Brzeście – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Pińczów, u podnóża Garbu Pińczowskiego. Ma status sołectwa. Leży w pobliżu Pińczowa i Buska Zdroju, nad rzeką Nidą.
+Integralne części wsi Brzeście SIMC Nazwa Rodzaj 0262740 Kolonie część wsi0262757 Miasteczko część wsi0262763 Ulica Ptasia część wsi0262765Podedwórczęść wsi0262770 Zaborcze przysiółek
W Brześciu działa klub sportowy LZS Brzeście założony w 1999.
Historia Wieś istniała już w średniowieczu, jest wzmianka w dokumencie z 1385, kiedy nazywała się Brzeszcze (brzost to gatunek wiązu, brzeście to zbiorowisko brzostów – las wiązowy).
Jan Długosz wymieniał ją jako stale należącą do parafii w Pińczowie. Wspominają o niej źródła klasztoru paulinów, dotyczące sypania kopców granicznych pomiędzy Skowronnem a Brześciami, które w 1469 należały do Andrzeja Oleśnickiego. Przez kolejne wieki miejscowość ta wchodziła w skład majątków dziedziców Pińczowa.
W 1827 gościła w tutejszym dworze pisarka Klementyna z Tańskich Hoffmanowa. Przez dwa dni pobytu oglądała okolicę, a potem napisała o tym reportaż. We wsi stało wtedy 27 domów, a ludność liczyła 267 osób.
Po powstaniu listopadowym dobra ziemskie Brzeście będące własnością Jana Olrycha Szanieckiego zostały skonfiskowane za jego udział w powstaniu a on sam został skazany na karę śmierciAndrzej Dziubiński, Przechadzka po Pińczowie i okolicach, Pińczów 1992, s.16.Tygodnik Petersburski 1834, nr 89, s. 533..
W latach powstania styczniowego właścicielem Brześci był Rudolf Mieszkowski, którego dwór udzielał schronienia i pomocy partyzantom. W połowie grudnia 1863 zatrzymał się we wsi oddział konny Jana Newlina Mazarakiego; jeden z plutonów wraz z dowódcą kwaterował we dworze, reszta po chałupach. W 1864 w wyniku uwłaszczenia chłopów przeprowadzonego na mocy ukazu cara Aleksandra II Romanowa mieszkańcy Brześcia stali się właścicielami posiadanej ziemi i budynków. W 1869 folwark w Brześciu kupił profesor prawa rzymskiego Władysław Okęcki. Od 1918 znajdujący się tu dworek należał do Konstantego Okęckiego.
W wyniku agresji niemieckiej na Polskę Brzeście trafiło pod okupację niemiecką. Pod zarzutem udzielania pomocy partyzantom Batalionów Chłopskich Niemcy zamordowali 13 mieszkańców Brześcia. Po zakończeniu wojny zabitym wzniesiono pamnik na którym umieszczono napis: ZAMORDOWANYM PRZEZ HITLEROWCÓW W LATACH 1943-1944. CZEŚĆ ICH PAMIĘCI. LISTOPAD 1967 R..
Po drugiej wojnie światowej dworek w Brześciu popadł w ruinę, obecnie nie ma po nim śladu. Obecnie jest to teren zakładu hodowli zwierząt tzw. "Bycarnio".
W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Brzeście, od 1960 r. siedzibą gromady było miasto Pińczów, a w 1962 zmieniono nazwę gromady na Pińczów. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa kieleckiego.
Oświata Szkoła Podstawowa w Brześciu Przedszkole Gminno-Powiatowe w Brześciu
Układ komunikacyjny Przez Brzeście przebiega droga wojewódzka nr 766 z Morawicy 73, przecinając w odległym o około 3 km Pinczowie drogę wojewódzką nr 767 biegnie dalej na południe do Węchadłowa 768.
Zobacz też Brzeście Małe Brzeście Nowe
Przypisy Raport o stanie gminy Pińczów w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 13-14 BIP gminy, sołectwa
Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Bibliografia