mały|Urząd Gminy Wiązownica mały|Gminne Centrum Kultury mały|Szkoła podstawowa im. Sługi Bożego ks. Stanisława Sudoła w Wiązownicy mały|Zniszczony kościół, około 1915 Wiązownica – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie jarosławskim, w gminie Wiązownica, na pograniczu Doliny Dolnego Sanu i Płaskowyżu Tarnogrodzkiego. Ma status sołectwa.

Prywatna wieś szlachecka, położona w województwie ruskim, w 1739 roku należała wraz z folwarkiem do klucza Jarosław LubomirskichAdam Homecki, Rozwój terytorialny latyfundium Lubomirskich (starszej gałęzi rodu) w latach 1581-1754, w: Studia Historyczne, rok V, zeszyt 3 (58), 1972, s. 436.. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa przemyskiego.

Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 870.

Miejscowość jest siedzibą gminy Wiązownica, powiatu jarosławskiego.

Integralne części wsi +Integralne części wsi Wiązownica SIMC Nazwa Rodzaj 0612915 Bednarowo część wsi0612921 Dół część wsi0612938 Góra część wsi0612950 Pod Piwodą przysiółek0612944 Zadworze część wsi

Historia

Wiązownica była już wzmiankowana w regestrach poborowych, które zapisali poborcy podatkowi ziemi przemyskiej, w 1515 roku jako Vyazownycza (wieś posiadała 8 łanów gruntów rolnych)Wiązownica na stronie Regestru Poborowego z 1515 roku (s. 135) [dostęp 2017-07-12], 1589 roku jako WięzowniczaAleksander Jabłonowski. Źródła dziejowe. Tom XVIII, część I. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. Tom VII, część 1. Ziemie Ruskie, Ruś Czerwona Warszawa. 1902. (s. 4) [dostęp 2017-07-12], 1628Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe. Tom I, część 1. Rejestr poborowy ziemi przemyskiej 1628. Wydawnictwo WSP. Rzeszów 1997 (s. 185)[Cytat: Wiezownica: de laneis 20 cum 3 quartis agri per gr 30; pop de sinagoga fl. 2; molendinum korzecznik 1 rotae gr 12; hortulani in agris 17 per gr 6; tabernator de particula agri gr 6; inquilini pecora habentes 3 per gr 8; inquilini pauperes 13 per gr 2; artifices 2 per gr 4 .............. 13/23/0[28/22/9]], 1651Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe. Tom I, część 2. Rejestr poborowy ziemi przemyskiej 1628. Wydawnictwo WSP. Rzeszów 1997 (s. 140)[Cytat: Wiezownica: de laneis 17 et 3 quartis agri per gr 30, sinagoga libera, molendinum annuale gr 12, hortulani in agris 16 per gr 6, tabernator de particula agri gr 6, inquilini cum pecore 3 per gr 8, inquilini pauperes 13 per gr 2, artifices per gr 4, a propinationevini cremati gr 6, lanei 3 desolati et abiurati .............. 23/28/9], 1658Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe. Tom I, część 1. Rejestr poborowy ziemi przemyskiej 1658. Wydawnictwo WSP. Rzeszów 2000 (s. 217)[Cytat: Więzownica: de laneis 17 et 3 quartis agri per gr 30, ecclesia libera, molendinum korecznik annualis gr 12, hortulani in agris 16 per gr 6, tabernator de particula agri gr 6, inquilini cum pecore 3 per gr 8, inquilini pauperes 13 per gr 2, artifices 2 per gr 8, a propinatione vini cremati gr 6 .............. 23/28/9Lanei vero 3 desolati et abiurati ............... 3/0/0]. Wieś położona w powiecie przemyskim, była własnością Mikołaja Wiktoryna Grudzińskiego, została spustoszona w czasie najazdu tatarskiego w 1672 rokuAndrzej Gliwa, Wykaz zniszczeń we wsiach i miastach ziemi przemyskiej po najeździe tatarskim z 1672 roku : (cz. I), w: Prace Historyczno-Archiwalne, Tom 13 (2003), Rzeszów 2003, s. 178.. W 1674 roku wieś liczyła 42 domyZdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe. Tom I, część 4. Rejestr pogłównego ziemi przemyskiej 1674. Wydawnictwo WSP. Rzeszów 2000 (s. 171)[Cytat: Wiezownica ad Jarosław: a personis subditorum utriusque sexus n[ume]ro quadraginta duo in su[mma fl.] .......42/0].

W 1897 roku wybrano zwierzchność gminną, której naczelnikiem został Stanisław Naspiński. Wieś liczyła 262 domy i 1495 mieszkańcówSkorowidz Powiatu Jarosławskiego na rok 1902 (s. 66) [dostęp 2017-07-13].

