Mycielin (dawniej Mynzelino, Myczelino, Mycielino, niem. Mützlin) – wieś i sołectwo w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie kaliskim, w gminie Mycielin (z siedzibą w Słuszkowie) oraz nazwa dawnego majątku w tej miejscowości. Z liczbą mieszkańców 485 jest czwartą po Kościelcu, Korzeniewie i Przyraniu co do wielkości wsią w Gminie Mycielin. Miejscowość znajduje się w obrębie Filii Urzędu Pocztowego Stawiszyn z siedzibą w Korzeniewie. Publiczne tereny leśne znajdujące się we wsi zarządzane są przez Nadleśnictwo Grodziec. Wierni wyznania rzymskokatolickiego należą do Parafii św. Wojciecha Biskupa w Kościelcu.

Wieś wchodzi w skład sołectwa Mycielin. Aktualnym sołtysem tego sołectwa jest Marian Kleśta. Administracyjnie miejscowość Kazala Nowa stanowi przysiółek wsi.

Historia lewo|mały|Denary krzyżowe - cześć skarbu ze Słuszkowa, ok. 2 kilometry na południe od Mycielina. Prezentowana od grudnia 2023 do marca 2024 w Zamku Królewskim w Warszawie. Przed tym jak Mycielin został po raz pierwszy wzmiankowany w obecnie znanych źródłach pisanych, w okolicach zachodziły działania świadczące o aktywności ludzi. Prawdopodobnie z roku ok. 1105 pochodzi skarb hipotetycznie należący do księcia Zbigniewa i składający się z ok. 20 tysięcy denarów krzyżowych oraz biżuterii – zakopany ok. 2 kilometry na południe od Mycielina (odkryty na terenie obecnej wsi Słuszków w latach 1935 i 2020). W pobliskich wsiach powstały dwa kościoły: pierwszy ok. połowy XII wieku kościół w Kościelcu i pod koniec tego samego wieku kościół w Dzierzbinie.

Historia do rozbiorów Polski Nazwa wsi została wzmiankowana po raz pierwszy w 1324 roku jako Mynzelino, własność klasztoru cystersów w Lądzie. W tym czasie, wieś znajdowała się na terenie Zjednoczonego Królestwa Polskiego w Wielkopolsce będącej pod panowaniem polskiego króla i wielkopolskiego księcia Władysława Łokietka. Łokietek po koronacji w Krakowie scalił na powrót w jednym państwie Wielkopolskę i Małopolską kończąc w ten sposób epokę rozbicia dzielnicowego, co oznaczało na tym terenie koniec funkcjonowania Księstwa kaliskiego.

Mycielin określany jest jako gniazdo rodowe Mycielskich herbu Dołęga, a nazwa rodu pochodzi od przymiotnika nazwy wsiStaszewski Janusz: Gen. Michał Mycielski i udział rodziny Mycielskich w powstaniu listopadowem, Poznań 1930, s. 1–3; on-line: .. Majątek przez ok. 140 lat znanej historii znajdował się w posiadaniu rodu Mycielskich i zmieniał swoich właścicieli, to w wyniku sprzedaży lub przekazania w spadku potomstwu.

W roku 1437 dziedzicami we wsi byli Mikołaj i Florian Mycielscy, a następnie od roku 1457 bracia: Bernard, Florian, Piotr i ksiądz Stanisław. Po śmierci kasztelana biechowskiego Floriana (czyli Tworzyjana) jego część przeszła na synów: Mikołaja, Jana i Wojciecha. Wojciech i Jan ze stryjem księdzem Stanisławem zastawili część Mycielina Wojciechowi Pliszce z Ogorzelczyna, a w roku 1489 sprzedali wyderkafem Mikołajowi Suliborowi z Wielkiego Sulimowa. 5 lat później Jan Mycielski zapisał wieś jako posag swojej żonie pochodzącej z Dobrzyckich. Natomiast jego brat Wojciech w roku 1497 sprzedał wyderkafem swoją połowę Mycielina Janowi Stawskiemu. 10 lat później Jan Mycielski nabył część Mycielina od owdowiałej żony Jana Doroty z Brzostowskich Stawskiej i w ten sposób skupił całą wieś w swoich rękach. Po Janie dobra przejął syn Tomasz, który następnie w roku 1539 zapisał je jako posag żonie Annie Radomickiej. Ich dobra z Mycielinem, Petrykami i Dzierzbinem odziedziczyli synowie: Jan, Piotr, Stanisław i Kasper Mycielscy. Czwórka synów przeprowadziła podział dóbr pomiędzy sobą w roku 1564. Już w tym samym roku Stanisław sprzedał swoją część w formie wyderkafu bratu Janowi, który w roku 1568 oddał ją w zastaw Marcinowi Grzymisławskiemu. Następnie Stanisław w roku 1571 część Mycielina sprzedał Piotrowi Grodzickiemu. Natomiast Jan rok później kupił 4 łany od brata Kaspra.

