Żelazna – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie skierniewickim, w gminie Skierniewice.

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie rawskim ziemi rawskiej województwa rawskiegoCorona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Do końca XIX wieku Żelazna była własnością rodziny Łuszczewskich herbu Korczak, fundatorów miejscowego kościoła i kaplicy grobowej na miejscowym cmentarzu, a następnie Mazarakich herbu Newlin. Ostatnim właścicielem majątku był Aleksander Mazaraki junior (1887–1986), ostatni prezes Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego.

Na miejscowym cmentarzu została pochowana polska pisarka – Maria Rodziewiczówna. 11 listopada 1948 r. zwłoki Marii Rodziewiczówny przeniesiono do Alei Zasłużonych na warszawskich Powązkach.

Do najważniejszych obiektów należą: klasycystyczny kościół z XVIII wieku dwór Mazarakich z końca XIX wieku cmentarz z kaplicą Łuszczewskich z XIX wieku, oraz grobami okolicznych ziemian: Mazarakich i Strakaczów budynek dawnej krochmalni z XIX wieku (wzniesionej przez Aleksandra Mazaraki seniora) figura Matki Boskiej na wyspie na jeziorze w parku dworskim, wystawiona dla upamiętnienia powstania styczniowego.

We dworze Łuszczewskich ma swoją siedzibę Dyrekcja Zakładu Doświadczalnego SGGW, który jest również właścicielem większości okolicznych pól oraz zabudowań dawnej krochmalni.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa skierniewickiego.

Zabytki Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty: zespół kościoła parafialnego pw. Wszystkich Świętych, XVIII w., XIX w.: kościół, nr rej.: 534-XII-19 z 29.04.1950 oraz 289 z 29.12.1967 dzwonnica, nr rej.: 534-XII-19 z 29.04.1950 oraz 919 z 29.12.1967 cmentarz kościelny, nr rej.: 918 z 21.12.1992 cmentarz rzymskokatolicki, XIX w., nr rej.: 879 A z 10.04.1992 zespół dworski, XIX/XX w.: dwór, nr rej.: 596 z 28.07.1983 park, nr rej.: 530 z 5.05.1980

Przypisy

Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo rawskie) *