17 kwietnia 1945 roku kureń UPA, pod dowództwem Iwana Szpontaka, dokonał ataku na Wiązownicę. Doszło do walki z oddziałem wojska i samoobrony ludności zorganizowanej przez proboszcza ks. Józefa Misia, w decydującym momencie Wiązownicę od zniszczenia uratował oddział partyzancki NOW Bronisława Gliniaka ps. "Radwan". Mimo tego, spalono ponad połowę wsi (ponad 100 domów) i zamordowano około 100 osób narodowości polskiejDionizy Garbacz, U boku Wołyniaka, Warszawa – Kraków 2015, s. 106-109.

6 października 2013 r. na frontonie kościoła parafialnego w Wiązownicy odsłonięto tablicę upamiętniającą mieszkańców wsi, pomordowanych w czasie napadu UPA.

Oświata

Początki szkolnictwa w Wiązownicy, są datowane na początek XIX wieku, gdy na jakiś czas przed 1830 rokiem, powstała szkoła parafialna przy miejscowej cerkwi (Schola parochialis).

Następna szkoła parafialna polska powstała w 1843 roku, którą założył ks. Emil Bandrowski (komendariusz-expozyt w Wiązownicy), w szkole tej uczyli miejscowi organiści. W 1868 roku szkoła ta została zmieniona na szkołę trywialną, a w latach 1873–1874 szkoła ludowa. W latach 1874–1886 szkoła była 1-klasowa, a od 1886 szkoła była 2-klasowa. W latach 1921–1925 zbudowano nowy murowany budynek szkolny. W czasie okupacji wprowadzono osobne, oddziały klasowe (I–IV) dla Ukraińców. W 1966 roku szkoła stała się 8-klasowa. W 1969 roku oddano do użytku dobudowaną nową część szkoły i salę gimnastyczną. 27 sierpnia 1973 roku została powołana zbiorcza szkoła gminna w Wiązownicy, w której skład wchodziły wszystkie szkoły z terenu gminy. W 1974 roku szkoła otrzymała imię porucznika MO Józefa Kosika.

W 1999 roku na mocy reformy oświaty zorganizowano 6-letnią szkołę podstawową i 3-letnie gimnazjum. W 2005 roku oddano do użytku halę sportową, a w 2007 roku nowy budynek gimnazjum. W 2008 roku utworzono Zespół Szkół w Wiązownicy. 28 maja 2014 roku nadano szkole podstawowej i gimnazjum imię Sługi Bożego ks. Stanisława Sudoła. W 2017 roku na mocy reformy oświaty przywrócono 8-letnią szkołę podstawową.

Sport W miejscowości, od 1979 roku, działa klub piłki nożnej, KS Wiązownica, w latach 2020–2021 i od 2022 występujący na poziomie III ligi (najwyższym w historii w XXI wieku).

Ludzie związani z Wiązownicą Weronika Budny (ur. 1941) – polska narciarka-biegaczka, trzykrotna olimpijka igrzysk w Innsbrucku 1964, Grenoble 1968 i Sapporo 1972. Mieczysław Golba (ur. 1966) – polski polityk, poseł na Sejm V, VI i VII kadencji, senator IX i X kadencji, od 2016 prezes Podkarpackiego Związku Piłki Nożnej, od 2021 wiceprezes Polskiego Związku Piłki Nożnej ds. zagranicznych. Michał Kasia (1898–1940) – starszy posterunkowy Policji Państwowej, kawaler Orderu Virtuti Militari. Michał Stępak (1881–1948) – wójt gminy Wiązownica, polityk i działacz społeczny, poseł na Sejm III kadencji w II RP z ramienia Stronnictwa Narodowego. Hieronim Eugeniusz Wyczawski (1918–1993) – polski bernardyn, historyk Kościoła, profesor zwyczajny Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. Aniela Gliniak pd. Nela (1919–2000) – działaczka NOW – AK, więziona przez Niemców w KL Auschwitz oraz trzykrotnie przez władze komunistyczne, współpracownica Fundacji „Archiwum Pomorskie Armii Krajowej”.

Zobacz Wiązownica (gromada w województwie rzeszowskim) Wiązownica Duża, Wiązownica Mała, Wiązownica-Kolonia Zbrodnia w Wiązownicy

Przypisy Raport o stanie gminy Wiązownica w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 4 Strona gminy, sołectwa

GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()

Linki zewnętrzne

Spis poddanych wsi Wiązownica, 1773 Strona Urzędu Gminy Wiązownica

Kategoria:Wsie Lubomirskich herbu Szreniawa bez Krzyża Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo ruskie) Kategoria:Wsie w powiecie jarosławskim