Gęsice (niem. Gunschwitz) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Domaniów.

Informacje ogólne Wieś znajduje się 14 kilometrów od Oławy i 6 kilometra od Domaniowa, a także 18 kilometrów od Wrocławia.

We wsi znajduje się sklep spożywczo-przemysłowyRaport o stanie gminy Domaniów w 2025 roku, s. 15.

Podział administracyjny W okresie pruskim Gęsice należały do gminy z siedzibą w Chwastnicy (Quosnitz, później Quosdorf), tamteż znajdował się urząd stanu cywilnego właściwy dla Gęsic. Od 1816 r. wieś należała do powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. należała do wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk. Do 1928 r. Gęsice podzielone były na wieś-gminę jednostkową (Landgemeinde) oraz na obszar dworski (Gutsbezirk). W 1928 r. w wyniku reformy administracyjnej likwidującej obszary dworskie na terenie Prus obszar dworski Gęsice weszły w skład wsi gminnej Gęsice.

Po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku w latach 1945-1954 Gęsice były częścią gminy Wierzbno, a w skład wsi wchodził przysiółek TeodorówUchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71)Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa. W latach 1954-1959 wieś wchodziła w skład gromady Piskorzów, a Teodorów wszedł w skład gromady Wierzbno. W latach 1960-1972 Gęsice były częścią gromady DomaniówWykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.Uchwała Nr 25 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 sierpnia 1959 r. w sprawie zniesienia, utworzenia, zmiany granic oraz przeniesienia siedzib niektórych gromad w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1959 r., Nr. 8, Poz. 34), zatwierdzona uchwałą Rady Ministrów Nr 458/59 z dnia 27 listopada 1959 r. w sprawie zatwierdzenia uchwał Wojewódzkich Rad Narodowych w Białymstoku, Koszalinie, Poznaniu i Wrocławiu w przedmiocie połączenia, zniesienia i utworzenia niektórych gromad, a od 1973 r. jest częścią gminy DomaniówUchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165). Do 1975 r. Gęsice należały do powiatu oławskiego województwa wrocławskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 przynależała do urzędu rejonowego w Oławie.

Historia Wieś z XIV w. lub wcześniejszego okresu, o układzie pierwotnie osady majątkowej, a potem ulicówki. Po raz pierwszy jest wzmiankowana w 1372 r. jako własność Johanna Ganski i była wolnym majątkiem o powierzchni 4 łanów. Od 1372 r. wieś należała do książąt oławskich. Po zajęciu Śląska przez Prusy w połowie XVIII w. w okresie wojen śląskich wieś należała do różnych rodów szlacheckich. Wieś należała najpierw do dziedziców hrabiowskiego rodu von Schmettauschen, potem do Carla Christiana von Rosenberga, następnie do Magdaleny z rodu von Wolf i Christiany von Wolf z rodu von Eberiz.

Od 1786 r. wieś należała do rodu von Gruttschreiber, którzy są wzmiankowani jako właściciele wsi w 1819 i 1830 r. 18 stycznia 1816 r. przy stawie na południu wsi stanęła kolumna pokoju (Friedenssäule). W 1845 r. wieś znajdowała się w posiadaniu Hansa Friedricha Wilhelma von Gruttschreibera. W 1894 r. jako właściciele majątku rycerskiego we wsi widnieje spółka handlowa J. Jac. vom Rath u. Comp. z Kobierzyc (Koberwitz), a w 1937 r. właścicielem dóbr rycerskich w Gęsicach była firma vom Rath, Schoeller und Skene, która posiadała też dwa majątki i majątek wiejski w Rynakowicach w powiecie wrocławskim (Irrschnocke, Königsruh).

22 maja 2025 r. we wsi doszło do pożaru starego nieużytkowanego młyna. Spłonął dach i drewniane stropy.

Nazewnictwo W ciągu swojego istnienia Gęsice nosiły następujące nazwy:

1360 r.: Gansnicz 1365 r.: Gansinczicz 1783 r.: Gunschwiz do 1945 r.: Gunschwitz (niemiecka nazwa wsi) do 1945 r. Gąsięcice lub Gąszęcice (polskie nazwy wsi wg. tomu II "Słownika geograficznego Królestwa Polskiego" z 1881 r.) od 1945 r. Gęsice (nazwa nadana po ustanowieniu polskiej administracji na Dolnym Śląsku), pierwotnie GąsięciceObwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska.

Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku, wydanym w 1888 r. we Wrocławiu, zaliczał niemiecką nazwę wsi "Gunschwitz" do grupy nazw wsi wywodzących się od imion ich zasadżców. Adamy wymieniał starosłowiańską nazwę wsi „Gaszecice” i wymieniał znaczenie nazwy wsi w języku niemieckim jako "Dorf des Kaspar".

Gospodarka W 1783 r. we wsi znajdował się folwark i młyn z wiatrakiem. W pierwszej połowie XIX w. oprócz pałacu rodowego, folwarku i młynu we wsi znajdowała się karczma, kuźnia, browar i gorzelnia. W 1845 r. odnotowano we wsi uprawę rzepaku.

W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi gminnej (Landgemeinde) wynosiła 23 ha, z czego pola uprawne stanowiły 21 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 25,07 marek niemieckich za hektar pola. W tym samym roku powierzchnia katastralna obszaru dworskiego (Gutsbezirk) wynosiła 208 ha, z czego pola uprawne stanowiły 198 ha, łąki 1 ha i lasy 1 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 28,98 marek niemieckich za hektar pola, 47 marek za hektar łąki i 9,40 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 231 ha, a dochód netto z podatku gruntowego wynosił 28,58 reichsmarek za hektar. Najbliższa wsi stacja kolejowa znajdowała się w Żórawinie (Rothsürben) i w Węgrach (Wangern).

Teraźniejszość W Gęsicach znajduje się świetlica wiejskaStrategia rozwoju gminy Domaniów..., s. 158.

Zabytki Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki:

historyczny układ ruralistyczny wsi zespół zabudowy mieszkalnej nr. 10, 11 i 12 na terenie dawnego folwarku, składający się z domu mieszkalnego, budynku gospodarczego i transformatora. zespół mieszkalno-gospodarczy (zagroda) nr 21, składający się z domu mieszkalnego, budynku gospodarczego i stodoły. młyn elektryczny w północno-zachodniej części wsi.

Demografia W 1783 r. wieś zamieszkiwało 105 osób. W 1819 r. mieszkało w Gęsicach 132 osoby, w 1830 r. 132 osoby i w 1845 r. 150 osób. W 1871 r. we wsi-gminie jednostkowej (Landgemeinde) mieszkały 84 osoby, a w obszarze dworskim (Gutsbezirk) 136 osób. W 1885 r. we wsi gminnej i obszarze dworskim mieszkało odpowiednio 84 i 77 osób, w 1895 r. 81 i 120 osób, a w 1905 r. 86 i 107 osób. W 1925 r. w Gęsicach mieszkało 185 osób, w 1935 r. 200 osób, a cztery lata później 199 osób. W 2011 r. wieś zamieszkiwało 217 osóbGUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r., a w 2023 r. 182 osobyRaport o stanie gminy Domaniów w 2023 roku, s. 4.

W 1925 r. na 185 mieszkańców wsi 86 było mężczyznami, a 99 kobietami. We wsi mieszkało 160 ewangelików i 25 katolików. Ewangelicy należeli do zboru w Piskorzowie (Groß-Peiskerau), a katolicy do parafii w Wierzbnie (Würben).

Zobacz też Gęsice

Przypisy

Bibliografia

Rudolf Gleiß, Von dem Guts- und Schuldorfe Gunschwitz, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 4/1961 Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów) Gerhard Bock, Beschreibung einer zu Gunschwitz aufgefundenen Streitaxt von Serpentin, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1968, s. 5 Anne Klimke, Erinnerungen an Gunschwitz, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 8/1986, s. 6 Heinz Kaufmann, Gunschwitz, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 6/2005, s. 23 Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 62

Linki zewnętrzne

https://klauskunze.com/ohlau/orte/gunschwitz.htm (dostęp 2026-06-15) Raport o stanie gminy Domaniów w 2023 roku (dostęp 2026-07-19) Raport o stanie gminy Domaniów w 2025 roku (dostęp 2026-09-17) Urząd Gminy Domaniów, Wielkopolska Akademia Nauki i Rozwoju, Strategia rozwoju gminy Domaniów na lata 2026-2035 (dostęp 2026-07-19)

Kategoria:Domaniów (gmina)