Budzyń – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie buskim, w gminie Busko-Zdrój . Ma status sołectwa.

Budzyń, położony na południowym krańcu gminy Busko-Zdrój, to wieś o bogatej historii, której początki sięgają XIX wieku. Choć nie jest szczególnie duża, jej przeszłość skrywa wiele fascynujących opowieści. W 1827 roku we wsi mieszkało zaledwie 30 osób, a w 1888 roku pojawiła się krótka wzmianka o Budzyniu w "Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego". Obecnie sołectwo liczy 130 mieszkańców, a jej sołtysem jest Pan Andrzej Łukasik.

Wieś Budzyń - podział i historia

Budzyń dzieli się na dwie części: centrum wsi oraz przysiółek Równiny, który kiedyś należał do wsi Piasek Wielki.

Zabytki Budzynia

W Budzyniu znajdują się dwa zabytkowe budynki:

1. Budynek byłego dworu – Jest to murowany, bezstylowy, parterowy dom, z dwuspadowym dachem krytym czerwoną dachówką. Powstał w drugiej połowie XIX wieku. Wnętrza budynku były wielokrotnie przebudowywane. W latach 1945-1990 znajdowały się tu biura i sklep GS. Obecnie budynek jest w rękach prywatnych.

2. Budynek gorzelni – Piętrowy, murowany budynek z końca XIX wieku. W szczytach widoczne są neogotyckie dekoracje. Gorzelnia jest wciąż czynna.

Park dworski i przydrożne figury

Niestety, park dworski, który kiedyś otaczał dwór, już nie istnieje. Pozostały jedynie topole i robinie akacjowe, które zostały posadzone po 1945 roku, nie zachowując pierwotnego układu alejek.

We wsi znajdują się także figury przydrożne:

1. Kapliczka przy przysiółku Równiny – Na początku przysiółka znajduje się kamienna kapliczka z płaskorzeźbą Matki Boskiej. Na gzymsie umieszczony jest metalowy krzyż, a pod płaskorzeźbą widnieje napis: „Pozdrawiam Ciebie, Matko Mistrzyni Moich Dróg”. Kapliczka została wykonana przez Helenę Kryszak i poświęcona w 2002 roku.

2. Krzyż w pobliżu zakrętu drogi – Na miejscu starego drewnianego krzyża z XIX wieku, w około 1950 roku ustawiono nowy krzyż.

3. Krzyż przy przysiółku Równiny – Na skraju przysiółka, przed laskiem równińskim, zbudowano w 1990 roku cementowy cokół schodkowy, na którym znajduje się metalowy krzyż. Na cokole widnieje tablica z kotwicą – symbolem Polski Walczącej, oraz napis: „Bogu oddali dusze, ciała ziemi ojczystej. Mieszkańcy Równin i okolic, żołnierzom BCh pomordowanym przez hitlerowców w latach 1944-1945”. Krzyż oraz tablicę wykonał Bronisław Juszczyk.

Wydarzenia z czasów II wojny światowej

Mieszkańcy Równin odegrali ważną rolę w walkach z Niemcami. W lipcu 1944 roku brali udział w zdobywaniu posterunku żandarmerii w Nowym Korczynie i walce z Niemcami w Piasku Wielkim. W grudniu 1944 roku Niemcy przeprowadzili rewizję we wsi, a w wyniku brutalnych represji rozstrzelali wielu członków BCh i cywilów. Na tablicy przy krzyżu opisano te tragiczne wydarzenia.

Stan obecny wsi

Do 2002 roku Budzyń liczył 38 domów (wraz z przysiółkiem Równiny), w których mieszka 126 mieszkańców. W Budzyniu hodowano około 20 krów, 7 koni, a rolnicy posiadają 15 traktorów. Gleby w tej okolicy są klasy V-VI, a mieszkańcy uprawiają głównie ziemniaki i żyto. Większość z nich pracuje w mieście.

Budzyń należy do parafii w Piasku Wielkim i stanowi część tradycji i historii regionu. To wieś, która łączy w sobie bogatą historię, piękno przyrody oraz codzienne wyzwania współczesności.

Materiały zostały opracowane na podstawie dostępnych danych oraz książki Leszka Marcińca pt. "Sołectwa Gminy Busko-Zdrój", która stanowi niezwykłe kompendium wiedzy o przeszłości naszych miejscowości.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Miejscowość znajduje się na odnowionej trasie Małopolskiej Drogi św. Jakuba z Sandomierza do Tyńca, która to jest odzwierciedleniem dawnej średniowiecznej drogi do Santiago de Compostela.

Przypisy Raport o stanie gminy Busko-Zdrój w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 10-11 BIP gminy, sołectwa

GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()

Kategoria:Busko-Zdrój (gmina)