Dobrocin (niem. ) – osada w Polsce położona w gminie Małdyty w województwie warmińsko-mazurskim. Znajduje się w historycznym regionie Prusy Górne.

Nazwa mały|left| (Dobrocin) na mapie z 1584 Miejscowość nazywała się pierwotnie (czasem zapisywana jako ) oraz później (podczas gdy to Kozia Wólka). Od 1928 pod nazwą Alt Bestendorf funkcjonowała tu gmina (niem. ), a od 1930 jednostka administracyjna Amtsbezirk i czasem nazywano tak samą osadę, również na oficjalnych mapach i dokumentach.

Po drugiej wojnie światowej osada znalazła się w granicach Polski i w latach 1945–1946 nosiła nazwę Świętogóry. W 1947 jej nazwę zmieniono ostatecznie z Groß Bestendorf i Alt Bestendorf na Dobrocin.

Położenie Dobrocin położony jest w gminie Małdyty, w powiecie ostródzkim, województwie warmińsko-mazurskim, przy drodze wojewódzkiej nr 519 i około 7 kilometrów na wschód od drogi ekspresowej S7. Przystanek kolejowy w Dobrocinie leży na trasie linii kolejowej nr 220 (Elbląg–Morąg–Olsztyn).

Z Dobrocina wybiegają lokalne drogi w kierunku północnym i południowym prowadzące do sąsiednich wsi i przysiółków, m.in. Kiełkut, Dobrocinka, Naświt, Woli Kudypskiej.

Geograficznie osada leży na Pojezierzu Dzierzgońsko-Morąskim i otoczona jest częściowo Lasami Dobrocińskimi, rozciągającymi się na łagodnych morenowych wzniesieniach.

Historia Epoka kamienia mały|left|Datowana na okres preborealny, wykonana z rogu renifera motyka typu Lyngby (niem. ) znaleziona w Międzychodzie, dawny powiat morąski Po ostatnim zlodowaceniu, tj. zlodowaceniu północnopolskim, kiedy Morze Bałtyckie było jeszcze Bałtyckim Jeziorem Lodowym, pierwszą kulturą epoki kamienia, w obrębie której mogło znajdować się miejsce, gdzie później założony był Dobrocin, była egzystująca na pograniczu tundry i tajgi kultura Lyngby (ok. 11 800 lat p.n.e. – 10 800 lat p.n.e.). Istniała na szelfie południowego Bałtyku (poszerzonym na skutek cofnięcia się morza) aż do Litwy i jej ślady odkryto dalej na południe, na przykład na bagnie Całowanie. Znaleziska organiczne z Niżu Polskiego z późnego plejstocenu dochowały się do naszych czasów w małej ilości, bo w glebach piaszczystych ulegały rozkładowi.

Łowcy kultury Lyngby wzięli udział w tworzeniu kultury świderskiej (ok. 10 600 lat p.n.e. – 9 600 lat p.n.e.), również obecnej na terytorium północno-wschodniej Polski. Zwierzęciem dominującym był wtedy renifer, który przetrwał na tym obszarze do początku okresu borealnego (ok. 7 000 lat p.n.e.). Później tereny te były miejscem zamieszkania przedstawicieli kultury kundajskiej (ok. 8 500 lat p.n.e. – 5 000 lat p.n.e.), kultury janisławickiej (ok. 6 000 lat p.n.e. – 5 000 lat p.n.e.), kultury pucharów lejkowatych (TRB) (ok. 4 300 lat p.n.e. – 2 800 lat p.n.e.), kultury amfor kulistych (ok. 3 100 lat p.n.e. – 2 600 lat p.n.e.), kultury ceramiki sznurowej (ok. 3 000 lat p.n.e. – 2 350 lat p.n.e.) i wreszcie, w świetle najnowszych badań, były w zasięgu kultury pucharów dzwonowatych (ok. 2 800 lat p.n.e. – 1 800 lat p.n.e.). Przez cały okres neolitu na terenach Polski północno-wschodniej przetrwała gospodarka zbieracko-łowiecko-rybacka – jedyną istotną innowacją było wprowadzenie ceramiki i pojawienie się kamiennych narzędzi gładzonych. Istnieje przypuszczenie, że w czasie eneolitu tereny te penetrowały niewielkie grupy ludności z tzw. strefy leśnej, np. kultury ceramiki dołkowo-grzebykowej..

Kilka kilometrów na północ od Dobrocina, w pobliżu miejscowości Rolnowo, znaleziono neolityczny drapacz krzemienny, a na południowo-wschodnim skraju Lasów Dobrocińskich znaleziono na piaszczystej hałdzie toporek z poroża jelenia z obustronnie wierconym otworem i jednostronnie uciętym ostrzem z wyświeconą powierzchnią, o długości 11,5 cm. Kolejny drapacz krzemienny znaleziony został na wschodnim skraju Lasów Dobrocińskich.