Ręce rodu Mycielskich majątek opuszcza, gdy Stanisław Mycielski w roku 1574 całe swoje włości mycielskie odstąpił kasztelanowi nakielskiemu Gabrielowi Złotkowskiemu. Po Gabrielu majątek w roku 1579 trafił do Piotra Złotkowskiego. Według rejestru poborów powiatu kaliskiego z 1579 roku Mycielin składał się z 7 łanów kmiecych i 3 zagrodników. Następnie wieś posiadał Andrzej, który w roku 1602 sprzedał Mycielin za 10 000 zł Stanisławowi Tarnowskiem. Następnie kolejną właścicielką została córka Stanisława – Anna z Tarnowskich Sierakowska, która w roku 1629 sprzedała własność za 18 400 złotych cześnikowi poznańskiemu Stanisławowi de Walknowy Kobierzyckiemu herbu Pomian.

Od 1629 Mycielin był własnością Kobierzyckich do przełomu 1728/1729. W latach od 1650 do 1663 wieś posiadał Wojciech, a przed rokiem 1685 przejął ją Jan Stanisław Kobierzycki. Po jego śmierci wieś odziedziczyli synowie. Wacław i Franciszek swoje część sprzedali Kasprowi Gałczyńskiemu odpowiednio w latach 1728 i 1730. Później, co najmniej od 1751 do śmierci ok. 1765 roku posiadaczem majątku był Tomasz. Po nim dobra przejęła owdowiała żona Estera z Radońskich. Po jej śmierci trwały spory między spadkobiercami, a dla ich rozstrzygnięcia powołano w latach 1773–1775 komisję. W 1776 r. Piotr, Onufry i Cyprian Gałczyńscy oddali część wsi w posiadanie Petroneli z Gałczyńskiej-Mleckiej. Już 3 lata później Onufry swój udział sprzedał Maciejowi Łuczyckiemu. Z kolei w roku 1781 syn Macieja Marom nabył dalszą część od wojskiego ostrzeszowskiego Kazimierza Biernackiego, który prawdopodobnie posiadał je po Kazimierzu Gałczyńskim.

Rozbiory Polski W wyniku II rozbioru Polski i utracie województwa kaliskiego przez Rzeczpospolitą Obojga Narodów w roku 1793 Mycielin znalazł się na terytorium Królestwa Prus. W tym czasie wieś należała do powiatu kaliskiego będącego wtedy częścią departamentu kaliskiego należącego do Prus Południowych. Następnie, w latach 1907–1915 miejscowość znalazła się wraz z Departamentem kaliskim w Księstwie Warszawskiem – formalnie niepodległym państwie polskim związanym unią personalną z Królestwem Saksonii, a faktycznie terytorium zależnym od Cesarstwa Francuskiego. W wyniku ustaleń Kongresu Wiedeńskiego w roku 1815, Mycielin na ponad 100 lat (do 1917) zmienia przynależność narodową, znajdując się na zachodnim skraju Królestwa Polskiego połączonego unią personalną z Imperium Rosyjskim. W tym czasie miejscowość znajdowała się w województwie kaliskim (od 1816) przemianowanym w 1837 na gubernię kaliską, w powiecie kaliskim, w gminie i parafii Kościelec (według opracowania z roku 1880).

W tym czasie posiadłość znajdująca się w Mycielinie zmieniała kolejnych właścicieli. Podczas gdy w roku 1779 część ziem była w posiadaniu Macieja Łuczyckiego, w roku 1781 syn Macieja Marom nabył dalszą część od wojskiego ostrzeszowskiego Kazimierza Biernackiego, który prawdopodobnie posiadał je po Kazimierzu Gałczyńskim. Z czasem Marcin Łuczycki przejął także po ojcu resztę wsi. Po śmierci Marcina w roku 1817 dobra przypadły Antoninie z Nasiorowskich i Antoniemu Smogorzewskim. Oni 3 lata później kupili drugą połowę Mycielina od spadkobierców po Franciszce z Mleckich Pstrokońskiej i stali się właścicielami całej wsi.

W 1827 roku Mycielin posiadał zabudowę składającą się z 20 domów i 215 mieszkańców. Dobra miały rozległość 2275 mórg gruntów ornych, 506 mórg ogrodów, 174 mórg łąk, 78 mórg pastwisk, 1 morga wody, 790 mórg lasu, 570 mórg zarośli, 156 nieużytków i placów. We wsi znajdowało się 9 budynków murowanych i 18 z drewna.

