Wilkowyja – wieś sołecka w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie jarocińskim, w gminie Jarocin. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa kaliskiego.

Historia Powstanie wsi datuje się na 1243. We wsi, na lewym brzegu Lutyni, znajduje się nieczynny drewniany młyn wodny, który opisał Jarosław Iwaszkiewicz w opowiadaniu Młyn nad Lutynią (1946). Wilkowyja była w średniowieczu grodem kasztelańskim. W XIV-XV w. była własnością Zarembów Żerkowskich i wchodziła w skład dóbr radlińskich. W 2 poł. XV w. wieś była własnością Łodziów Bnińskich, a następnie Radlińskich, Opalińskich i Włoszakowickich. Ostatnim z Opalińskich był Piotr, wojewoda łęczycki, starosta międzyrzecki. Jego córka Ludwika w 1700 r. poślubiła Jana Kazimierza Sapiehę. Zadłużone dobra koźmińskie i radlińskie przeszły w 1791 r. w ręce hrabiego Adolfa Kalkreutha. Od rządu pruskiego odkupił je w 1840 r. szambelan króla pruskiego Władysław Radoliński. Jemu to zawdzięczamy budowę neogotyckiego kościoła w 1855 roku w miejscu istniejącego wcześniej drewnianego.

Kościół i parafia W centrum wsi, na skrzyżowaniu dróg wznosi się neogotycki kościół św. Wojciecha. Na fasadzie wieży herb Leszczyc (Bróg) Radolińskich - fundatorów kościoła i data budowy - 1855.

Parafia w Wilkowyja jest uważana za jedną z najstarszych w Wielkopolsce. Świadczy o tym choćby patronat św. Wojciecha, a kościoły poświęcone Wojciechowi należą do najstarszych. Pierwotny budynek sakralny zapewne drewniany, został wzniesiony w XI, najpóźniej w XII wieku. Co do tego panuje zgoda wśród historyków. Natomiast jest rzeczą wątpliwą, iż istniała tutaj kaplica już w końcu X, w której rzekomo miał Wojciech odprawiać mszę św. Należy to raczej do legendy. Z drugiej strony jest prawdopodobne, że przyszły święty podążał do Gniezna starym szlakiem Śląsk - Pomorze, a ten wiódł przez Wilkowyję. Pierwsza pewna informacja o kościele w Wilkowyi pochodzi z 1276 roku. Wypada jeszcze wspomnieć, że obecną murowaną świątynie wznosił w połowie XIX wieku hr. Władysław Radoliński, a konsekrował w 1892 roku biskup poznański Edward Likowski.

W czasie II wojny światowej Niemcy zamknęli kościół dla wiernych. Kościół został okradziony wraz z dzwonami. Do parafii należy także miejscowość Tarce, w której znajduje się kaplica filialna p.w. Miłosierdzia Bożego. Parafię obecnie zamieszkuje 3250 osób.

Wieś Sama miejscowość jest znacznie starsza od parafii. Najwcześniejsze ślady osadnictwa pochodzą z okresu kultury łużyckiej (1200 - 400 p.n.e). Prawdopodobnie pierwotnie zasiedlone były tereny wyżej położone, dopiero w późniejszym czasie osadnictwo przeniosło się w dół, w dolinę Lutyni. Lutynia pojawia się w dokumentach przywileju wydanym w 1299 roku przez Władysława Łokietka, w którym władca ogłasza sprzedanie Słupi.

Na początku listopada 1939 roku, czyli w początkowym okresie wojny zawiązała się 5-osobowa grupa konspiracyjna. W jej skład weszli pochodzący z Wilkowyi Stefan Bugaj ps. 'Marcin', Franciszek Wieruszewski, Antoni Rybka, Józef Zygmunt i Franciszek Rzepczyk. Po pewnym czasie dołączył do tzw. piątki Stefan Zygmunt składając jak pozostali przysięgę dotyczącą dotrzymania obietnicy. W lasach tarzeckich w obrębie miejscowości Wilkowyja-Kadziak-Łuszczanów ukryli radio, karabin maszynowy, kilka pistoletów i amunicję. W roku 1941 przełożonym grupy został Franciszek Lubiatowski "Andrzej".

Zobacz też Wilkowyja Zakrzew

Strona o Wilkowyi

Przypisy

Kategoria:Wilkowyja (powiat jarociński)