Pokrzywna (daw. Dzików, ) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Głuchołazy. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest w Górach Opawskich. Przepływa przez nią rzeka Złoty Potok i potok Bystry Potok.

W latach 1945–1975 w powiecie prudnickim, od 1 stycznia 1999 w powiecie nyskim. W latach 1945–1954 miejscowość należała do gminy Moszczanka, a w latach 1973–1975 do gminy Prudnik w powiecie prudnickim. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa opolskiego.

Według danych na 2011 wieś była zamieszkana przez 237 osób.

Geografia Położenie Pokrzywna znajduje się w południowo-zachodniej części Polski. Leży na ziemi prudnickiej – regionie historyczno-kulturalnym, którego głównym ośrodkiem jest miasto Prudnik. Ziemia prudnicka stanowi zachodnią część Górnego Śląska. Wieś jest oddalona o 10 km od Prudnika. Pod względem administracyjnym Pokrzywna położona jest w południowej części województwa opolskiego, w powiecie nyskim, w gminie Głuchołazy, tuż przy granicy z gminą Prudnik i powiatem prudnickim. Swoim obszarem administracyjnym bezpośrednio sąsiaduje z terytorium Czech od strony południowej. Należy do Euroregionu Pradziad.

Sołectwo Pokrzywna obejmuje obręb wsi Pokrzywna. Zajmuje powierzchnię 6,6 km². Graniczy z sołectwami (od północy, zgodnie z ruchem wskazówek zegara): Konradów, Moszczanka, Dębowiec, Jarnołtówek.

Wieś leży w Górach Opawskich (Sudety Wschodnie), na terenie Parku Krajobrazowego Góry Opawskie, którego jest siedzibą. Według podziału fizycznogeograficznego z 2017 dr. Krzysztofa Badory, Pokrzywna znajduje się w granicach mikroregionów Przedgórze Głuchołasko-Prudnickie (332.17.3) i Grzbiet Biskupiej Kopy (332.63.3). W granicach administracyjnych wsi znajdują się szczyty: Jodłowe Wzgórze, Olszak, Szyndzielowa Kopa, Zamkowa Góra. W obszarze wsi przepływają rzeka Złoty Potok i potok Zamecki Potok. W miejscowości znajduje się kąpielisko.

Środowisko naturalne Wpływ na klimat Pokrzywnej ma sąsiedztwo Gór Opawskich. Średnia temperatura roczna wynosi +7,7 °C. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Pokrzywnej wynoszą 631 mm. Dominują wiatry zachodnie.

Nazwa W 1565 miejscowość wzmiankowano jako Wildtgrund, w 1577 jako Woitschgrund, w 1587 jako Wiltgrund, a w XIX wieku – Wiltschgrund. Nazwy te wskazują na to, że wieś kojarzyła się z dzikim i nieprzejezdnym miejscem. Niemiecką nazwę Wiltschgrund tłumaczy się na Wilcza Dolina, natomiast Wildtgrund – Dzika Dolina. Wiltschgrund miało być zgermanizowaną formą słowiańskiego „wilcze”, od „wilka”. Okoliczni mieszkańcy byli nękani przez wilki i niedźwiedzie. W 1945 wieś nazwano Śląskim Ojcowem. W Spisie miejscowości województwa śląsko-dąbrowskiego łącznie z obszarem ziem odzyskanych Śląska Opolskiego wydanym w Katowicach w 1946 wieś wymieniona jest pod nazwą Zwierzyniec. Okresowo funkcjonowały też nazwy Dzików oraz Wilczy Dół.

Nazwa Pokrzywna oficjalnie została nadana 15 marca 1947 roku rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem OdzyskanychRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 15 marca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ()

W historycznych dokumentach nazwę miejscowości wzmiankowano w różnych językach oraz formach: Wiltgrund (1587), Wildtgrund (1596), Wilschgrund (1784), Wilschgrund, Wildgrund (1845), Wilschgrund al. Wildgrund (1893), Wildgrund (1941), Wilgrund – Pokrzywna, -ej, pokrzywieński (1947), Pokrzywna, -nej (1982).

