Kalisz (dodatkowa nazwa w j. kaszub. Kalisz; niem. KalischDr F. Lorentz "Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem" () ()) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kościerskim, w gminie Dziemiany. Leży na obrzeżach Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego w kompleksie Borów Tucholskich. Przez Kalisz prowadzą trasy drogi wojewódzkiej nr 235 i linii kolejowej Kościerzyna-Lipusz-Brusy-Chojnice. Ma status sołectwa.
W skład sołectwa Kalisz wchodzą następujące miejscowości: Nowe Słone, Stare Słone i Słupinko. W końcu 2025 sołectwo liczyło 1044 mieszkańców.
+Integralne części wsi Kalisz SIMC Nazwa Rodzaj0160695 Jałowe część wsi0160703 Leżuchowo część wsi0160710 Tomaszewo część wsi
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.
Historia Około 1880 r. we wsi były 24 zagrody gburskie, 23 zagrodników, szkoła katolicka, poczta, 2 karczmy i młyn.
W końcu 1892 r. wieś liczyła 601 mieszkańców. 568 z nich posługiwało się j. kaszubskim jako ojczystym, 28 niemieckim. Pośród Kaszubów było 562 katolików i 6 ewangelików, pośród Niemców 9 katolików i 19 ewangelików. Mozaikę wyznaniową uzupełniało 5 żydów.
W listopadzie 1906 r. w miejscowej szkole elementarnej rozpoczął się strajk dzieci przeciwko nauczaniu religii w języku niemieckim (jego dalszy przebieg nie jest znany). Z uczestników strajku znane są nazwiska następujących dzieci: M. Szyszka, B. Kobierzyński, J. Sprawka, T. Peplińska, A. Rybiński, M. Laska, Lemańczykowie. Strajk był elementem znacznie większej akcji biernego oporu wobec pruskich władz szkolnych, która na przełomie 1906 i 1907 r. objęła ponad 460 (!) szkół w prowincji Prusy Zachodnie, czyli przedrozbiorowe Pomorze Gdańskie, Powiśle, ziemię chełmińską i ziemię lubawską oraz część Krajny. Inspiracją dla strajków pomorskich były wcześniejsze działania dzieci w prowincji wielkopolskiej, ze słynnym strajkiem we Wrześni (1901) na czeleL. Burzyńska-Wentland, Strajki szkolne w Prusach Zachodnich w latach 1906−1907, Gdańsk 2009, s. 77..
Osoby związane z miejscowością W roku 1932 urodził się w Kaliszu prof. Edward Breza, językoznawca, wieloletni wykładowca Uniwersytetu Gdańskiego, doktor honoris causa Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, uznany badacz i kodyfikator języka kaszubskiego.
Przypisy Raport o stanie gminy Dziemiany w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2025 s. 4 BIP gminy, sołectwa Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () GUS. Rejestr TERYT
Kategoria:Kalisz (województwo pomorskie)