Od roku 1837, przez następne ponad 100 lat, majątek był w rękach Doruchowskich. Teodor Doruchowski do sąsiedniego majątku w Malanowie sprowadził się w 1824 roku po ślubie z Franciszką z Jaśińskich. Szczególnie bliska przyjaźń łączyła go z Antonim Smogorzewskim, właścicielem pobliskiego Mycielina. W 1837 r. owdowiały Smogorzewski sprzedał swoją część Mycielina Teodorowi, który w ciągu następnych trzech lat odkupił resztę majątku od spadkobierców Antoniny Smogorzewskiej: Józefa Nasiorowskiego, Marianny z Nasiorowskich Iłowieckiej oraz dzieci po Eslerze Iłowieckiej i tym samym stał się samodzielnym właścicielem Mycielina. Według Adama, prawnuka Teodora, po upadku powstania listopadowego majątek Smogorzewskiego popadł w kłopoty finansowe. Wtedy to Doruchowski pożyczył mu dwadzieścia pięć tysięcy złotych polskich. Ostatecznie w zamian za tę pożyczkę Smogorzewski kilka lat później przepisał majątek sąsiadowi.

W 1846 roku (notarialnie w 1850 roku) Feliks Doruchowski objął w administrację Mycielin. Majątek był zadbany i dochodowy z wygodnym dworem. W tamtym czasie powstał park istniejący do dziś. Feliks zamieszkał we dworze wraz z młodą żoną Wandą z Kokczyńskich dziedziczką domu Wielgie w parafii Stolec. Tutaj na świat przyszły również jego dzieci: Teodor, Zofia, Felicja, Zygmunt oraz Stanisław. W czasie powstania styczniowego Feliks aktywnie zaangażował się w prace organizacyjne. W jednej z piwnic na terenie parku urządził skład amunicji i broni, za co został aresztowany i zesłany na Syberię. Z zesłania powrócił w początkach 1864 roku dzięki staraniom żony Wandy, która wykupiła męża z niewoli. Po powrocie zastał zniszczone zabudowania i mocno uszczuplone przez konfiskatę inwentarze. Podobnie jak inni ziemianie w rejonie był stale śledzony i represjonowany. W tym czasie we wsi odbyło się również uwłaszczenia chłopów. Ponieważ relacje dwór-wieś były dobre, uwłaszczenie w Mycielinie odbyło się bez większych zatargów.

Syn Feliksa Teodor po powrocie do kraju z Oxfordu, gdzie ukończył studia na Wydziale Prawa, odbył, pod okiem ojca, praktyki w rodowych dobrach, by od 1883 roku zarządzać nimi samodzielnie. Formalnie Teodor otrzymał dobra mycielińskie w 1888 roku i posiadał je do roku 1921. Zabudowa wsi składała się z 11 domów zamieszkanych przez 206 osób oraz folwarku składającego się z 8 domów zamieszkanych przez 20 osób. Cały majątek obejmował w tym czasie 2275 mórg (1274 ha): las 790 mórg (442 ha), ziemia orna 506 mórg (283 ha), łąki 174 morgi (97 ha), pastwiska 78 mórg (44 ha), pozostałe zarośla 570 mórg (319 ha). W tym czasie na polach stosowano dziewięciopolowy płodozmian. To za czasów Teodora w 1893 roku rozpoczęto intensywną uprawę buraków cukrowych, 9 lat później drenowanie pól. Gospodarstwo wzbogaciło się również o młocarnię parową i siewnik parowy.

W kwietniu 1884 roku Teodor poślubił Zofię z Górskich herbu Pobóg. Za młodu Zofia była uczennicą Henryka Sienkiewicza, który na jednej z warszawskich pensji wykładał język polski oraz historię. Kilkanaście lat później pisarz odwiedził swoją wychowankę i jej męża w Mycielinie. Z małżeństwa tego przyszło na świat siedmioro dzieci. Teodor nie przejawiał wielkich zdolności, ani chęci do prowadzenia gospodarstwa. Zaangażował się w pracę kaliskiego oddziału Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego. Po zakończeniu I wojny światowej rodzinne dobra przekazał synom, a sam na stałe osiadł w Warszawie poświęcając się działalności gospodarczej i społecznej.

W latach I wojny światowej W początkowej fazie I wojny światowej, w sierpniu 1914 roku w Mycielinie chwilowe schronienie znalazły dziesiątki uciekinierów z Kalisza, w tym prezydent miasta Bronisław Bukowiński. We wrześniu wszyscy opuścili majątek udając się do Warszawy. Po tym wydarzeniu życie rodzinne Doruchowskich unormowało się i Adam uczęszczał na zajęcia. Adam zaangażował się wówczas w działalność Korporacji Akademickiej Aquilonia, której został pierwszym prezesem. Naukę przerwały mu działania wojenne. Coraz młodsze roczniki dostawały bilety powołania do wojska rosyjskiego, czego Adam chciał uniknąć. W tym czasie, w roku 1915 w parku znajdującym się we wsi powstały zabudowania dworskie istniejące do dziś (w miejsce dotychczasowych zabudowań, które uległy zniszczeniu w wyniku pożaru).