Historia mały|lewo|Panorama Pokrzywnej (1903) W okresie średniowiecza, przez okolicę Pokrzywnej przebiegała granica między posiadłościami biskupów wrocławskich i okręgiem Prudnika, leżącego do 1337 w granicach Moraw. W rejonie Jarnołtówka i Pokrzywnej przekraczał granicę szlak handlowy i komunikacyjny z Wrocławia przez Nysę i Prudnik do Ołomuńca. Był tutaj las należący do dóbr zamku prudnickiego już w XIII wieku. Przy ujściu Bystrego Potoku funkcjonowała komora celna, a na Zamkowej Górze wznosił się kamienny zamek, który jako pograniczna warownia morawska stanowił ogniwo łańcucha pogranicznych obiektów obronnych, obejmującego zamek w Prudniku, zamek Edelštejn koło Zlatych Hor, warownie w Dębowcu i na górze Okopowa pod Prudnikiem. Warownia na Zamkowej Górze uległa zniszczeniu w XV wieku w czasie wojen husyckich (1428), lub krótko później (według legendy zamek miał stać się siedzibą rozbójników, w związku z czym został zniszczony przez mieszczan). mały|Pokrzywna (Wildgrund od. Wiltschgrund) wśród miejscowości ziemi prudnickiej na mapie z XIX wieku Na początku XV wieku okolice późniejszej Pokrzywnej zostały podarowane Prudnikowi przez księcia Władysława Opolczyka. Osada istniała już w I połowie XVI wieku. W 1551 roku Rada Miejska Prudnika założyła tu osadę leśną, która jednak rozwijała się wolno. W 1578, na polecenie Rady Miejskiej w Prudniku, w zachodniej części Pokrzywnej wzniesiono młyn, którego najemca w ramach podatku oddawał część zboża na zamek w Prudniku. Następnie we wsi utworzono leśniczówkę. Do 1742 wieś należała do powiatu sądowego prudnickiego w Monarchii Habsburgów. Po I wojnie śląskiej znalazła się w granicach Królestwa Prus i weszła w skład powiatu prudnickiego w prowincji Śląsk. Do XIX wieku głównymi źródłami utrzymania ludności była praca w lesie oraz chałupnicze tkactwo. Miejscowi chałupnicy pracowali dla fabryki włókienniczej Fränklów w Prudniku (późniejszy „Frotex”). Następnie wieś rozwinęła się w związku z ruchem turystycznym w kierunku Biskupiej Kopy – powstały liczne gospody i pensjonaty (przed 1939 miejscowość dysponowała ponad setką miejsc noclegowych i stacją benzynową). mały|lewo|upright|Pieczęć Pokrzywnej (1850) W 1816 mieszkało tu 140 osób, w 1840 – 143, w 1871 – 304. W 1824 zniesiono pańszczyznę chłopów w Pokrzywnej wobec prudnickich mieszczan. Wieś posiadała swoją własną pieczęć, która przedstawiała w polu literę W z lemieszami po prawej i lewej, a w otoku napis: WILSCHGRUND: GEM: S: / NEYSTAETER CREYS (). Następnie Dębowiec, Wieszczyna i Pokrzywna posiadały wspólną pieczęć, która przedstawiała w polu literę W, napis: GEM: SIG: / NEUSTAEDT: CREIS, a w otoku napis: EICHHÄUSEL-NEUDECK · U: WILSCHGRUND (). W 1874 utworzono gminę zbiorową Moszczanka (Amtsbezirk Langenbrück), składającą się gromad Moszczanka i Pokrzywna.

10 lipca 1903 Pokrzywną i okoliczne miejscowości nawiedziła ogromna powódź. Zniszczony został wówczas wiadukt kolejowy pomiędzy Pokrzywną i Moszczanką. 10 sierpnia 1903 w okolice Prudnika przybyła cesarzowa Augusta Wiktoria w celu przeprowadzenia wizji lokalnej po powodzi. Z powodu złego stanu drogi, trasę z Jarnołtówka do Prudnika przez Pokrzywną, Moszczankę i Łąkę Prudnicką pokonała polnymi objazdami. Przy wjeździe do Pokrzywnej cesarzową witał starosta prudnicki Stephan von Sydow. Według spisu ludności z 1 grudnia 1910, na 260 mieszkańców Pokrzywnej 258 posługiwało się językiem niemieckim, a 2 językiem polskim. Przed I wojną światową zbudowana została droga z Pokrzywnej na Biskupią Kopę. W lutym 1919 na konferencji paryskiej Czechosłowacja wysunęła roszczenie terytorialne do Pokrzywnej. W 1921 w zasięgu plebiscytu na Górnym Śląsku znalazła się tylko część powiatu prudnickiego. Pokrzywna znalazła się po stronie zachodniej, poza terenem plebiscytowym. mały|Kąpielisko w Pokrzywnej w latach 30. XX wieku Z inicjatywy starostwa Prudnika, w latach 1930–1932 w miejscu dawnego młyna w Pokrzywnej powstał zalew na Złotym Potoku o powierzchni ponad 1 ha oraz pojemności ok. 20 tys. m³, pełniący funkcje rekreacyjne oraz przeciwpowodziowe. Dzięki budowie zbiornika powstało atrakcyjne, położone w lesie kąpielisko z zapleczem gastronomicznym i noclegowym. Prudnickie hufce pracy budowały w ramach robót publicznych nowe ścieżki i promenady. W Cichej Dolinie na zboczu Szyndzielowej Kopy, z inicjatywy radcy naukowego Konrada Hannaka oraz Klubu Narciarskiego i Tenisowego z Prudnika, zbudowano w 1931 skocznię narciarską. Corocznie przez Pokrzywną przewijała się ponad stutysięczna rzesza turystów. Pokrzywna i Jarnołtówek posiadały status gminy turystycznej.

