thumb|Sposób łatania drogi smołą (Indie) Smoła, smoła surowa – produkty odgazowania węgla, łupków bitumicznych lub drewna, rzadko torfu. Składa się głównie z mieszaniny wielu rodzajów węglowodorów oraz innych związków organicznych, zawierających tlen, azot i siarkę; ponadto niektóre rodzaje smoły mogą zawierać pewną ilość grafitu i fulerenów.
Jest substancją ciekłą o bardzo wysokiej lepkości w temperaturze pokojowej. Barwę ma czarną do jasnobrunatnej, w zależności od surowca i procesu jej otrzymywania.
Rodzaje smoły surowej: smoła pogazowa – smoła węglowa wysokotemperaturowa, koksownicza (dawniej również gazownicza), czarna, mazista – powstaje przy odgazowaniu węgla kamiennego w temperaturze około 1000 °C smoła generatorowa – smoła węglowa średniotemperaturowa, z niektórych metod zgazowania węgla, brunatno–czarna, oleista – powstaje przy odgazowaniu węgla kamiennego w temperaturze 700–800 °C smoła wytlewna (prasmoła) – smoła niskotemperaturowa (uzyskiwana w temperaturze 500–600 °C lub nieco niższej, czasem nieco wyższej) o składzie zróżnicowanym w zależności od surowca: z węgla kamiennego – główny produkt niskotemperaturowego odgazowania węgla kamiennego (preferowane są węgle młodsze mające więcej części lotnych); od smoły wysokotemperaturowej różni się między innymi mniejszą zawartością węglowodorów aromatycznych, a większą alifatycznych z węgla brunatnego – zwykle o stosunkowo dużej zawartości węglowodorów nienasyconych, wyższych fenoli i parafin z łupków bitumicznych – prasmoła łupkowa przypomina ropę naftową o dużej zawartości frakcji olejowych (i bywa przerabiana analogicznie jak ropa) z drewna – smoła drzewna, czasem zwana dziegciem
Smoły surowe bywają poddawane dalszej destylacji frakcyjnej w celu wydzielenia składników potrzebnych do zastosowań praktycznych.
Oczyszczone frakcje surowych smół węglowych oraz mieszaniny surowej smoły pogazowej bądź oleju smołowego z pakiem węglowym, mające określone właściwości fizykochemiczne, przydatne w zastosowaniach praktycznych, noszą nazwę smół preparowanych. Należą tu m.in.: smoła dachowa (np. 65% paku + olej smołowy) lepik smołowy lakier do żelaza, gdzieniegdzie znany pod niemiecką nazwą Eisenlack smoła drogowa (np. 60% paku + olej antracenowy), często stabilizowana (15–20%) dodatkiem asfaltu smoła do elektrod (smoła elektrodowa, np. 75% paku + olej smołowy) – jako lepiszcze ziaren węgla (najczęściej koksu) w produkcji elektrod węglowych.
Niektóre smoły preparowane są obecnie zastąpione przez preparaty sporządzane na bazie asfaltu ponaftowego, zwane masami bitumicznymi.
Niezależnie od tego część zastosowań smół jest ograniczana z powodu obecności istotnych stężeń składników rakotwórczych, a same smoły surowe (poza drzewną) również są sklasyfikowane jako rakotwórczeBiuro do spraw Substancji Chemicznych.
Odpady zawierające smołę W Polsce smoła jest klasyfikowana jako odpad niebezpiecznyRozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów ().: +Kod odpaduGrupaPodgrupaKod i rodzaj odpadu05 01 07*Odpady z przeróbki ropy naftowej, oczyszczania gazu ziemnego oraz pirolitycznej przeróbki węglaOdpady z przeróbki (np. rafinacji) ropy naftowej Kwaśne smoły 05 01 08*Inne smoły 05 06 01*Odpady z pirolitycznej przeróbki węgla Kwaśne smoły 05 06 03*Inne smoły 10 03 17*Odpady z procesów termicznych Odpady z hutnictwa aluminium Odpady zawierające smołę z produkcji anod 10 08 12*Inne żużle Odpady zawierające smołę z produkcji anod 17 03 01*Odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (włączając glebę i ziemię z terenów zanieczyszczonych)Mieszanki bitumiczne, smoła i produkty smołowe Mieszanki bitumiczne zawierające smołę17 03 03*Smoła i produkty smołowe17 04 10*Odpady i złomy metaliczne oraz stopów metaliKable zawierające ropę naftową, smołę i inne substancje niebezpieczne 19 11 02*Odpady z instalacji i urządzeń służących zagospodarowaniu odpadów, z oczyszczalni ścieków oraz z uzdatniania wody pitnej i wody do celów przemysłowychOdpady z regeneracji olejówKwaśne smoły Gwiazdka * przy kodzie oznacza klasyfikację jako odpad niebezpieczny.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Materiały budowlane Kategoria:Materiały węglopochodne Kategoria:Mieszaniny