Dębowiec () – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Prudnik. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest w Górach Opawskich. Przepływa przez nią rzeka Trzebinka.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa opolskiego.

Według danych na 2019 wieś była zamieszkana przez 96 osób.

Do sołectwa Dębowiec należy osada Wieszczyna, położona na zachodnim stoku Długoty.

Geografia Położenie Dębowiec znajduje się w południowo-zachodniej części Polski. Leży na ziemi prudnickiej – regionie historyczno-kulturalnym, którego głównym ośrodkiem jest miasto Prudnik. Ziemia prudnicka stanowi zachodnią część Górnego Śląska. Pod względem administracyjnym Dębowiec położony jest w południowej części województwa opolskiego, w powiecie prudnickim, w gminie Prudnik. Swoim obszarem administracyjnym bezpośrednio sąsiaduje z terytorium Czech od strony południowej. Należy do Euroregionu Pradziad.

Sołectwo Dębowiec obejmuje obręb wsi Dębowiec z osadą Wieszczyna. Zajmuje powierzchnię 4,3 km². Graniczy z miastem Prudnik od wschodu oraz z sołectwami (od północy, zgodnie z ruchem wskazówek zegara): Łąka Prudnicka, Moszczanka, Pokrzywna.

Wieś leży w Górach Opawskich (Sudety Wschodnie), na terenie Parku Krajobrazowego Góry Opawskie. Według podziału fizycznogeograficznego z 2017 dr. Krzysztofa Badory, Dębowiec znajduje się w granicach mikroregionów Przedgórze Głuchołasko-Prudnickie (332.17.3) i Wzgórza Długockie (332.17.4). W granicach administracyjnych wsi znajdują się szczyty: Długota, Kobylica, Kraska. W obszarze wsi przepływają rzeka Trzebinka oraz potoki Graniczny Potok, Moszczaniecki i Zamecki Potok. Leży na wysokości 305–370 m n.p.m.

Wieś położona jest w Lesie Prudnickim. Na wschód od miejscowości, w granicach miasta Prudnik, znajduje się Dębnicka Dolina. We wsi ma swoją siedzibę leśnictwo Dębowiec, które należy do nadleśnictwa Prudnik (obręb Prudnik).

Środowisko naturalne Wpływ na klimat Dębowca ma sąsiedztwo Gór Opawskich. Średnia temperatura roczna wynosi +7,4 °C. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Dębowca wynoszą 651 mm. Dominują wiatry zachodnie.

Integralne części wsi + Integralne części wsi Dębowiec SIMC Nazwa Rodzaj0502635 Wieszczyna osada

Nazwa Niemiecką nazwą Dębowca było Eichhäusel (od słów Eiche – „dąb” oraz -häusel – „domek”). Ze względu na połączenie z Wieszczyną wieś nosiła nazwę Eichhäusel-Neudeck (czasem Eichhäusel-Neudeck-Wildgrund – od Pokrzywnej). W Spisie miejscowości województwa śląsko-dąbrowskiego łącznie z obszarem ziem odzyskanych Śląska Opolskiego wydanym w Katowicach w 1946 wieś wymieniona jest pod polską nazwą Dębniki. 9 grudnia 1947 r. nadano miejscowości nazwę DębowiecRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 9 grudnia 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ().. Nazwa wsi pochodzi od drzewa dębu.

W historycznych dokumentach nazwę miejscowości wzmiankowano w różnych językach oraz formach: Neudeck, Eichkretscham (1651/52), Eichhäusl (1736), Eichhausel (1784), Eichhausel (1794), Eichäusel (1845), Eichäusel Neudeck (1941), Eichäusel-Neudeck – Dębowiec, -wca, dębowiecki (1948), Dębowiec (Dębniki) (1952), Dębowiec, -wca (1980).

