Boruszyn – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Połajewo.

Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od pierwszej połowy XV wieku. Wymieniona została po raz pierwszy w łacińskojęzycznym dokumencie z 1426 kiedy odnotowano ją pod staropolską nazwą „Borusino”, 1410 „Boruschino”, 1510 błednie „Boruchowo”, 1580 „Boruszczino” .

Historia Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była własnością szlachecką należącą do Obrzyckich, a potem Czarnkowskich herbu Nałęcz. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1476 miejscowość leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. Od 1410 była siedzibą własnej parafii, a w 1510 leżała w dekanacie Oborniki.

Pierwsze informacje o miejscowości pochodzą z 1411 i odnotowują Obrzyckich z Połajewa w Boruszynie. W 1424 imiennie odnotowano sołtysa wsi Andrzeja. W 1426 Błażej z Boruszyna miał otrzymać 26 grzywien od kobiety z Gorzewa. W 1435 odnotowany został Jasiek z synami Sędziwojem, Janem i Mikołajem z Boruszyna. W 1445 Piotr z Obrzycka sprzedał Boruszyn wraz z prawa odkupu Gotardowi z Pomorzan za 218 grzywien. W 1447 odnotowano Stanisława z Boruszyna, syna zmarłego Dołęgi.

W 1448 podkomorzy poznański Jan Czarnkowski za zgodą sądu ziemskiego wszedł w posiadanie wsi Boruszyn, Połajewo, Sierakówko i Tarnowiec, a ponieważ nikt nie zgłosił prawa bliższości do tych dóbr. W 1466, 1476, 1486, 1496, 1507 Boruszyn znajdował się w posiadaniu Czarnkowskich z Czarnkowa. W 1469, 1498 wieś miała płacić 14 grzywien kary z powodu nieuiszczenia podatku. W 1507 kasztelan bydgoski Maciej Czarnkowski w podziałach majątkowych z bratem, kasztelanem przemęckim Sędziwojem Czarnkowskim otrzymał m.in. Boryszyn w dobrach Czarnków. W 1557 kasztelan poznański Piotr Czarnkowski syn Macieja w podziałach z braćmi otrzymał m.in. część Boruszyna z dobrach czarnkowskich.

W 1560 opisano granice wsi Boruszyn i Ludomy, która biegła od kopca narożnego dzielącego Boruszyn, Oborniki i Ludomy, leżącego przy drodze wielkiej z Ludom do Szamotuł i w sąsiedztwie wzgórza Księża Góra (oryg. „Xieza Gora”). Granica biegła kolejno: przez ścieżki z Podlesia do lasu należącego do Ludom, przez drogę z Boruszyna do Ludom, przez drogę zwaną „Lengowa” (czyli prawdopodobnie biegąca przez łęgi) z Boruszyna do Ludom, koło barci zostawiając je po lewej stronie i dalej koło bagien. W 1561 kasztelan poznański Piotr Czarnkowski pozwany został przez kmieci ze wsi Ludomy, ponieważ przez podniesienie grobli przy stawie Spyrek pomiędzy Boruszynem a Sierakówkiem spowodował zalanie ich gruntów. W 1566 granica Bpruszyna z wsią Ludomy biegła od narożnika Boruszyna, Ludom i Sierakówka do narożnika przy Księżej Górze, położonego w pobliżu drogi z Ludom do Podlesia. Miejscowość wspominały historyczne rejestry podatkowe. W 1508 pobrano wiardunki wojenne od 10 łanów i dwóch karczm. W 1563 miał miejsce pobór od 4,5 łana oraz od karczmy. W 1577 kasztelan poznański Piotr Czarnkowski zapłacił pobór ze wsi. W 1580 zapłacił on ponownie pobór od 4,5 łana od 5 zagrodników, dwóch karczmarzy, którzy mieli po 1/4 łana, 60 owiec, pastucha oraz od dwóch rzemieślników.

Wieś szlachecka Boruszczino położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskimAdolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. I, Wielkopolska, Warszawa 1883, s. 4..

W latach 1954–1971 wieś należała i była siedzibą władz gromady Boruszyn, po jej zniesieniu w gromadzie Połajewo, a po reformie administracji w gminie Połajewo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa pilskiego.

thumb|200px|Centrum wsi

Zabytki i turystyka Najcenniejszym zabytkiem jest późnoklasycystyczny (1822) kościół św. Andrzeja Apostoła, stojący na wydmie dominującej nad miejscowością. Plebania z 1912. Domy drewniane i szachulcowe z XIX wieku. Dwór (rządcówka) z 1. połowy XIX wieku wraz z pozostałościami parku z 2. połowy XIX wieku (1,5 ha). Najokazalszym drzewem jest tutaj jesion wyniosły o obwodzie 440 cmpraca zbiorowa, Słownik krajoznawczy Wielkopolski, PWN, 1992, s.22, Paweł Anders, Władysław Kusiak, Puszcza Notecka, Oficyna Wydawnicza G&P, Poznań, 2011, s.102, Puszcza Notecka, mapa 1:100.000 wraz z treścią turystyczną, BiK, Piła, .

W latach 1925–1933 w Boruszynie zamieszkiwała rodzina Kazimierza NowakaJacek Y. Łuczak. Polska Kazimierza Nowaka: Poznań: Sorus, 2011, s. 12. ., który właśnie z Boruszyna w 1931 r. wyruszył w swoją pięcioletnią podróż do AfrykiKazimierz Nowak: Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd : listy z podróży afrykańskiej z lat 1931-1936. Wyd. VI. Poznań: Sorus, 2011, s. 162. .. 23 sierpnia 2014 odsłonięto tablicę upamiętniającą podróż Kazimierza Nowaka do Afryki. Corocznie (od 2012) w Boruszynie odbywa się Plener Podróżniczy im. Kazimierza Nowakastrona Pleneru.

Osoby związane z miejscowością Aleksander Józef Lossow-Niemojowski herbu Wierusz – rotmistrz rezerwy kawalerii Wojska Polskiego. Joanna Lossow (1908), polska zakonnica zasłużona dla ekumenizmu.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Boruszyn (województwo wielkopolskie) Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo poznańskie)