Nowy Dwór – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kościańskim, w gminie Krzywiń.

Podział i położenie wsi +Integralne części wsi Nowy Dwór SIMC Nazwa Rodzaj 0372730 Szurkowo przysiółek

W pobliżu wsi przebiega droga wojewódzka nr 308.

Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku. Pierwszy zachowany zapis pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1382 (według zachowanej kopii z lat 1582-1586) gdzie odnotowano ją pod zlatynizowaną nazwą „Nova Curia”, 1400 „Noua Curia”, 1435 (wg zachowanej kop. XVII-XVIII wieku) pod staropolską nazwą „Nowydwor”, 1563 „Nowedwor”.

Po rozbiorach Polski Prusacy używali również niemieckiej nazwy „Neuhof'”.

Historia Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była wsią kościelną należącą do zakonu benedyktynów z opactwa lubińskiego i stanowiła majątek konwentu. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1563 miejscowość leżała w powiecie kościańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego w parafii Lubiń.

Źródła historyczne odnotowały prepozytów wsi z ramienia konwentu z lat 1382-1541. W latach 1382-1386 funkcję tę pełnił Mikołaj, 1400 Jarosz, 1411 Mikołaj,, 1424 Mikołaj, 1435-1444 Wojciech, 1444, 1446 Gerald, 1447-1451 Stanisław, 1460 Wojciech, 1463-1464 Jan, 1467 Andrzej, 1480 Brykcy, 1488 Marcin, 1497 Andrzej,1530 Jan, 1531-1535 Łukasz, 1540 Stanisław, 1541 Grzegorz. Zapis z 1386 odnotował drogę z Nowego Dworu do Krzywinia. W 1456 zmarł Stanisław Górecki konwers i zakonnik lubiński, który dał 10 grzywien na ornat dla kościoła klasztornego w Lubiniu oraz 100 owiec dla konwentu do folwarku w Nowym Dworze.

W 1466 Wojciech opat lubiński inkorporował wieś Marzyszewo, uprawianą przez mieszczan z Krzywinia, do wspólnego majątku użytkowanego przez konwent lubiński, na który to majątek składały się wieś Gierłachowo i folwark (łac. „allodium”) Nowy Dwór. Biskup poznański Andrzej Bniński potwierdził tę decyzję opata lubińskiego.

Miejscowość odnotowały także zapisy podatkowe z XVI wieku. W 1563 we wsi miał miejsce pobór podatkowy, który zapłacili zagrodnicy oraz wiatrak doroczny. W 1571 pobór ze wsi od 4 zagrodników oraz wiatraka dorocznego. W 1580 pobrano podatki od 5 zagrodników, 4 komorników, a rataj, najemny pracownik zatrudniany do orki (łac. „colonus”) zapłacił od jednego pługa.

Wieś Nowy Dwór położona była w 1580 roku w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskimAdolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, Warszawa 1883, s. 76..

Zabory Polski W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość wzmiankowana jako Nowy Dwór należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Kosten rejencji poznańskiej. Nowy Dwór należał do majątku Jerka, którego właścicielem był wówczas (1846) rząd pruski w Berlinie (w Jerce znajdował się urząd pruski). W skład majątku Jerka wchodziło łącznie 16 wsi. Według spisu urzędowego z 1837 roku Nowy Dwór liczył 109 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 18 dymów (domostw).

Pod koniec XIX wieku wieś z folwarkiem liczyła 812 mórg rozliczeniowych. W Nowym Dworze było wtedy 28 dymów i 247 mieszkańców. 213 z nich było katolikami, a 34 ewangelikami.

Okres PRL W latach 1975–1998 wieś należała administracyjnie do województwa leszczyńskiego.

Turystyka Przez Nowy Dwór przebiega zielony szlak pieszy z Ziemina do Książa Wielkopolskiego.

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()

Bibliografia