Historia mały|upright|Kamień graniczny Królewskiego Miasta Prudnik z 1730 w pobliżu Dębowca W średniowieczu, w lesie w pobliżu dzisiejszego Dębowca, w Dębnickiej Dolinie, znajdował się zamek, otoczony z trzech stron wałem, od północy strumieniem, z drewnianą wieżą wewnątrz. Grodzisko w tym miejscu występuje pod nazwą Schlossplatz (plac zamkowy). Nieznana jest data założenia wsi. Historycy utożsamiają Dębowiec z Nowym Chocimiem założonym w XIII wieku przez czeskiego wielmożę Woka z Rożemberka (założyciel Prudnika). Po spaleniu Prudnika przez husytów w czasie ich najazdu na Śląsk, w 1430 książę głogówecko-prudnicki Bolko V przekazał miastu opustoszały Nowy Chocim. mały|lewo|Dębowiec (Eichäusel) wśród miejscowości ziemi prudnickiej na mapie z XIX wieku Pierwsza wzmianka o wsi Dębowiec pochodzi z 1642. Wieś wraz z leśniczówką miejską wymieniona jest jako Dębowa Karczma. W XIX w., a także w 1 poł. XX w. było to ulubione miejsce spacerów mieszkańców Prudnika oraz punkt wypadowy w Góry Opawskie. Pierwszy niewielki kamieniołom na pobliskiej Kobylicy mógł powstać jeszcze w średniowieczu wraz z założeniem Dębowca. Wydobycie na większą skalę rozpoczęto w 1869. Wówczas koło Dębowca utworzono jeden z największych kamieniołomów w Górach Opawskich. Po zakończeniu wydobycia, wyrobisko kamieniołomu zostało zalane wodami opadowymi. Staw powstały w tym miejscu nosi nazwę „Żabie Oczko”. mały|lewo|upright|Pieczęć Dębowca, Wieszczyny i Pokrzywnej (1880) Do 1742 wieś należała do powiatu sądowego prudnickiego w Monarchii Habsburgów. Po I wojnie śląskiej znalazła się w granicach Królestwa Prus i weszła w skład powiatu prudnickiego w prowincji Śląsk. Dębowiec, Wieszczyna i Pokrzywna posiadały wspólną pieczęć, która przedstawiała w polu literę W, napis: GEM: SIG: / NEUSTAEDT: CREIS, a w otoku napis: EICHHÄUSEL-NEUDECK · U: WILSCHGRUND (). mały|Pomnik Josepha von Eichendorffa 1 lipca 1894 poświęcona została kaplica Najświętszego Serca Pana Jezusa w Dębowcu. W 1911 z inicjatywy nauczyciela religii w gimnazjum w Prudniku (obecnie I Liceum Ogólnokształcące im. Adama Mickiewicza) profesora Alfonsa Nowacka w Dębowcu wzniesiony został pomnik Josepha von Eichendorffa. Jego poświęcenie nastąpiło 30 sierpnia 1911. W uroczystości uczestniczyli nauczyciele akademiccy, pedagodzy, żołnierze prudnickiego garnizonu, przemysłowcy, leśnicy, rolnicy, franciszkanie z klasztoru w Prudniku-Lesie, prudniccy bonifratrzy, rzemieślnicy, studenci, uczniowie szkół średnich i podstawowych oraz burmistrz Prudnika Paul Lange. mały|lewo|Panorama Dębowca z 1901 mały|upright|Pomnik poległych w I wojnie światowej W 1921 w zasięgu plebiscytu na Górnym Śląsku znalazła się tylko część powiatu prudnickiego. Dębowiec znalazł się po stronie zachodniej, poza terenem plebiscytowym. 27 maja 1923 odsłonięto pomnik upamiętniający poległych w I wojnie światowej mieszkańców wsi. mały|Dębowiec na mapie z 1936 17 marca 1945 tysiące mieszkańców Prudnika przeszło przez Dębowiec, uciekając do Czech przed zbliżającą się Armią Czerwoną. W czasie walk w rejonie Prudnika, nocy z 25 na 26 marca oddziały 13 Dywizji Strzeleckiej rozpoczęły przygotowania do zajęcia wsi. Dębowca broniło około 300 niemieckich żołnierzy. W nocy z 26 na 27 marca 119 Pułk Strzelecki zaatakował Dębowiec od wschodu (od wzgórza Zbylut), a 296 Pułk Strzelecki od strony północno-wschodniej (od drogi na Prudnik). Udało im się wyprzeć niemieckie oddziały ze wsi, jednak Niemcy odcięli ich od reszty 13 Dywizji. Niemcy przeprowadzili kilka nieudanych kontrataków na Dębowiec, podczas których ginęło kilkaset ludzi dziennie. Walki o Dębowiec charakteryzowały się intensywnymi ostrzałami, częstymi kontratakami i skoncentrowaniem walk na małym obszarze. W ich wyniku zginęło po parę tysięcy żołnierzy po obu stronach, a także zniszczono kilka domów. Była to jedna z najbardziej destrukcyjnych bitew w rejonie. Do końca II wojny światowej część Dębowca pozostała w rękach niemieckich. Według lokalnych przekazów, Estończycy z 20 Dywizji Grenadierów SS mieli ukryć w rejonie wsi kolekcję cennych monet wywiezionych z Warszawy. Od marca do maja 1945 powiat prudnicki znajdował się pod kontrolą radzieckiej komendantury wojskowej. 11 maja 1945 polska administracja przejęła władzę cywilną w powiecie prudnickim. Wówczas w Dębowcu została osiedlona część polskich repatriantów z Kresów Wschodnich – z Chodaczkowa Wielkiego, Szwejkowa, Borków Wielkich, Kopyczyniec i Byczkowców koło Tarnopola oraz z Prus koło Lwowa na terenie obecnej Ukrainy, a także osadników z Małopolski – z Myślenic, Pcimia, Poręby, Mielca, Nowego Targu, Dąbrowy Tarnowskiej i Częstochowy.

