Góra (niem. Gurra, 1938–1945 Gebürge) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Orzysz.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Nazwa W dokumentach krzyżackich Geburge, później Gurra. Na mapie Districtus Reinensis (1663) Józefa Naronowicza-Narońskiego - Gury.

16 lipca 1938 r. w miejsce nazwy Gurra wprowadzono nazwę Gebürge.

Rozporządzeniem Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1947 r. nadano miejscowości obowiązującą nazwę Góra.

Historia Góry (Geburge) istniały już w r. 1539 i miały ludność czysto polską. Wiemy o tym z rachunków książęcych starostwa ryńskiego. Rok później książę Albrecht nadał przywilej Pawłowi Kunatowi (Paul Kunaht), który kupił za gotówkę 44 łany, z tego 4 na swoje sołectwo, w celu obsadzenia wsi na prawie chełmińskim, między Mikoszami, Cierzpiętami, Ublikiem i Piankami. Paweł Kunat pochodził najpewniej z pobliskiego Okartowa, bo tam w tym czasie siedzieli Kunatowie. Otrzymał co trzeci denar z niższego sądownictwa. Chłopi oddawali z każdego łanu korzec owsa i musieli wypełniać szarwark - koszenie zboża podczas żniw, z czasem zamieniony na Freygeld. W 1540 roku odnotowano we wsi istnienie dwóch karczem. Dwie zagrody płaciły czynsz bartny. Wieś potwierdzona na 44 łanach w spisie z 1564 roku. Wiadomo, że w tym czasie w Górze siedział Rusak, czyli najpewniej osadnik z Wielkiego Księstwa Litewskiego. Granice Góry oznaczono poprzez nasypy i słupy graniczne, oraz oznakowane dęby i świerki. W trudnym do sprecyzowania terminie w Górze siedzieli Zaborowscy z polskiej szlachty. Góra należała i należy do parafii w Orzyszu.

W 1767 roku we wsi założono szkołę.

W 1821 roku Górę zamieszkiwały 123 osoby. W 1857 roku w Górze mieszkały 204 osoby. Nauczycielem był Carl Zilasko. W 1864 roku mieszkały tu 253 osoby, a w 1867 wieś liczyła 278 mieszkańców.

W 1935 roku w szkole jeden nauczyciel uczył 55 uczniów. Zarówno w 1933, jak i w 1939 roku Góra liczyła 302 mieszkańców.

Zabytki Zabytki ujęte w gminnej ewidencji zabytków: Dawny cmentarz ewangelicki założony w połowie XIX wieku. Na cmentarzu znajdują się dwie kwatery wojenne z okresu I wojny światowej. Jedna z nich, według zachowanych inskrypcji, to mogiła zbiorowa żołnierzy armii niemieckiej, w której zostali pochowani deutsche Krieger Gustav Kleitz, oraz jeden nieznany deutscher armierungssolgat †1914-15, a druga to mogiła zbiorowa dwóch nieznanych żołnierzy armii rosyjskiej †1914-15, oraz mogiła wojenna, w której według zachowanych inskrypcji pochowany jest der russische Krieger Gudarowski †1914-15. Cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej położony w lesie, nad jeziorem Tyrkło. Według zachowanych inskrypcji na cmentarzu pochowani są: Feldw. Robert Droese, 4. Komp. Ldst. Inf. Btl. Königsberg I/11 † 18.11.1914, dwóch nieznanych füseliere vom Füs. Regt. 33. † 8.9.1914, oraz 29 nieznanych żołnierzy armii rosyjskiej.

Przypisy Olsztyńska Strona Rowerowa – Góra

Grzegorz Białuński Osadnictwo regionu Wielkich Jezior Mazurskich od XIV do początku XVIII wieku - starostwo leckie (giżyckie) i ryńskie. Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego, Olsztyn, 1996, s. 141. GenWiki Grzegorz Białuński Osadnictwo regionu Wielkich Jezior Mazurskich od XIV do początku XVIII wieku - starostwo leckie (giżyckie) i ryńskie. Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego, Olsztyn, 1996, s. 136. Grzegorz Białuński Osadnictwo regionu Wielkich Jezior Mazurskich od XIV do początku XVIII wieku - starostwo leckie (giżyckie) i ryńskie. Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego, Olsztyn, 1996, s. 218. Jan Szeliga Rękopiśmienne mapy Prus Książęcych Józefa Naronowicza-Narońskiego z drugiej połowy XVII wieku. Biblioteka Narodowa, Warszawa, 1997, ilustracja nr 2. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości () Neues Topographisch-Statistisch-Geographisches Wörterbuch des Preussischen Staats. Zweiter Band G-Ko. Karl August Kümmel, Halle, 1821, s. 186. Otto Barkowski Beiträge zur Siedlungs- und Ortsgeschichte des Hauptamtes Rhein.Altpreussische Forschungen, 11. Jahrgang 1934, H. 1, s. 213. Karta zabytku cmentarz ewangelicki Karta zabytku cmentarz wojenny Pisz. Z dziejów miasta i powiatu. Pojezierze, Olsztyn, 1970, s. 169. Rudolf von Hippel Przegląd statystycznych i innych uwarunkowań powiatu Johannisburg na podstawie przeprowadzonego spisu powszechnego w dniu 3 grudnia 1867 r. według zestawienia starosty von Hippela w roku 1868. Znad Pisy, 19-20. 2010/2011, s. 89. Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen. Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg, 1857 s. 303. Wojciech Kętrzyński O ludności polskiej w Prusiech niegdyś krzyżackich... Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Lwów 1882, s. 478. Wojciech Kętrzyński O ludności polskiej w Prusiech niegdyś krzyżackich... Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Lwów 1882, s. 485.

Bibliografia

Barkowski, Otto. Beiträge zur Siedlungs- und Ortsgeschichte des Hauptamtes Rhein.Altpreussische Forschunge. 11. Jahrgang, H. 1, s. 197–224, 1934.

Kategoria:Orzysz (gmina)