Cieśle – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie obornickim, w gminie Rogoźno.

Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIII wieku. Pierwszy zachowany zapis o miejscowości pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1280 gdzie odnotowano ją pod zlatynizowaną staropolską nazwą „locus Czessel”, 1422 „Cessle”, 1437 „Czeszlie”, 1471 „Czesle”, 1485 „Czysle”, 1499 „Czeszelsky molendium”, 1502 „Czeszle”, 1508 „Czyesle”, 1534 „Czyeschle”, 1577 „Cieslie” .

Historia Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była tzw. królewszczyzną czyli własnością królów polskich, należącą do miasta królewskiego Rogoźno i zarządzaną w jego imieniu przez wójta rogozińskiego, a następnie własność starostwa rogozińskiego. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1437 miejscowość leżała w powiecie poznańskim Korony Królestwa Polskiego. W 1471 należała do parafii Rogoźno.

Pierwszy zapis pochodzi z 1280 z kancelarii księcia wielkopolskiego Przemysła II, który lokując miasto Rogoźno, zezwolił zasadźcom tego miasta wybudować w miejscu zwanym Cieśle, cokolwiek będą chcieli.

W 1424 odnotowano, że Dobrogost wójt z Rogoźna i posiadacz Cieśli prowadził spór z braćmi Janem Prusieckim ze wsi Pruśce i Wierzbiętą ze Smogulca, którzy byli posiadaczami wsi Jakubowo. Do czasu rozstrzygnięcia sporu kmiecie z Cieśli i z Jakubowa mieli, jak dotychczas, uprawiać płone czyli jałowe role, w przyszłości decyzja ta miała być odwołana. W 1437 Sędziwój wójt z Rogoźna sprzedał Andrzejowi z Rogalina wójtostwo w Rogoźnie i wieś Cieśle za 400 grzywien. W 1449 Andrzej, wójt z Rogoźna, dziedzic w Cieślach, był w sporze z burmistrzem i rajcami miasta Rogoźno uzyskując wyrok w sądzie polubownym według, którego wójt nie miał niepokoić mieszkańców Międzylesia i miał otrzymać ziemie przy granicy z Marlewem. W 1456 Piotr wójt w Rogoźnie był w sporze z Mikołajem niegdyś wikarym ze Słomowa z powodu rozliczeń za młyn w Cieślach, który wójt wykupił od Mikołaja. W 1485 Katarzyna ze Sprowy wdowa po Andrzeju z Kretkowa wojewodzie inowrocławskim, tenutariuszu rogozińskim, wraz z synami tenutariuszami rogozińskimi sprzedali z prawo odkupu Mikołajowi Krzyszkowskiemu z Laskowa wieś Cieśle stanowiącą oprawę Katarzyny.

W 1471 wieś nie zapłaciła podatku zwanego poradlne. W 1499 młyn zbożowy w Cieślach nie zapłacił wiardunków królewskich. W 1500 miał miejsce podział starostwa rogozińskiego pomiędzy dwóch braci tenutariuszy: Mikołaj Kretkowski otrzymał m. in. Cieśle wraz z folwarkiem. W 1508 we wsi miał miejsce pobór z młyna wodnego o jednym kole wodnym. W 1534 miał we wsi miejsce kolejny pobór o nieznanym wymiarze. W 1563 i 1577 odnotowano folwark w Cieślach. W latach 1564-1565 wieś Cieśle leżała w starostwie Rogozińskim. Urodzaj i dochód z folwarku w Cieślach podano wówczas łącznie z urodzajem folwarku zamkowego w Rogoźnie. Wysiew ziarna wyniósł: 16 ćwiertni żyta, 20 ćwiertni owsa. Odnotowano także młyn Cieśle stojący na rzece Wełnie o dwóch kołach walnych. W 1580 Krzysztof Sokołowski herbu Pomian tenutariusz rogoziński zapłacił pobór podatkowy z młyna w Cieślach o dwóch kołach wodnych.

W 1502 odnotowano, że wieś Cieśle ma narożnik ze wsiami Jakubowo i Rumnowo (obecnie to Runowo), W latach 1564-1565 odnotowano łąki w Cieslach, staw młyński na rzece Wełnie o wymiarach 9 x 3 sznurów, który był zarośnięty i w którym na potrzeby starostwa rogozińskiego łowiono w lecie sieciami rybackimi zwanymi „drgubica” oraz więcierzami ryby: szczupaki oraz okonie .

Z 1785 i 1786 zachowały się dwa plany osady Cieśle, które reprodukowane zostały w 1961 w książce „Katalog planów miast i wsi wielkopolskich” w opracowaniu Kystyny Górskiej-Gołaskiej.

Wieś położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa pilskiego.

Zabytki We wsi zachowały się zabudowania folwarku z przełomu XIX/XX w. wraz z domem rządcy, wpisanym do rejestru zabytków pod numerem A-444

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Rogoźno (gmina)