Po II wojnie światowej do Żabiego Oczka koło Dębowca wrzucano niepotrzebny poniemiecki sprzęt wojskowy. Według miejscowej legendy, w Żabim Oczku rzekomo miał zostać zatopiony czołg, jednakże gdy jeszcze w czasie PRL-u chwilowo wypompowano z wyrobiska wodę, na dnie znaleziono jedynie broń, amunicję i inny sprzęt wojskowy. W Dębowcu przywrócono elektryczność dopiero w 1950.

W latach 1945–1950 Dębowiec należał do województwa śląskiego, a od 1950 do województwa opolskiego. W latach 1945–1954 wieś należała do gminy Moszczanka, a w latach 1954–1972 do gromady Moszczanka. Podlegała urzędowi pocztowemu w Prudniku.

Uchwałą z 18 grudnia 2020 Rady Miejskiej Prudnika wyznaczono na terenie gmin Prudnik i Głuchołazy aglomerację Prudnik o równoważnej liczbie mieszkańców 30667 oraz zlokalizowaną na terenie miejscowości: Prudnik, Chocim, Dębowiec, Jarnołtówek, Łąka Prudnicka, Moszczanka, Niemysłowice, Pokrzywna z oczyszczalnią ścieków w Prudniku.

Przynależność państwowa i administracyjna + Przynależność polityczno-administracyjna wsi Dębowiec Okres Państwo Zwierzchnictwo Jednostka administracyjna 1642–1742 Monarchia Habsburgów Święte Cesarstwo Rzymskie księstwo opolsko-raciborskie, powiat sądowy prudnicki 1742–1806 Królestwo Prus Święte Cesarstwo Rzymskie kamera wrocławska, departament wrocławski, powiat prudnicki 1806–1815 Królestwo Prus 1815–1871 prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1871–1918 Cesarstwo Niemieckie Królestwo Prus, prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1918–1919 Republika Weimarska Wolne Państwo Prusy, prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1919–1933 Wolne Państwo Prusy, prowincja Górny Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1933–1938 III Rzesza 1938–1941 Wolne Państwo Prusy, prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1941–1945 Wolne Państwo Prusy, prowincja Górny Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1945–1946 Rzeczpospolita Polska Okręg I (Śląsk Opolski) 1946–1950 województwo śląskie, powiat prudnicki, gmina Moszczanka 1950–1952 województwo opolskie, powiat prudnicki, gmina Moszczanka 1952–1954 Polska Rzeczpospolita Ludowa 1954–1973 województwo opolskie, powiat prudnicki, gromada Moszczanka 1973–1975 województwo opolskie, powiat prudnicki, gmina Prudnik 1975–1989 województwo opolskie, gmina Prudnik 1989–1998 Rzeczpospolita Polska od 1999 województwo opolskie, powiat prudnicki, gmina Prudnik

Mieszkańcy Miejscowość zamieszkiwana jest przez ludność napływową, przybyłą na Śląsk z Kresów Wschodnich po 1945 w wyniku przymusowych przesiedleń ludności polskiej oraz z centralnej Polski (teren późniejszych województw krakowskiego i nowosądeckiego).

Liczba mieszkańców wsi 1933 – 239 (razem z Wieszczyną i Pokrzywną) 1939 – 134 (razem z Wieszczyną) 1966 – 53 1998 – 90 2002 – 79 2009 – 78 2011 – 78 2013 – 82 2021 – 107

Zabytki mały|Kaplica z XIX w. Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są: kaplica, z XIX w., księga rejestru nr 361/58 z dnia 1.06.1958 – Dębowiec kaplica przydrożna, z XIX w., księga rejestru nr 489/58 z dnia 15.10.1958 – pomiędzy wsią Dębowiec a Wieszczyną.

Pomniki i obiekty upamiętniające Pomnik Josepha von Eichendorffa – pomnik na szczycie Kobylicy w Dębowcu powstały w 1911 jako upamiętnienie poety Josepha von Eichendorffa. Wykonany z granitu, mierzy 3,20 m wysokości. Na jego przedniej części umieszczona jest płaskorzeźba Eichendorffa z jego nazwiskiem wyrytym poniżej w kamieniu. Na tylnej części znajduje się pierwszy wers wiersza „Doliny w dali, wzniesienia” oraz rok odsłonięcia. Odrestaurowany w 1991 przez władze Prudnika wraz z Towarzystwem Społeczno-Kulturalne Niemców na Śląsku Opolskim i miastem partnerskim Northeim.

Obiekty nieistniejące Pomnik poległych w I wojnie światowej – pomnik w Dębowcu powstały w 1923 jako upamiętnienie mieszkańców wsi, którzy polegli w I wojnie światowej.

Gospodarka mały|lewo|Kopalnia szarogłazu Dębowiec