Epoka brązu mały|left|Stanowiska archeologiczne wokół Dobrocina Na podstawie znalezisk po 2008 roku można stwierdzić występowanie na tych terenach grupy społecznej łączącej u progu II okresu epoki brązu (1 600 lat p.n.e. – 1 300 lat p.n.e.) wpływy (post)unietyckie i (wczesno)mogiłowe oraz przenikające z terenów zakarpackich i Wysp Brytyjskich, zapewne przy udziale formującego się kręgu nordyjskiego. Analiza izotopów odnalezionych w regionie sugeruje, że brąz pochodził z Mitterbergu w Austrii, Alp Włoskich i Wielkiej Brytanii. Przynajmniej jeden z brązów może też reprezentować miedź typu Fahlerz z Północnego Tyrolu. Wśród potencjalnych źródeł wymienia się też Słowację. Ponadto kilkaset brązów ze Skandynawii również wykazuje ten sam wzór izotopów ołowiu i skład pierwiastkowy co brązy z Warmii.

W młodszej epoce brązu na tych terenach występowała tzw. grupa warmińsko-mazurska kultury łużyckiej (ok. 1 300 lat p.n.e. – 400 lat p.n.e). Znane są przypadki wznoszenia kurhanów przez ludność tej grupy synchronizujących czasowo z płaskimi cmentarzyskami tej ludności.

Po niej pojawiła się kultura kurhanów zachodniobałtyjskich, która rozwijała się do wczesnej epoki żelaza (ok. 600 lat p.n.e. – 50 lat p.n.e.). Wtedy to przywędrowały tu grupy ludności, które dały prawdopodobnie początek formowaniu się nadmorskiego odłamu Bałtów. Jedną z cech charakterystycznych tej kultury było zakładanie przez tamtejszą ludność niewielkich osad obronnych, niekiedy na jeziorach, na sztucznych wyspach utworzonych z zatopionych pni o powierzchni do 3 arów. Zmarłych palono, a ich szczątki umieszczano w popielnicach, w grobach budowanych niekiedy z płyt kamiennych i nakrywanych nasypem kurhanu. Produkcja rzemieślnicza była rozwinięta w niewielkim tylko stopniu, a rolnictwo odgrywało mniejszą niż hodowla rolę w gospodarce.

W pobliżu miejscowości Anin, kilka kilometrów na północ od Dobrocina, znaleziono jeden fragment ceramiczny z epoki brązu. Według literatury przedmiotu znajdowało się tutaj również cmentarzysko kurhanowe z epoki brązu, ale podczas badań w październiku 1989 nie znaleziono jego śladów.

Epoka żelaza Na brzegu lasu na północ od Dobrocina znajduje się gródek stożkowaty, który mógł należeć do kultury kurhanów zachodniobałtyjskich z wczesnej epoki żelaza.

Na północ od Dobrocina, w okolicach Kiełkut, odnaleziono wydłużony grób kurhanowy, jamę osadniczą z wczesnej epoki żelaza oraz odłamki pochodzące z okresu między wczesną epoką żelaza a Cesarstwem Rzymskim.

mały|right|Przedmioty odnalezione w grobie jeźdźca w Dobrocinie W epoce żelaza na tych terenach pojawiła się polietniczna kultura wielbarska (I – V wiek n.e.), zwana też gocko-gepidzką. Goci, wędrując wzdłuż Wisły i Bugu, zasiedlali tylko pustki, respektując stan posiadania ludności tubylczej, z czasem asymilując autochtonów.

Należący do kultury wielbarskiej pochówek szkieletowy z okresu rzymskiego (około III w. n.e.) odkryto czasie eksploatacji żwiru na zachód od Dobrocina, koło Wilamówka, w 1924 roku. Zachowane z pochówkiem przedmioty, takie jak złoty naszyjnik, ostrogi z brązu, pozłacana kapsułka, pozwalają sądzić, że był to grób wojownika gockiego.

Złoty naszyjnik z Dobrocina jest największym i najcięższym spośród zachowanych w całości naszyjników typu ÄEG 376 (czyli złotych naszyjników tordowanych z zapięciem gruszkowatym kultur wielbarskiej, przeworskiej czy luboszyckiej).

Naszyjnik jak i kapsułka znajdują się dziś w Muzeum Prus Wschodnich (niem. ) w Lüneburgu (numer inwentarza odpowiednio 8000/87a i 8000/87b).

Niedaleko na południe od miejsca, gdzie znaleziono grób jeźdźca, znajduje się inne stanowisko archeologiczne, gdzie znaleziono 2 fragmenty ceramiczne z wczesnego średniowiecza. Dalej, na południowy zachód od Dobrocina w kierunku wsi Naświty, znajduje się stanowisko archeologiczne, gdzie odnaleziono ślady osady kultury wielbarskiej – 8 fragmentów ceramicznych i fragment przęślika. Znaleziono tam również fragmenty ceramiczne z wczesnego średniowiecza i późnego średniowiecza.

