thumb|Nieoficjalny herb wsi Popowo Popowo – niewielka wieś sołecka w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, w gminie Wronki, przy drodze wojewódzkiej nr 150.

Podział +Integralne części wsi Popowo SIMC Nazwa Rodzaj0533073 Aleksandrowo część wsi (do 2023 r.) 0533080 Krasnobrzeg część wsi (do 2023 r.)0533096 Krzywołęka część wsi0533104 Szklarnia część wsi (do 2023 r.)

Historia Wieś pierwotnie związana była z Wielkopolską i istnieje co najmniej od początku XVI wieku. Po raz pierwszy odnotowana została w języku łacińskim z 1508 pod nazwą „Popovo”, a w 1553 „Popowo Minor”.

Miejscowość była początkowo królewszczyzną, własnością królewską należącą do królów polskich, a później wsią szlachecką należącą do polskiej szlachty z rodu Górków herbu Łodzia, a także do Czarnkowskich herbu Nałęcz III oraz Borek-Gostyńskich herbu Gryzimia, Rogozińskich i Łąckich. W 1508 wieś leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Koronie Królestwa Polskiego. W latach 1508–1580 należała do parafii biezdrowskiej, a w 1553 odnotowana w parafii Wronki.

Pierwsze wzmianki z lat 1508–1565 odnotowują wodny młyn popowski o jednym kole wodnym, którego koło zobrazowane zostało w herbie miejscowości. Miejscowość w początku XVI wieku stała się własnością szlachecką. W 1515 król polski Zygmunt I Stary, w zamian za zrzeczenie się prawa dziedzicznego do miast królewskich Pobiedziska i Kościana oraz do kwoty 8000 złotych, nadał kasztelanowi poznańskiemu Łukaszowi z Górki na prawie dziedzicznym zamek Wieleń wraz z miastami Wieleń oraz Wronki, a także z okolicznymi wsiami, a w tym m.in. z wsią Popowo. W 1565 dobra królewskie Wieleń, w tym Popowo, znajdowały się w posiadaniu starosty kolskiego Stanisława z Górki.

W 1557 wojewoda brzeski i kujawski Łukasz III Górka sprzedał z zastrzeżeniem prawa odkupu kasztelanowi santockiemu Mikołajowi Borkowi Gostyńskiemu miasto Wronki oraz wsie Biezdrowo, Popowo, Klempicz i Zakrzewo za 10000 złotych. W 1562 Mikołaj Gostyński dobra te z powrotem wydzierżawił za 10000 złotych Łukaszowi Górce. W 1568 Łukasz z Górki wojewoda poznański sprzedał kasztelanowi śremskiemu Wojciechowi Czarnkowskiemu miasto Wronki wraz z wsiami, w tym m.in. z Popowem, za 77 000 złotych, a Wojciech Czarnkowski zapisał żonie Barbarze córce zmarłego Andrzeja z Górki oraz siostrze Łukasza po 25 000 złotych posagu oraz wiana na 1/4 dóbr Czarnków oraz na połowie dóbr Wronki, w tym m.in. na Popowie.

Miejscowość odnotowały także historyczne rejestry podatkowe dzięki, którym znamy stosunki własnościowe we wsi. W 1553 we wsi miał miejsce pobór z 2,5 łana. W 1563 pobrano podatki z 3 łanów oraz młyna o jednym kole wodnym. W 1565 w Popowie było 6 kmieci gospodarujących na 6 śladach, 4 zagrodników oraz młynik o jednym kole korzecznym na stawie położonym na strudze zwanej „Zdroje” biegnącej przez środek wsi. W 1565 odnotowano, że struga ta poruszała młyn wodny oraz zasilała w wodę trzy stawy o następujących rozmiarach: pierwszy 4 x 1,5 sznura, głęboki na wysokość jednego człowieka (oryg. „na mężu”), drugi 1,5 na jeden sznur, który głęboki był na 6–8 łokci oraz trzeci w rozmiarze 4 x 1 sznur, głęboki na 6 łokci. W 1577 pobór z Popowa zapłacił kasztelan rogoziński Wojciech Czarnkowski. W 1580 pobór zapłaciła wdowa po Wojciechu kasztelanie rogozińskim Barbara Rogozińska.

W 1590 woźny sądu ziemskiego w zastaw wartości 3000 złotych, obejmujący wieś Biezdrowo wraz z młynem, role zwane „Smęty” w Nowej Wsi koło Wronek oraz „Krzywą Łąkę” w Popowie wwiązał chorążego poznańskiego Mikołaja Łąckiego. Dobra te były wówczas w posiadaniu Barbary Rogozińskiej wdowy po kasztelanie rogozińskim Wojciechu Czarnkowskim oraz jej synów: późniejszego wojewody kaliskiego Andrzeja oraz Piotra Czarnkowskiego.

W 1708 założono tutaj wieś olęderską wraz z cmentarzem. W 1790 osada ta miała około 80 mieszkańców i trzynaście domów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. thumb|180px|Fragment cmentarza

W 1815 zamieszkiwali tutaj wyłącznie protestanci, którymi najczęściej byli osadzani na tych ziemiach Olędrzy. W 1845 wieś liczyła już 24 domostwa, a na 226 ewangelików przypadało siedmiu katolików. W 1911 zamieszkiwał tu jeden Polak (kowal). Po I wojnie światowej wieś wróciła do Polski i zaczęli tu napływać liczni Polacy (w 1929 na 217 Niemców przypadało 67 Polaków). W 1945 wszystkich Niemców wysiedlono. W początkach XXI wieku odnowiono cmentarz ewangelicki (ekshumacje), przekształcając go w lapidariumPiotr Pojaskal, tekst na tablicy informacyjnej in situ.

W latach 1975–1998 wieś należała administracyjnie do województwa pilskiego.

Obiekty cmentarz ewangelicki w Popowie, Ośrodek Szkoleniowy należący do klubu piłkarskiego Amica Wronki; po fuzji z Lechem Poznań stał się własnością Lecha.

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () GUS. Rejestr TERYT

Bibliografia

Linki zewnętrzne