтарший Лейтенант (starszyj lejtienant, skrótowo – starlej) Serbia: Поручник (transkryp. porucznik) Słowacja: Nadporučík Słowenia: Nadporočnik Szwecja: Löjtnant Szwajcaria: Oberleutnant (niemieckojęzyczne); Premier Lieutenant (francuskojęzyczne); Primotenente (włoskojęzyczne) Tajwan: Chungwei Tajlandia: Roi Tho Turcja: Üsteğmen Ukraina: Cтарший лейтенант (transkryp. starszyj łejtenant, поручник (porucznyk) USA: First Lieutenant Uzbekistan: Katta Leytenant Wietnam: Trung úy Jugosławia: Поручник (porucznik)

Zobacz też Lejtnant

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Stopnie wojskowe