Średniowiecze

mały|left|Podział plemienny Prus w XIII wieku według Henryka Łowmiańskiego W trzech pierwszych wiekach naszej ery uformował się na terenie obejmującym dzisiejsze województwo warmińsko-mazurskie i część sąsiednich szereg mniejszych i większych zespołów typu plemiennego. Grupy te w VI i VII wieku wytworzyły 3 główne wspólnoty odpowiadające początkowym formom związków plemiennych:

Zespół galindzki Zespół jaćwieski Zespół estyjski – w którego skład weszły Sambia, Skalowia, Nadrowia, Natangia, Warmia, Pogezania i Pomezania

To właśnie zespół estyjski został później nazwany Prusami.

Miejsce, w którym założony był później Dobrocin, znajdowało się w Pogezanii (od Pagudian – kraj porośnięty zaroślami).

Na wschodnim skraju Lasów Dobrocińskich odnaleziono 15 fragmentów ceramicznych z VII–XI wieku.

Monety arabskie mały|right|Znaleziony w Dobrocinie srebrny dirham arabski W pobliżu Dobrocina znajdowano urny i pieniądze, m.in. arabskie monety z VII wieku. Znaleziska monet arabskich powszechnie uważane są za przejaw aktywności handlowej kupców związanych z nowym modelem gospodarki towarowo-pieniężnej, jaki pojawił się na początku IX wieku w basenie Morza Bałtyckiego. Ten dopływ srebrnych monet można łączyć z działalnością Wikingów i emporium Truso. W średniowieczu Truso, później Elbląg, łączyła droga handlowa prowadząca przez Morąg aż do portów czarnomorskich. Zanik napływu monet arabskich od strony morza na ziemie pruskie nastąpił na początku X wieku.

Jedną z takich monet jest znaleziony w Dobrocinie srebrny dirham arabski, wybity za czasów Al-Amina, syna Haruna ar-Raszida, w al Muhammadiyyah (dziś Teheran). Jako że jest to moneta cała (a nie pokawałkowana, tzw. siekaniec), wydaje się pochodzić z pierwszej, datowanej na IX wiek, fazy użytkowania srebra arabskiego w Truso, kiedy monety liczono, a nie ważono ich fragmenty.

Moneta ta jest własnością prywatną i obecnie znajduje się w Muzeum Prus Wschodnich w Lüneburgu (numer inwentarza 8044/88).

Podbój Prus przez zakon krzyżacki

W 1228 roku Konrad I Mazowiecki sprowadził zakon krzyżacki na pogranicze polsko-pruskie dla ochrony szlaku wiślanego przed Prusami.

Teren Prus Górnych, zwany też Starymi Prusami, zamieszkiwany przez pruskie plemiona Pogezanów i Pomezanów, był pierwszą częścią Prus zajętych w XIII wieku przez zakon wspierany przez książąt i rycerzy polskich, głównie z Mazowsza i Pomorza. W trakcie podbojów Prus przez zakon krzyżacki, Pogezanie stawiali zacięty opór. W 1239 roku zostali podbici w trakcie wyprawy z udziałem księcia Ottona z Brunszwiku.

Dobrocin znalazł się w diecezji pomezańskiej, utworzonej 28 lipca 1243 roku decyzją legata papieskiego Wilhelma z Modeny i zatwierdzonej przez papieża Innocentego IV 30 lipca 1243 roku, pozostając jej częścią do 1525 roku.

Na mocy układu w Dzierzgoniu z 1249 roku tereny aż po rzekę Pasłękę stały się częścią państwa zakonnego. Późniejszy rejon morąski podlegał komturom w Elblągu.

Pogezanie brali udział w obu wielkich powstaniach pruskich oraz w wywołanym przez siebie powstaniu w 1276 roku, po którym przestali istnieć w wyniku represji krzyżackich, kiedy to plemię z wyjątkiem nielicznych, którzy schronili się na Litwie w okolicach zamku Grodno, zostało wybite lub wzięte do niewoli. Po zdławieniu wielkiego powstania Prusów (1260–1274) obszar Pogezanii stał się miejscem ożywionej działalności kolonizacyjnej zakonu, w wyniku której jego większość znalazła się w obrębie komturii elbląskiej.

right|mały|Strumień (pol. Patajanka) na wschód od folwarku (pol. Zalesie). Mapa z 1930 roku Zakon opanował militarnie obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem własne państwo. Wabiona dużymi obietnicami przybywała z zachodu ludność niemiecka, zamieszkując początkowo głównie zamki i miasta, a potem wieś. Niemieccy koloniści byli tu uprzywilejowani, a podstawowe masy ludności pruskiej pozostawały w stanie niewolnym. Osadnictwem kierowali zazwyczaj komturowie.

Napływ kolonistów z czasów niemieckich zakończył się przed 1350 i zaczęto wówczas przyjmować ludzi innych narodowości, w tym również Polaków.