7 października 1938 przez Pokrzywną przejeżdżali m.in. Adolf Hitler i feldmarszałek Hermann Göring, którzy po wizytacji Kraju Sudetów udali się do Prudnika na pociąg, którym wrócili do Berlina. W okresie II wojny światowej w Pokrzywnej pracowali robotnicy przymusowi z Polski, m.in. z miejscowości: Krzepice, Rzyki i Waksmund. Walki w 1945 ominęły Pokrzywną. Wycofujący się żołnierze niemieccy wysadzili jeden most kolejowy i dwa drogowe w Pokrzywnej. Od marca do maja 1945 powiat prudnicki znajdował się pod kontrolą radzieckiej komendantury wojskowej. 11 maja 1945 polska administracja przejęła władzę cywilną w powiecie prudnickim. Wówczas w Pokrzywnej została osiedlona część polskich repatriantów z Kresów Wschodnich – z Pikułowic koło Lwowa na terenie obecnej Ukrainy, a także osadników z Małopolski – z okolic Nowego Sącza, Będzina, Tarnobrzegu, Krakowa, Dębicy, Żywca, Częstochowy i Dąbrowy Górniczej. Niemieckojęzyczna ludność została wysiedlona na zachód w czerwcu 1946.

W latach 1945–1950 Pokrzywna należała do województwa śląskiego, a od 1950 do województwa opolskiego. W latach 1945–1954 wieś należała do gminy Moszczanka, a w latach 1954–1972 do gromady Moszczanka. Podlegała urzędowi pocztowemu w Prudniku.

Po 1945 kąpielisko w Pokrzywnej pełniło rolę zaplecza turystycznego i wypoczynkowego dla zakładów przemysłowych na Śląsku. Wypoczynkowe domy posiadało tu wiele kopalń Górnego Śląska. Mosty zniszczone podczas II wojny światowej odbudował wydział powiatowy w Prudniku w 1948. Swój ośrodek kolonijny w Pokrzywnej miało ZPB „Frotex” w Prudniku. W latach 70. i 80. XX wieku nastąpił ponowny rozwój miejscowości. Powstawały tu ośrodki wypoczynkowe i kolonijne dla dzieci i dorosłych, budowane przez przedsiębiorstwa państwowe i zakłady pracy. W ramach aktywizacji turystycznej, na terenie Pokrzywnej wzmożono inwestycje budowlane w postaci domów jednorodzinnych. Podczas przygotowań do zlotu turystów z krajów bloku wschodniego (Miedzynarodowy Turystyczny Zlot Przyjazni „Pokrzywna 1986”) utworzono pole biwakowe przy kąpielisku i zreorganizowano szlaki piesze. Od 1988 miejscowość jest siedzibą zarządu Parku Krajobrazowego Gór Opawskich. Zachowały się budynki pensjonatów o cechach budownictwa szwajcarskiego oraz tyrolskiego.

mały|lewo|Żołnierze Strażnicy WOP Pokrzywna (1971) Po 1945 roku do 31 października 1989 roku, stacjonowała tu strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza. W 1994 roku strażnica ponownie została utworzona w strukturach Straży Granicznej i funkcjonowała do marca 2001 roku, kiedy to została rozformowana. 12 marca 1951 ze strażnicy w Pokrzywnej doszło do największej lądowej ucieczki polskich żołnierzy na Zachód w czasach Polski Ludowej, zastępcy dowódcy strażnicy sierż. Jana Kępy z trzema żołnierzami strażnicy (st. strzelec – kucharz Zenon Majchrzak, strzelcy: Józef Gałuszewski, Józef Waszkiewicz), trzema żołnierzami 223 strażnicy WOP Zwierzynie (strzelcy: Józef Staniszewski, Karol Olszewski i Henryk Stańczak) oraz praczką Walerią Kaczor. Wszyscy uciekinierzy zostali pojmani. Kępa został skazany na karę śmierci i stracono go w Areszcie Śledczym w Bytomiu, pozostali otrzymali kary pozbawienia wolności.

Według uchwały podjętej w 1972 przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Prudniku, w Pokrzywnej zbudowano nowoczesną infrastrukturę i obiekty turystyczne w celu utworzenia ze wsi Pokrzywna i Jarnołtówek ośrodka turystyczno-wypoczynkowego. Realizacja planów dalszego rozwoju została przerwana, gdy przyłączono wsie do gminy Głuchołazy.